donderdag 23 september 2021, week 38


U bent nu hier: Meer nieuws van NOS.nl

Laatste updatecontrole: vandaag om 22u00
 

NOS.nl

Verbergen Tonen
23/09 20u15  RTL betaalde losgeld aan cybercriminelen RTL Nederland heeft deze maand 8500 euro in bitcoin betaald om weer toegang te krijgen tot computers, servers en systemen die door cybercriminelen met ransomware waren besmet. De criminelen kwamen binnen met gestolen inloggegevens van een medewerker van de externe netwerkbeheerder, schrijft RTL Nieuws. Er was geen dubbele beveiliging zoals tweestapsverificatie, waardoor de aanvallers direct toegang tot het netwerk kregen. Redactiesysteem plat Medewerkers ontdekten op 9 september dat ze niet meer bij bestanden konden. Op sommige computers verscheen een tekst met het verzoek om losgeld te betalen. Ook het redactiesysteem van RTL Nieuws was onbruikbaar. RTL Nieuws heeft bijna een week zonder redactiesysteem uitzendingen gemaakt. Back-ups RTL heeft direct aangifte gedaan. De afgelopen weken zijn de criminelen met hulp van beveiligingsbedrijven uit het netwerk geweerd. De geïnfecteerde systemen konden dankzij de aanwezigheid van back-ups worden hersteld. RTL zegt dat het losgeld betaalde om opsporing mogelijk te maken. De politie raadt het betalen van losgeld af, omdat dit criminelen zou stimuleren om zich bezig te houden met ransomware.
23/09 19u15  Nieuwe Britse asielwet in strijd met internationaal recht, zegt UNHCR De vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, UNHCR, maakt bezwaar tegen een Brits wetsvoorstel dat mensen moet ontmoedigen naar het Verenigd Koninkrijk te komen. Als het voorstel wordt aangenomen, zal volgens de UNHCR een tweedeling ontstaan tussen een relatief kleine groep asielzoekers die met toestemming van de Britse regering naar het VK is gekomen en een veel grotere groep die op eigen initiatief is gekomen. Zo'n tweedeling heeft geen basis in het internationale recht, zegt de UNHCR-vertegenwoordiger in het VK, Rossella Pagliuchi-Lor. Tijdelijke verblijfsvergunning Vorig jaar kwamen 8500 migranten met bootjes van Frankrijk naar Engeland. Dit jaar zijn het er al meer dan 12.000. Minister Patel van Binnenlandse Zaken staat onder grote druk van haar Conservatieve Partij om daar iets aan te doen. In eerste instantie wil ze asielzoekers die zonder toestemming van de regering naar het VK kwamen, uitzetten naar het land waar ze het eerst naartoe waren gevlucht. Als dat niet lukt, krijgen ze volgens haar wetsvoorstel een tijdelijke verblijfsvergunning die elk moment kan worden ingetrokken. Ze zullen jarenlang een onzeker en armoedig bestaan leiden en hebben geen recht op gezinshereniging, zegt Pagliuchi-Lor. 'Dat zal gezondheidsschade veroorzaken en hun integratie in de weg staan. De financiële, individuele en sociale prijs is hoog.' Volgens Pagliuchi-Lor is er bovendien geen bewijs dat deze wet asielzoekers zal afschrikken. Het Britse parlement moet zich nog over het voorstel uitspreken.
23/09 19u15  Alkmaarse tieners in Duitsland gepakt met 800.000 euro aan drugs De Duitse politie heeft dinsdag bij een grenscontrole drie tieners uit Alkmaar opgepakt wegens drugssmokkel. Twee jongens van 15 en 17 jaar zaten in een auto die werd bestuurd door een 19-jarige plaatsgenoot. In de auto vond de politie vijf pakketjes met harddrugs, met een straatwaarde van 800.000 euro. Het drietal werd op een parkeerplaats net over de grens bij Venlo aangehouden. De drie waren volgens de Duitse politie onderweg naar Duisburg om daar pakketten per post naar Engeland te versturen. Op de etiketten stond dat het ging om postpakketten van een bedrijf uit Duisburg met voedingssupplementen voor de sport. In werkelijkheid zaten in de pakketten 11,5 kilo xtc, 10 kilo crystal meth en 750 gram amfetamine, zegt de Duitse politie. De 17-jarige jongen had bovendien een mes bij zich. Ouders De verdachten hebben geen verklaring afgelegd. De 15-jarige kon worden opgehaald door zijn ouders. De andere twee verdachten zitten nog vast. Het Openbaar Ministerie Noord-Holland laat aan NH Nieuws weten dat er nog geen verzoek is binnengekomen om de zaak over te nemen. Het Openbaar Ministerie in Duitsland beslist daarover, aldus een woordvoerder. De Nederlandse politie zegt verder niets over deze zaak, omdat de drie Alkmaarders in Duitsland zijn gearresteerd.
23/09 18u15  AEX sluit voor het eerst boven 800 punten De Amsterdamse beursindex AEX is gesloten op 800,61 punten. Dat is de hoogste slotstand in de geschiedenis van de AEX. De index kwam eerder deze maand even boven de 800-puntengrens, maar zakte toen binnen tien minuten weer terug. Dit jaar breekt de beurs record na record, ondanks de coronatijd. De hoge stand van de AEX is vooral te verklaren door de lage rente en een groot optimisme, omdat het einde van de coronacrisis in zicht lijkt te zijn. Bovendien doet een aantal technologiebedrijven in de index het heel goed. Zo zijn de koersen van chipmachinefabrikant ASML en betaalverwerker Adyen dit jaar met tientallen procenten gestegen.
23/09 18u15  Man (25) aangehouden voor explosie Alblasserdam na vergisontvoering In Amsterdam is een 25-jarige man aangehouden in het onderzoek naar een reeks incidenten in Zwijndrecht, Alblasserdam en Hendrik-Ido-Ambacht. De incidenten worden in verband gebracht met de vergisontvoering in Cruquius, begin augustus. NH Nieuws meldt dat de man wordt verdacht van betrokkenheid bij het veroorzaken van een explosie in Alblasserdam en het plaatsen van een explosief bij een ander huis in diezelfde plaats. Hij werd vanochtend aangehouden door een arrestatieteam in een huis in Amsterdam. Er zijn onder meer telefoons en andere gegevensdragers in beslag genomen. Vergisontvoering Op 5 augustus werd een 56-jarige man uit Hoofddorp ontvoerd in Cruquius. Al snel bleek dat de daders iemand anders hadden willen ontvoeren. Na een kleine week werd het slachtoffer van de vergisontvoering gewond aangetroffen in een woonwijk in Delft. De ontvoerders hadden hem uit een auto gezet en hij belde bij meerdere woningen aan om hulp te vragen. Een inwoner van Alblasserdam meldde zich na de ontvoering bij de politie met de mededeling dat hij mogelijk het echte doelwit van de ontvoering was. De afgelopen tijd zijn onder meer woningen belaagd van hem, zijn vriendin en van haar dochter. Voor de incidenten werden eerder al meerdere mensen aangehouden. De politie vermoedt dat de vergisontvoering te maken heeft met de onderschepping op 28 juli van 1899 kilo cocaïne uit Ecuador in de haven van Antwerpen.
23/09 18u15  Een Deens-Nederlands wonder in de lava De foto is een iconisch beeld van de vulkaanramp op La Palma: een klein, wit huis met een rood dak ontkomt aan de brandende lava. De stromen buigen om en laten het huisje ongemoeid. 'Die foto laat zien dat je een tragedie ook kunt weerstaan', zegt fotograaf Alfonso Escalero, die het beeld dinsdag bij het dorpje El Paso maakte. Hij snapt het zelf nog niet helemaal. De foto van het ongeschonden huis ging viral nadat het verscheen op de Facebookpagina van zijn videobedrijf. 'We waren op La Palma om video's en foto's te maken van de uitbarsting, maar amper voorbereid op de gevolgen', zegt Escalero. 'Pas na de klap realiseerde ik me hoe huizen worden vernield, en mensen en dieren bedreigd. De realiteit van La Palma is meer iets voor oorlogsfotografen dan voor ons. Ik was niet klaar voor zoveel tragedie.' Escalero plaatste de foto dinsdag, zonder te beseffen hoe bijzonder het beeld was. Hij fotografeerde die dag tientallen huizen omringd door de brandende lava, en het huis met het rode dak was er één van. Deens echtpaar Het beeld werd ook gezien door de Nederlandse Ada Monnikendam, die een bouwonderneming op het eiland heeft. Monnikendam kwam drie decennia geleden in contact met een Deens echtpaar, voor wie ze het huis met het rode dak ontwierp en neerzette. Toen het klaar was gaven de Denen de woning een naam 'La casita', letterlijk 'Het huisje'. 'Het was een schok dat het er nog stond', vertelt Monnikendam. Ze legde contact met het Deense echtpaar, dat nu bejaard is en sinds de pandemie niet meer op La Palma was. 'We moesten huilen, we waren er van overtuigd dat het huis was platgewalst. Het is blijdschap omdat dat ene huis er nog staat. En verdriet over het drama dat je overal ziet.' Er is niet echt een verklaring waarom de lava om 'La casita' heenliep. 'Het terrein is er niet anders dan op andere plaatsen. Het is wonderbaarlijk. Op sommige plekken is de stroom lava twaalf meter hoog. Die foto is een signaal van hoop. Voor alle inwoners van het eiland.' De vulkaan op het eiland La Palma barstte zondag voor het eerst in 50 jaar uit: Fotograaf Alfonso Escalero bleef woensdag het grootste gedeelte van de dag verslagen achter in zijn hotel. 'Als je maar een beetje gevoel in je lichaam hebt dan snap je dat. Politieagenten kunnen dit aan, soldaten. Maar ik niet. Ik denk alleen maar aan de verwoesting. Het is te heftig.' Dertigduizend beelden Met een drone vloog hij gisteren uiteindelijk opnieuw over het verwoeste gebied en zag dat het Deense huis nog altijd ongemoeid is. Zijn bedrijf maakte dertigduizend beelden van de gevolgen van de eruptie. Hij heeft nog geen idee wat hij met zoveel materiaal gaat doen. 'We zijn er nog niet aan toe daarover na te denken.' Ook Ada Monnikendam weet niet of 'La Casita' na de eruptie ooit nog te bereiken valt. 'Het is een wonder. Maar we kunnen er nooit meer naar toe. Alle wegen zijn afgesneden. Die foto is het laatste beeld dat het Deense echtpaar ooit nog van 'La casita' zal zien.'
23/09 18u15  Rotterdamse agent verdacht van ernstig zedenmisdrijf Een Rotterdamse politieagent zit vast op verdenking van een ernstig zedenmisdrijf. Dat heeft het Openbaar Ministerie laten weten, zonder te melden om wat voor misdrijf het precies gaat. Bronnen melden aan de NOS dat het misdrijf waarvan de 47-jarige man wordt verdacht te relateren is aan zijn werk. De man zou het slachtoffer kennen. Het Openbaar Ministerie en de politie willen dat niet bevestigen. Onduidelijk is waar het zedendelict gepleegd zou zijn. De afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten van de Rotterdamse politie-eenheid onderzoekt de zaak. De agent is vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die heeft besloten de agent veertien dagen langer vast te houden. Begin dit jaar werd een agent van de eenheid Rotterdam aangehouden, die seksuele handelingen zou hebben verricht met een vrouwelijke arrestant in een cel. In de zaak die vandaag naar buiten is gebracht zou het niet om een arrestant gaan.
23/09 18u15  Gewonden bij steekpartij bij middelbare school in Arnhem Bij een steekpartij in Arnhem zijn drie jongeren gewond geraakt. Dat gebeurde vanmiddag voor een middelbare school, het Thomas a Kempis College. Volgens de politie ontstond er een conflict dat leidde tot een vechtpartij. Daarbij is gestoken. Vijf minderjarige jongeren waren erbij betrokken, vier jongens en een meisje. De politie heeft een mes in beslag genomen. Twee van hen, jongens, zijn per ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Een van hen is ook aangehouden als verdachte. De derde gewonde is zelfstandig naar het ziekenhuis gegaan. De politie onderzoekt nog wat de aanleiding van de steekpartij was. Of er een link met de school is, is nog onduidelijk. In de buurt is nog een middelbare school. De directeur van het Thomas a Kempis College zegt tegen Omroep Gelderland dat de vijf jongeren geen leerlingen van haar school zijn. Volgens omstanders waren veel scholieren getuige van de steekpartij.
23/09 18u15  Europese anti-corruptiesteun aan Oekraïne helpt niet De steun die de Europese Unie aan Oekraïne geeft om corruptie te bestrijden, werkt niet. Het grootschalige corruptieprobleem in Oekraïne is de afgelopen jaren bijna niet verminderd. Volgens de Europese Rekenkamer komt dat grotendeels doordat de Europese Commissie te weinig controleerde of de hulp genoeg effect had. Oekraïne heeft sinds 2014 in totaal bijna 8 miljard euro ontvangen aan financiële steun van de EU. Zo'n 66 miljoen daarvan was bedoeld om de corruptie in het land aan te pakken. Zo werd er bijvoorbeeld geïnvesteerd in onafhankelijke media en werden projecten gefinancierd die concurrentie in de Oekraïense economie moest stimuleren. EU had beter moeten controleren Maar vooral de projecten om de concurrentie te stimuleren, hebben volgens de rekenkamer niet gewerkt. 'Aangezien ondernemingen in Oekraïne corrupte monopolies of oligopolies zijn, had de EU directer moeten optreden om belemmeringen voor vrije en eerlijke concurrentie weg te nemen', schrijft de rekenkamer. De instantie heeft niet gekeken of er Europees geld in corrupte handen is gekomen, maar kan dat niet uitsluiten. Er is de afgelopen jaren ook veel geld naar Oekraïne gegaan om een onafhankelijke en corruptievrije rechtsspraak op te zetten. Maar volgens de rekenkamer hield de Commissie ook hier te weinig controle op de vorderingen. Een aanzienlijk aantal rechters en openbaar aanklagers moet nog een integriteitscontrole krijgen. De rekenkamer wil dat de EU opnieuw gaat kijken naar de anti-corruptiesteun. Ook moet de Commissie scherper gaan controleren of het geld en de hulp daadwerkelijk goed besteed worden en effect hebben.
23/09 17u15  VS-gezant voor Haïti vertrekt, hekelt 'inhumane' uitzettingen door Amerika De Amerikaanse gezant voor Haïti is uit protest tegen de Amerikaanse uitzettingen van Haïtiaanse migranten opgestapt. Daniel Foote zat er pas een paar maanden; hij was in juli aangesteld door president Biden na de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse. 'Ik wil niet geassocieerd worden met Amerika's inhumane, contraproductieve besluit om duizenden Haïtiaanse vluchtelingen en illegale immigranten te deporteren naar Haïti', schrijft Foote in een verklaring. Hij benadrukt dat Haïti een land is 'waar Amerikaanse functionarissen in beveiligde complexen moeten verblijven vanwege het dagelijkse gevaar van gewapende bendes'. Volgens Foote is het beleid niet te verkopen en worden zijn adviezen niet opgevolgd. Afgelopen tijd staken duizenden Haïtianen via Mexico de grens over. Ze belandden in het Texaanse grensstadje Del Rio, maar sinds zondag worden ze massaal op vliegtuigen gezet terug naar Port-au-Prince. De duizenden achterblijvers aan de Mexicaanse kant kunnen geen kant op; volgens persbureau AP lijkt het erop dat de Mexicaanse autoriteiten de migranten de grens over willen dwingen. Nasleep aardbeving Met name vanuit de Democratische Partij is er scherpe kritiek op het beleid, omdat de Haïtianen niet de kans krijgen om asiel aan te vragen. Beelden eerder deze week van grenswachten te paard die Haïtianen op agressieve wijze opjagen en terug naar de Rio Grande-rivier drijven, droegen bij aan de verontwaardiging. Haïti is het armste land van het Amerikaanse continent en verkeert in een diepe crisis. Vorige maand was er een zware aardbeving, waarbij zeker 2200 mensen om het leven kwamen en velen dakloos werden. Begin juli werd president Moïse in zijn eigen huis vermoord, wat leidde tot een politieke crisis. Vorige week ontsloeg de huidige premier, Ariel Henry, de hoofdaanklager omdat die hem in verband had gebracht met de hoofdverdachte in de moordzaak. Bekijk hier hoe Haïtiaanse migranten eerder deze week de grensrivier overstaken:
23/09 17u15  Celstraf voor man die Rutte bedreigde en vuurwerk afstak bij politiebureau Een 39-jarige man uit Helmond is veroordeeld tot een jaar cel, waarvan de helft voorwaardelijk, voor het bedreigen van demissionair premier Rutte en het afsteken van zwaar vuurwerk bij een politiebureau. Naast de celstraf moet hij zich verplicht laten behandelen. De Helmonder stak in april twee keer, enkele uren na elkaar, zwaar vuurwerk af bij het politiebureau in Helmond. Hij gooide eerst een zogeheten cobra op een auto die op de binnenplaats van het politieterrein stond. Het voertuig raakte flink beschadigd, meldt Omroep Brabant. Een paar uur later keerde de man terug en liet hij een cobra ontploffen bij de toegangspoort. In diezelfde periode stuurde de man meerdere dreigmails aan ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Hij schold hen de huid vol en dreigde iedere overheidsambtenaar door het hoofd te schieten. Er ging ook een bericht naar het ministerie van Binnenlandse Zaken met de waarschuwing dat hij met een raketwerper Rutte onder vuur zou nemen. Meldplicht bij reclassering Volgens de rechtbank heeft de man zich schuldig gemaakt aan een aantal ernstige delicten. 'De verdachte mag van geluk spreken dat hij met zijn handelen geen personen heeft verwond', aldus de rechtbank. De rechtbank houdt er wel rekening mee dat bij de verdachte volgens deskundigen sprake is van ADHD, een periodiek explosieve stoornis en een antisociale persoonlijkheidsstoornis met paranoïde trekken. Daarom koppelt de rechtbank aan het voorwaardelijke deel van de straf een aantal bijzondere voorwaarden. Zo krijgt de man een meldplicht bij de reclassering, moet hij zich klinisch laten behandelen in een zorginstelling en aansluitend meewerken aan een ambulante behandeling. Ook mag hij geen alcohol en drugs gebruiken.
23/09 17u15  Opnieuw protest tegen vaccinatieplicht bouwvakkers Melbourne, 92 mensen opgepakt De Australische politie heeft in Melbourne bijna honderd mensen gearresteerd die wilden demonstreren tegen de coronamaatregelen. In de afgelopen drie dagen leidden demonstraties vaak tot een gewelddadige confrontatie met de politie. Daarom was de politie in groten getale uitgerukt om een nieuwe demonstratie te voorkomen. 92 mensen kwamen desondanks opdagen, en werden opgepakt. Verder waren er geen noemenswaardige incidenten. De demonstraties begonnen een paar dagen geleden nadat de lokale overheid een vaccinatieplicht had ingevoerd voor bouwvakkers. Die plicht is volgens de lokale overheid nodig omdat veel bouwvakkers van het platteland in de stad komen werken en de vrees bestaat dat ze het virus mee terugnemen naar huis. Volgens de lokale overheid houdt men zich op de helft van de bouwplaatsen niet aan de coronamaatregelen. Vandaag werden in de deelstaat Victoria, waar Melbourne ligt, 766 nieuwe besmettingen en vier doden geregistreerd; een piek in de huidige uitbraak. Ongeveer twee op de drie besmettingen hebben een link met de bouw. Extreemrechts en antivaxxers sluiten zich aan Het besluit leidde tot grote woede en bouwvakkers blokkeerden een snelweg en een brug. Vervolgens is de bouw voor de komende twee weken stilgelegd, wat de protesten alleen maar aanwakkerde. Maar het zijn niet alleen bouwvakkers die de straat op gaan. Extreemrechts en antivaccinatiegroepen hebben zich aangesloten bij het protest en zijn zeer gewelddadig. Gisteren gingen demonstranten de confrontatie met de politie wel aan. Daarbij werden meer dan 200 mensen gearresteerd. Zo'n duizend demonstranten hadden zich verzameld bij een oorlogsmonument in de stad waar ze urenlang weigerden te vertrekken. Uiteindelijk brak de politie de demonstratie op. Daarbij werd flink geweld gebruikt, door beide kanten. Demonstranten gooiden met fakkels, golfballen en batterijen. De politie gebruikte pepperspray, verrichtte hardhandige arrestaties en schoot rubberkogels af. Een Australische journalist die verslag deed, werd bekogeld door demonstranten en met urine overgoten. Bij een vaccinatiecentrum werden zorgmedewerkers uitgescholden en bespuugd. Deelstaatpremier Dan Andrews heeft het geweld fel veroordeeld. 'Deze mensen zijn niet gekomen om te demonstreren, ze komen om te vechten', zei hij over de rellen. Klap op de tegels De politie heeft de demonstraties hardhandig neergeslagen. In een filmpje op sociale media is bijvoorbeeld te zien hoe een agent een man die ogenschijnlijk rustig staat te praten van achteren benadert en hard tegen de grond slaat. Zijn hoofd klapt op de tegels en de man is een tijdje buiten bewustzijn. Het filmpje heeft grote verontwaardiging veroorzaakt en wordt onderzocht door de autoriteiten. Het is onbekend hoeveel demonstranten gewond zijn geraakt. Bij de grote demonstratie gisteren raakten drie agenten gewond door geweld van demonstranten. De explosie van woede komt niet uit de lucht vallen. Melbourne staat op het punt om de twijfelachtige eer te krijgen de stad te zijn die wereldwijd het langst in lockdown is geweest. Als de huidige lockdown zoals aangekondigd eind oktober ten einde komt, heeft Melbourne 267 dagen in lockdown doorgebracht sinds het begin van de coronapandemie. 'Geen alternatief voor vaccinatie' De frustratie in deelstaat Victoria stapelt zich al maanden op. Volgens David Southwick, de plaatsvervangend oppositieleider, zijn veel mensen wanhopig. 'We moeten vooruit, het kan zo niet langer', zegt hij in een interview met Sky News. 'Maar er komt maar geen einde aan de lockdowns. Mensen willen hun leven terug.' De deelstaatregering en de vakbonden van de bouwvakkers wijzen erop dat extreemrechtse groepen de demonstraties hebben gekaapt voor hun eigen doeleinden. Op sociale media wordt het geweld door demonstranten en politie afgekeurd, maar er is ook begrip voor de woede. Toch is er volgens deelstaatpremier Andrews maar één oplossing: vaccineren. 'Geweld werkt niet, alleen vaccinatie kan ons hierbij helpen. Er is geen alternatief.' Op dit moment zit meer dan de helft van de Australische bevolking in lockdown. De maatregelen gelden voor onder meer Sydney, Melbourne en de hoofdstad Canberra. De federale overheid heeft meer vrijheden beloofd zodra 70 tot 80 procent van alle volwassenen volledig gevaccineerd is. Nu heeft 49 procent van de Australische bevolking twee prikken gehad.
23/09 17u15  Britse met downsyndroom verliest abortuszaak Heidi Crowter, een vrouw met het syndroom van Down, heeft een rechtszaak over de Britse abortuswet verloren. In de wet staat dat abortus tot het laatste moment is geoorloofd als het kind lijdt onder fysieke of mentale afwijkingen waardoor het ernstig gehandicapt is, waaronder het syndroom van Down. Crowter (26) vindt de wet discriminerend en voerde aan dat de regering haar leven en dat van velen met down er niet mee respecteert. Abortus is in Engeland, Wales en Schotland eigenlijk alleen toegestaan tot 24 weken in de zwangerschap, maar in bepaalde gevallen geldt dus een uitzondering. De rechters erkenden kort voor het uitspreken van het oordeel dat de zaak zeer gevoelig ligt en controversieel is. Maar zij benadrukten ook dat niet elke familie zich in staat voelt om te zorgen voor een kind met een (zware) handicap. Ook voerden ze aan dat sommige afwijkingen pas na 24 weken geconstateerd kunnen worden. Crowter had de zaak aangespannen met twee anderen, een kind met het syndroom van Down en een moeder van een kind met het downsyndroom. Ze gaan in beroep tegen de uitspraak.
23/09 17u15  Medewerkers academische ziekenhuizen staken dinsdag Duizenden medewerkers van zeven universitair medische centra (umc's) leggen het werk volgende week dinsdag deels neer. Verschillende ziekenhuisafdelingen zijn 24 uur lang gesloten en alleen spoedopnames gaan door, meldt vakbond FNV. Volgens de bond gaat het om de grootste staking in academische ziekenhuizen ooit. Zondagsdiensten Medewerkers van alle umc's van Nederland doen mee, behalve die van het Radboudumc in Nijmegen. In de ziekenhuizen zal dinsdag alleen spoedeisende hulp beschikbaar zijn. Er worden zogenoemde zondagsdiensten gedraaid, dat wil zeggen dat de planbare zorg vervalt. Verschillende afdelingen, zoals radiologie, de operatiekamers, laboratoria en verpleegafdelingen, zijn gesloten, De impact is per ziekenhuis verschillend. FNV stelt dat ook afdelingen die niet meedoen, mogelijk afspraken moeten afzeggen omdat zij afhankelijk zijn van afdelingen die het werk wel neerleggen. 'We snappen dat dit een vergaande actie is', zegt de vakbond. 'Maar we vinden ook dat de werkdruk waaronder medewerkers op de umc's moeten werken tot ongezonde situaties leidt voor medewerkers en patiënten.' Het ziekteverzuim in de zorg is op het hoogste niveau sinds 2003 en volgens FNV vertrekken daarom steeds meer zorgverleners. Loonsverhoging De bond wil met de actie een loonsverhoging afdwingen. De werkgeversorganisatie NFU kwam vorige maand met een bod dat volgens FNV teleurstellend is; alleen verpleegkundigen en doktersassistenten zouden er in salaris iets op vooruit gaan. FNV en CNV wezen dat bod af. De actie wordt afgekondigd ondanks de 675 miljoen euro die het kabinet vandaag extra beschikbaar stelde voor zorgsalarissen. Dat ziet de bond als een eerste goede stap, maar voor koopkrachtbehoud van alle zorgmedewerkers is dat volgens FNV niet genoeg.
23/09 15u15  Chinese vastgoedreus Evergrande wankelt, markten nerveus De Chinese vastgoedreus Evergrande zit in grote financiële problemen en zal een rentebetaling vandaag van 83 miljoen dollar waarschijnlijk niet kunnen ophoesten. Het gaat om een klein bedrag in vergelijking met de totale schuldenlast van 300 miljard dollar. Maar als Evergrande in gebreke blijkt, zou dat de hele Chinese vastgoedbubbel kunnen laten barsten. De Chinese autoriteiten vragen lokale overheden ondertussen om zich voor te bereiden op een mogelijke ondergang. Spaargeld kwijt Evergrande is de op een na grootste projectontwikkelaar in China. Het bedrijf is zo groot geworden door maar te blijven lenen. Niet alleen bij banken, maar ook bij bouwbedrijven heeft de ontwikkelaar nog veel onbetaalde rekeningen openstaan. Particuliere beleggers, bij wie Evergrande via tussenpersonen ook enorme bedragen heeft geleend, stonden vorige week nog op de stoep bij het hoofdkantoor om hun inleg terug te eisen. Ook consumenten die een woning willen kopen, voelen de problemen van de vastgoedreus. Zij betalen vaak jaren vooruit, maar hele wijken staan leeg, de prijzen van vastgoed kelderen en nu projecten niet meer afgebouwd worden, dreigen ze hun spaargeld te verliezen. De vrees is dat een faillissement van Evergrande niet alleen funest zal zijn voor de Chinese banken, en dan met name de kleinere lokale banken, maar ook voor talloze leveranciers en andere vastgoedbedrijven. Dat zou leiden tot een financiële crisis, die zomaar zou kunnen overslaan naar andere landen in Azië en daarbuiten. Too big to fail? De vraag is dan ook wat de Chinese overheid achter de schermen doet om een faillissement te voorkomen of de gevolgen onder controle te houden. Vanochtend heeft de Bank of China voor de tweede keer deze week miljarden in de markt gepompt om Chinese banken te ondersteunen. En Evergrande deed gisteren een persbericht uit, waarin gesteld werd dat er een oplossing was voor een andere rentebetaling in het Chinese Yuang die ook vandaag moest worden overgemaakt. Analisten verwachten dat de Chinese overheid uiteindelijk ook zal ingrijpen om de enorme schulden te herstructureren. Maar het gaat wel om een privaat bedrijf, met een topman die tot de allerrijksten van China behoort en zijn rijkdom breed uitdroeg. En dat is wel een dilemma, zegt correspondent Sjoerd den Daas. 'Er zijn maar weinig bedrijven in China die zo groot zijn als Evergrande. De Chinese overheid lijkt niet bereid te zijn om veel geld in het bedrijf te steken. Maar tegelijkertijd willen ze voorkomen dat de pijn vooral terechtkomt bij huiseigenaren of mensen die in huizen hebben geïnvesteerd voor hun kinderen.' In een jaar tijd is de beurskoers van Evergrande met 90 procent gedaald: van 25 Hongkongse dollar (2,74 euro) naar 2,60 Hongkongse dollar (0,29 euro). De aandelen van het bedrijf zijn dus nog maar een tiende waard in vergelijking met een jaar eerder. Als Evergrande vandaag niet aan zijn betalingsverplichting kan voldoen, krijgt het nog dertig dagen, voordat het bedrijf officieel wanbetaler is. Beleggers hebben er weinig vertrouwen in. Obligatieleningen voor vastgoedbedrijven worden in Azië massaal in de verkoop gedaan. De koers van de betreffende dollarlening aan Evergrande is gekelderd en wordt inmiddels verhandeld op 25 procent van de oorspronkelijke waarde.
Laatste update: vandaag om 20u15


Oudere hoofdpunten

Verbergen Tonen
23/09 14u15  Jongen (12) mag van rechter gevaccineerd worden ondanks bezwaar van vaderEen 12-jarige jongen mag zich laten vaccineren tegen corona ondanks dat hij geen toestemming heeft van zijn vader. Dat heeft een rechter in Groningen bepaald. De jongen stapte naar de rechter omdat hij zijn ernstig zieke oma wil bezoeken die aan longkanker lijdt. Hij is bang dat hij zijn oma zou kunnen besmetten en dat zij daaraan uiteindelijk zou kunnen overlijden. De uitspraak werd eergisteren al gedaan, maar is nu naar buiten gebracht. De gescheiden ouders van de jongen staan op slechte voet met elkaar en kunnen het niet eens worden over de vaccinatie van hun kind. De moeder staat toe dat haar zoon wordt gevaccineerd, maar de vader is tegen vaccinatie en het testen van zijn zoon. De jongen liet weten zich niet gehoord te voelen door zijn vader en stapte daarom naar de rechter. De vader zegt zich zorgen te maken over bijwerkingen van het vaccin en de gevolgen op langere termijn. Hij stelde in de rechtszaak dat de vaccinatie niet opweegt tegen de risico's op de bijwerkingen. De rechter legde in de uitspraak uit voorop te stellen dat kinderen wel degelijk corona kunnen krijgen. Minder ziek Kinderen worden volgens de rechter gemiddeld minder erg en minder vaak ziek dan volwassenen, maar kunnen alsnog langdurig ziek worden of langdurige gevolgen van de ziekte ervaren, zoals long covid. 'Verder is het risico op het besmetten van anderen significant kleiner bij gevaccineerde dan bij ongevaccineerden', zegt de rechter in de uitspraak. De jongen mag zich nu direct laten vaccineren. Kinderen van 12 tot en met 17 jaar mogen sinds juli zelf beslissen of ze worden gevaccineerd tegen corona of niet. 12- tot 17-jarigen mogen dat echter uitsluitend beslissen in overleg met hun ouders.
23/09 14u15  Europese Commissie wil usb-c als standaard voor oplaadkabelsAls het aan de Europese Commissie ligt, is over een paar jaar usb-c de standaard om apparaten mee op te laden. Hiervoor dient de commissie vandaag een wetsvoorstel in. Er wordt al sinds 2009 over zo'n standaard gesproken, maar tot nu toe werd dit overgelaten aan de markt. Dat gaat veranderen. De wetgeving is gericht op smartphones, tablets, camera's, koptelefoons, draagbare speakers en videocamera's. 'In veel gevallen hebben telefoons al een usb-c-aansluiting', zegt smartphone-analist Tim Wijkman van Telecompaper. 'De Chinese en westerse merken bieden dit al aan.' De enige partij die dit niet doet, is Apple. Ook sommige goedkope toestellen hebben dit niet. Op iPhones (bij steeds meer iPads is dat anders) zit nog altijd de lightning-aansluiting. Daarmee is dit voorstel, al zal de commissie het niet hardop zeggen, ook specifiek gericht op die techgigant. In een reactie zegt Apple dat het bezorgd blijft dat 'het vereisen van een type aansluiting innovatie in de weg zit, in plaats van dat het dit aanmoedigt'. Volgens Apple raakt dat consumenten in Europa en in de rest van de wereld. 420 miljoen apparaten Het afgelopen jaar zijn er naar schatting in de EU 420 miljoen smartphones en andere elektronische apparaten verkocht. Volgens de commissie bezit de consument gemiddeld drie telefoonopladers waarvan er twee actief worden gebruikt. De afgelopen jaren is met een vrijwillige overeenkomst het aantal verschillende laders teruggelopen van dertig naar drie. Dat vindt de commissie niet voldoende en dus kiest het nu voor deze stap. 'De situatie is onhandig en kostbaar voor consumenten die jaarlijks 2,4 miljard euro uitgeven aan losse opladers die niet worden meegeleverd met hun apparaten', zegt de commissie in een verklaring. Daarnaast zijn weggegooide en ongebruikte opladers goed voor jaarlijks 11.000 ton elektrisch afval. Een uniforme oplossing moet dit met duizend ton verminderen. Verder wil dat de commissie dat er de optie komt voor consumenten om géén stekker bij hun nieuwe apparaat geleverd te krijgen. Ook dit is bedoeld om de hoeveelheid elektronische afval tegen te gaan. Daarnaast moeten fabrikanten consumenten informeren over welke stekkers ze kunnen gebruiken bij het opladen van een specifiek apparaat. Ten slotte moet de snelheid waarmee apparaten opgeladen worden hetzelfde worden. Het voorstel gaat nu langs het Europees Parlement en de Europese Raad, daarna komt er een transitieperiode van twee jaar voordat de wetgeving daadwerkelijk van kracht wordt. Oordopjes en slimme horloges Het wetsvoorstel gaat niet gelden voor alle elektronische apparaten. Oordopjes, slimme horloges en fitnesstrackers vallen er niet onder vanwege technische beperkingen. In het geval draadloze oordopjes is dat wel opvallend, omdat die vaak in een doosje zitten waar een usb-c-aansluiting op mogelijk zou zijn. Het zou ook betekenen dat Apple niks hoeft te veranderen aan de aansluiting van zijn AirPods, die worden in een los doosje opgeladen met een lightningkabel (en dan wel weer voor de koptelefoon van die serie). Mogelijk dat dit in het traject dat de komende tijd gaat lopen, nog gaat veranderen. Als alles goed gaat, zou het dus kunnen dat in 2023 of 2024 - anderhalf decennium dus nadat de Europese Commissie met het plan was begonnen - usb-c de standaard is. De vraag die dan overblijft is hoe belangrijk opladen via een kabel dan nog is. Met name bij smartphones is draadloos op laden aan een opmars bezig, al zal dat lang niet voor alle apparaten even praktisch zijn.
23/09 14u15  Rutte 'niet getrouwd' met verhuurderheffingOok het kabinet wil wel wat doen aan de verhuurderheffing. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil het liefst helemaal af van de heffing, die verhuurders van sociale huurwoningen moeten betalen aan het Rijk. Op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen zei demissionair premier Rutte dat het verlagen van de heffing 'woningcorporaties ruimte zal geven'. Rutte benadrukte wel dat er haken en ogen aan zitten en net als plaatsvervangend VVD-fractievoorzitter Hermans gisteren is hij er voorstander van om na een aanpassing de verhuurders concrete doelen mee te geven, bijvoorbeeld dat ze bouwen voor ouderen. 'Ik ben niet getrouwd met de verhuurderheffing, maar afschaffen kost wel geld', zei Rutte erover. 'Sluizen niet open' De premier benadrukte in het algemeen dat veranderingen in de plannen van het kabinet moeten gebeuren 'binnen een zekere mate van verstandig begrotingsbeleid en dat de sluizen niet moeten worden opengezet.' Rutte hoopt daarmee 'vanavond een eind te kunnen komen'. Hij zei dat de Kamer dan ook duidelijk moet maken hoe het wordt betaald. Rutte voegde eraan toe dat de veranderingen vandaag zich mogelijk zouden kunnen beperken tot het miljard euro waarvan VVD, D66 en CDA al eerder hadden aangegeven dat daarover zou kunnen worden gepraat. 'En als de formatie op gang komt, kun je daar een grotere wijziging bespreken', zei hij. Als leider van de grootste partij voelt Rutte in de formatie een bijzondere verantwoordelijkheid, maar hij benadrukte ook 'dat de VVD maar 22 procent van de stemmen heeft en dat dus 78 procent van de verantwoordelijkheid bij anderen ligt'. Moties niet op voorhand uitgevoerd Gisteren gaven alle negentien fracties hun visie en er werden ook verschillende voorstellen gedaan om de plannen van het kabinet te veranderen. Rutte wil niet op voorhand zeggen of het kabinet moties die de Tweede Kamer later vandaag eventueel zal aannemen uitvoert. Aan het begin van de tweede dag van de Beschouwingen vroegen PvdA-leider Ploumen en anderen hem daar nu al op in te gaan. De premier zei daarover dat moties die tegen de zin van de bewindslieden worden aanvaard, altijd eerst in het kabinet worden besproken en dat dat ook nu zal gebeuren. Zorgsalarissen Kort na het begin van het debat bleek dat het kabinet extra geld uittrekt om de salarissen in de zorg te verhogen (de Kamer nam daarover vorige week een motie aan). Dat leverde ook meteen een felle discussie op in de Kamer, onder meer omdat door de tegemoetkoming de zorgpremie stijgt.
23/09 13u15  Rutte kritisch op 'onnadenkend' aanhalen Jodenvervolging door BaudetDemissionair Rutte heeft op de tweede dag van de Politieke Beschouwingen op een indirecte wijze kritiek geuit op FvD-leider Baudet. Aan het begin van zijn betoog verwees Rutte naar het Holocaust Namenmonument in Amsterdam, dat zondag werd geopend. Rutte zei hierop in te gaan, 'omdat gisteren het thema ook voorbijkwam in het debat'. Bij de opening had Rutte 'letterlijk staan huilen' met mensen voor wie het monument belangrijk was, zei hij. Het had hem laten zien dat vrijheid van meningsuiting belangrijk is, maar ook dat de geschiedenis 'ongelofelijk gevoelig' kan liggen als die wordt aangehaald op 'onnadenkende wijze'. Gisteravond waren er felle interrupties toen Forum voor Democratie-leider Baudet aan het woord kwam. Kamerleden vonden onder meer dat Forum op een ongepaste manier coronatoegangsbewijzen in verband brengt met de Jodenvervolging. Aanhalingstekens Aan het begin Baudets betoog vroeg D66-fractievoorzitter Jetten aan hem om excuses te maken voor een tweet waarin hij het begrip Holocaust tussen aanhalingstekens had gezet. Jetten stelde dat Baudet Joodse mensen pijn heeft gedaan, omdat het lijkt alsof de Forum-leider vraagtekens zet bij de moord op 6 miljoen Joden in de Tweede Wereldoorlog. Baudet wilde niets weten van excuses en zei dat aanhalingstekens betekenen dat het woord Holocaust in zijn tweet een citaat was. De tweet van Baudet was een reactie op een oproep zondag van vijf Joodse organisaties dat Kamerfracties zich expliciet zouden moeten uitspreken tegen het gebruik van Holocaustvergelijkingen in het coronadebat. De organisaties schreven in hun brief dat dergelijke vergelijkingen ook in de Kamer worden gemaakt. Kamerleden van Forum voor Democratie hebben de afgelopen tijd vergelijkingen met de Jodenvervolging gemaakt, maar de partij wordt in de brief niet expliciet genoemd. Andere symbolen Na Jetten ging ook ChristenUnie-leider Segers gisteravond in op de kwestie. Hij vroeg aan Baudet om 'andere symbolen' te gebruiken om 'politieke meningsverschillen' te uiten. De FvD-leider stelde dat de Tweede Wereldoorlog 'niet het eigendom is van een bepaalde groep'. Ook PvdA-leider Ploumen haalde stevig uit naar Baudet, omdat zij vindt dat Forum een 'walgelijke vergelijkingen' maakt tussen de coronacrisis en de Jodenvervolging. 'Ik neem daar hard afstand van.' Tijdens het betoog van Baudet verlieten Kamerleden van D66 en GroenLinks de plenaire zaal en draaide minister De Jonge van Volksgezondheid hem de rug toe.
23/09 13u15  Nederlanders opgehaald van La Palma, vulkaan blijft zich roerenReisorganisatie TUI haalt vandaag alsnog tientallen Nederlandse vakantiegangers op van La Palma, waar de vulkaan Cumbre Vieja nog altijd as en lava spuwt. De vlucht is inmiddels van het eiland vertrokken en op weg naar Nederland, zegt een woordvoerder. Het gaat om een groep van 79, die eigenlijk gisteren al opgehaald zou worden met een geplande vlucht. Die kon niet doorgaan, zegt een woordvoerder van TUI, 'omdat de piloten zorgen hadden over as in hogere luchtlagen. Voor alle zekerheid is toen besloten niet te vliegen.' De Nederlanders hebben een extra nacht in hotels doorgebracht. Met de vlucht kunnen ook reizigers mee die hun vakantie willen afbreken. TUI zegt dat niet iedereen weg wil. Een aantal blijft in hun hotel aan de westkant van La Palma, of vertrekt naar Tenerife. TUI vliegt deze week voorlopig niet met nieuwe vakantiegangers naar La Palma. Mensen kunnen hun reis verplaatsen of een andere bestemming kiezen. 'La Palma is een van de kleinere Canarische eilanden, het gaat niet om grote aantallen reizigers.' Lava stroomt minder snel De Cumbre Viejo barstte zondag voor het eerst in vijftig jaar uit. Voorafgaand daaraan was er een reeks aardbevingen. Door de lavastroom zijn inmiddels z'n 350 huizen verwoest. Ook is er veel schade aan infrastructuur en boerenland. Er zijn geen gewonden of dodelijke slachtoffers. Het tempo waarmee de lava over het Canarische eiland stroomt, is inmiddels afgenomen tot vier meter per uur. Eerder deze week was dat nog 700 meter per uur. Er bestaan zorgen dat de dikke lavastroom daardoor een groter oppervlak bereikt en meer schade aanricht. Op sommige plekken is de lavamassa vijftien meter hoog. Experts waarschuwen dat er explosies, landverschuivingen en giftige gassen kunnen vrijkomen zodra de lava de zee bereikt. De Spaanse koning Felipe VI en koningin Letizia, en premier Sánchez zouden vandaag het eiland bezoeken.
23/09 13u15  'Het is een utopie om te denken dat we voldoende boa's hebben om iedereen te controleren''Het is een utopie om te denken dat we voldoende boa's hebben om iedere horecazaak te controleren', zegt Richard Gerrits van boa-vakbond ACP in het NOS Radio 1 Journaal in reactie op het ingaan van de nieuwe coronamaatregelen zaterdag. Vanaf zaterdag moeten alle bezoekers van de horeca, evenementen, theaters en bioscopen een coronatoegangsbewijs en een identiteitsbewijs kunnen laten zien. De ondernemingen moeten er zelf voor zorgen dat die bewijzen ook echt gecontroleerd worden. Buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) gaan dan weer steekproefsgewijs controleren of de ondernemers de toegangsbewijzen controleren. 'We zullen steekproefsgewijs langslopen en daar waar nodig de ondernemer aanspreken als het niet goed gaat', zegt Gerrits. 'En als het dan niet verbetert dan kan het gevolg zijn dat die een boete krijgt of dicht zou moeten.' Bij herhaaldelijke overtredingen kan een dwangsom worden opgelegd van 2500 euro, die kan oplopen tot 10.000 euro. Ook kan een locatie tijdelijk gesloten worden. Steeds meer druk op boa's Het kabinet heeft 45 miljoen euro uitgetrokken om te helpen bij de handhaving. 'Dit geld kan worden ingezet voor bijvoorbeeld particuliere beveiligers, controleurs of hosts die ondernemers helpen bij de controle van het coronatoegangsbewijs', aldus het ministerie van Justitie. Dat geld komt dus niet bij de boa's terecht, constateert Gerrits, terwijl er wel meer van de boa's wordt gevraagd. 'Er komt op het boa-apparaat steeds meer druk en dan moeten we structureel met de minister gaan kijken naar wat het takenpakket is en wat de formatie is. En daar moet ander geld bij dan op dit moment genoemd wordt.' Tekort in grote steden Volgens Gerrits zijn er 2500 tot 5000 extra boa's nodig. Vooral in de grote steden zijn er te weinig boa's, zeker als ook het takenpakket van de boa's wordt uitgebreid, zoals het plan is. Bijvoorbeeld met het handhaven van lichte verkeersovertredingen om de politie te ontlasten. 'De taken worden met 10 tot 20 procent uitgebreid', zegt Gerrits, 'dus er zijn ook 10 tot 20 procent meer boa's nodig'. Door het aanbieden van een verkorte boa-opleiding voor mensen die al binnen de veiligheidssector werken denkt Gerrits op korte termijn een deel van de extra boa's te kunnen binnenhalen. Daarnaast hoopt hij in de toekomst op een toename van het aantal mbo-studenten dat doorstroomt als boa.
23/09 13u15  Machinist legt 180 meter treinrails aan in tuin: 'Beetje uit de hand gelopen'Een treinmachinist uit Zuidbroek is wel heel dol op zijn werk. Hij heeft 180 meter spoor gekocht voor in zijn tuin. De bedoeling is dat er uiteindelijk een trein op kan rijden. 'Ja, het is een beetje uit de hand gelopen', zegt Jos van der Veen tegen RTV Noord. 'Het is altijd mijn hobby geweest. Ik ben pas op mijn dertigste machinist geworden, maar het verveelt geen dag en om het nog leuker te maken heb ik dit nu in de tuin.' Het spoor lag hiervoor op een traject tussen Breda en Roosendaal. 'Een collega zag dat een bedrijf dit aan het afbreken was en nam contact met mij op. En zo geschiedde', zegt Van der Veen. De aanleg moet volgend jaar zomer klaar zijn. Als de rails klaar is, komt er trein plus rijtuig op te staan. Dat gaat de machinist verhuren aan gasten. De opbrengsten wil hij delen met het Noord-Nederlands Trein & Tram Museum, waar Van der Veen vrijwilliger is. 'Dat staat er door corona financieel niet zo goed voor.'
23/09 12u15  Rutte: niet vooruitlopen op wensen KamerDemissionair premier Rutte wil niet nu al zeggen of het kabinet moties die de Tweede Kamer later vandaag eventueel zal aannemen uitvoert. Aan het begin van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen vroeg PvdA-leider Ploumen hem daar nu al op in te gaan. Ploumen zei dat zij met voorstellen zal komen zodat mensen 'eindelijk weer een betaalbaar huis kunnen vinden, leraren een fatsoenlijk salaris gaan verdienen en dat mensen het merken in hun portemonnee dat het beter gaat met de economie.' Als die plannen worden aangenomen, moet het kabinet die uitvoeren, vindt de PvdA. Rutte zei daarover dat moties die tegen de zin van de bewindslieden worden aanvaard, altijd eerst in het kabinet worden besproken en dat dat ook nu zal gebeuren. Zorgsalarissen Aan het begin van het debat bleek al wel dat het kabinet extra geld uittrekt om de salarissen in de zorg te verhogen (de Kamer nam daarover vorige week een motie aan). Minister De Jonge heeft daarover een brief aan de Kamer gestuurd. Dat leverde ook meteen discussie op in de Kamer, onder meer omdat door de tegemoetkoming de zorgpremie stijgt. De premier voegde eraan toe dat het kabinet zichzelf missionair acht op twee onderwerpen: de coronacrisis en de afwikkeling van de Toeslagenaffaire. Formatie Rutte zei ook dat hij als leider van de grootste partij in de formatie een bijzondere verantwoordelijkheid voelt, maar ook 'dat de VVD maar 22 procent van de stemmen heeft en dat dus 78 procent van de verantwoordelijkheid bij anderen ligt'. Gisteren gaven alle negentien fracties hun visie en er werden ook verschillende voorstellen gedaan om de plannen van het kabinet te veranderen. Maar wat daar van terecht komt, is nog niet duidelijk. Rutte kondigde vorige week aan dat de formerende partijen VVD, D66 en CDA openstaan voor mogelijke aanpassingen. Namenmonument Aan het begin van zijn betoog verwees Rutte ook naar het Holocaust Namenmonument in Amsterdam, dat zondag werd geopend. Rutte zei hierop in te gaan, 'omdat gisteren het thema ook voorbijkwam in het debat'. Toen waren er felle reacties op uitlatingen van Forum voor Democratie-leider Baudet. Kamerleden vinden dat Forum op een ongepaste manier coronatoegangsbewijzen in verband brengt met de Jodenvervolging. Rutte zei dat hij bij de onthulling letterlijk heeft gehuild toen hij de emoties zag bij nabestaanden, die de namen van vermoorde familieleden lazen.
23/09 12u15  Hema volgend jaar weg uit Spanje, zes winkels sluitenWinkelketen HEMA vertrekt na acht jaar uit Spanje. In de loop van 2022 worden alle winkels in Barcelona en Madrid gesloten. Het gaat om zes vestigingen. In juli werd al het besluit genomen om de zes vestigingen in het Verenigd Koninkrijk te sluiten. Het past in de strategie van de familie Van Eerd en Parcom, die sinds vorig jaar de eigenaars zijn van keten. De familie Van Eerd is ook eigenaar van supermarktketen Jumbo. De strategie houdt in dat er duurzame groei mogelijk moet zijn en dat HEMA een leidende marktpositie in een land kan verwerven. Dat is zowel in Spanje als in het Verenigd Koninkrijk niet gelukt. De belangrijkste markten voor HEMA zijn Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk. Daarnaast heeft het bedrijf nog filialen in Duitsland, Mexico en de Verenigde Arabische Emiraten. Mogelijk worden er in nog meer landen winkels gesloten: 'Wij evalueren onze gehele landenportfolio met als doel ons te kunnen concentreren op een beperkt aantal landen, waardoor groeikansen in de toekomst beter benut kunnen worden', aldus HEMA in een persbericht. Grote schulden HEMA schrijft al jaren rode cijfers. Vorig jaar bedroeg het verlies 215 miljoen euro. Dat had naast een teruggelopen omzet vanwege corona onder meer te maken met het terugdringen van de hoge schuldenlast die onder de vorige eigenaars is ontstaan. Per jaar moest HEMA 50 miljoen euro aan rente betalen, nu is dat nog 10 miljoen per jaar. Sinds 1 juni heeft de Hema een nieuwe topbestuurder. Saskia Egas Reparaz, voorheen de baas bij Etos, volgde Tjeerd Jegen op.
23/09 12u15  Poolse regio zwicht onder Europese druk: geen lhbti-vrije zone meerEen Poolse regio heeft onder druk van de Europese Unie zijn lhbti-vrije zone afgeschaft. In die zones willen lokale besturen dat kinderen en gezinnen niet langer in aanraking komen met 'lhbti-ideologie'. Sinds 2019 zijn daarvoor in meer dan honderd Poolse gebieden resoluties aangenomen. Over de zones ontstond twee jaar geleden commotie in andere Europese landen. Het Europees Parlement veroordeelde de plekken ten strengste en de Europese Commissie dreigde met het stopzetten van subsidies. Die druk is een reden voor de provincie Swiety Krzyz, met als hoofdstad Kielce, om de lhbti-vrije zone af te schaffen. Het regiobestuur stemde daar gisteravond mee in. Spanningen tussen Polen en EU Polen ligt de laatste tijd op meerdere punten in de clinch met de Europese Unie. Zo moet het land de Europese Commissie een half miljoen euro per dag betalen totdat het een omstreden kolenmijn sluit. Ook wil de EU dat Warschau de onafhankelijkheid van de tuchtkamer voor rechters verbetert. En er is commotie over plannen om de houtkap in een eeuwenoud bos weer op te starten.
23/09 12u15  Problemen met kwetsbare 112-meldkamers na zes jaar nog niet opgelostDe problemen met de 112-meldkamers zijn nog altijd niet opgelost omdat aanbevelingen niet worden opgepakt. Daardoor kan het afhandelen van noodmeldingen vertraging oplopen. De personele bezetting in de politiemeldkamers is 'alarmerend', er is nog steeds een tekort aan gekwalificeerd personeel. Dat concluderen de Inspectie Justitie en Veiligheid en het Agentschap Telecom in een brief aan de Nationale Politie en het Bestuurlijk Meldkamer Beraad, waar onder anderen vertegenwoordigers van ministeries (Veiligheid en Justitie en Defensie) en de politie in zitten. Al zes jaar geleden, in 2015, concludeerden de toezichthouders dat de regionale meldkamers voor 112-oproepen zeer kwetsbaar zijn, vanwege onder meer een tekort aan personeel en verouderde ict. Vier jaar later, in 2019, kwam naar voren dat er 'niet of nauwelijks invulling was gegeven' aan de aanbevelingen. En in de brief die nu is verstuurd, staat dat aanbevelingen 'nog steeds niet of zeer beperkt zijn opgevolgd'. 'Verantwoordelijkheden verbrokkeld' 'De Inspectie en het agentschap maken zich grote zorgen over het ontbreken van overzichtsinformatie aangaande het meldkamerstelsel', staat erin. Ook constateren ze dat verantwoordelijkheden verbrokkeld zijn, wat de besluitvorming belemmert. De autoriteiten beklagen zich er ook over dat ze lang hebben moeten wachten op informatie, dat veel meldkamers helemaal niets hebben verstrekt of dat de informatie dusdanig abstract is dat die niet bruikbaar is. Er zijn wel stappen gezet om de ict te verbeteren, maar er is bijvoorbeeld nog altijd geen compleet onderzoek in gang gezet naar de infrastructuur, zien de toezichthouders 'met verbazing'. De ict is nog altijd 'sterk verouderd'. Ze hebben er ook geen vertrouwen in dat er snel verbeteringen komen, 'ondanks de inspanning van veel loyale medewerkers'. Opnieuw wordt geadviseerd een onderzoek uit te voeren om het hele systeem door te lichten, inclusief de ict-infrastructuur.
23/09 12u15  Texel legt toerisme aan banden: 'Balans tussen eilandbewoners en bezoekers'Er komt een maximum voor het aantal toeristen dat jaarlijks op Texel overnacht. De gemeenteraad van het eiland stemde gisteravond in met een plan om het toerisme aan banden te leggen. Het plan moet ervoor zorgen dat het eiland leefbaar blijft door 'de balans tussen eilandbewoners en bezoekers' te waarborgen. Jaarlijks wordt er zo'n 4,1 miljoen keer overnacht op Texel. Twee derde van de circa 13.500 eilanders vindt dat te veel, schrijft NH Nieuws. In het Toeristisch Toekomstplan staan meerdere maatregelen. Zo moet er ingezet worden op 'kleinschalige faciliteiten, voor een beperkt aantal toeristen'. Ook moet beter in kaart worden gebracht hoeveel toeristen er precies op het eiland overnachten en waar ze slapen. Optimaal profiteren Toch is het niet waarschijnlijk dat het eiland op korte termijn toeristen gaat weren. 'We willen het karakter van het eiland, de rust en ruimte en andere kernwaarden behouden en optimaal profiteren van de economische mogelijkheden.' Het quotum voor toeristen en de handhaving daarvan moet de komende tijd vorm krijgen. Het toerisme op Texel groeit al jaren. In 2016 nam Lonely Planet het eiland op in de top tien van Europese vakantiebestemmingen voor die zomer. Ook Nederlandse toeristen gaan steeds vaker naar Texel.
23/09 12u15  Kabinet wil hogere zorgsalarissen betalen met hogere zorgpremieHet demissionaire kabinet trekt structureel 675 miljoen euro uit om de salarissen in de zorg te verhogen. Middeninkomens in de zorg gaan er daardoor 1,5 procent op vooruit. Om dat te bekostigen moet de zorgpremie die alle Nederlanders betalen wel 13 euro per jaar omhoog, schrijft demissionair minister De Jonge aan de Tweede Kamer. Hogere zorgsalarissen is een wens van de Tweede Kamer. Die nam vorige week een motie aan van SP en ChristenUnie. Eerdere oproepen vanuit de Kamer om de zorgsalarissen te verhogen werden niet gehonoreerd door het kabinet. SP en ChristenUnie wilden dat de loonsverhoging betaald zou worden uit een verhoging van de vennootschapsbelasting voor bedrijven. Maar volgens het kabinet past dat niet in het systeem van financiering in de zorg. Die schrijft voor dat zorguitgaven die vallen onder de zorgverzekeringswet worden betaald uit de zorgpremies. Om dat te veranderen zou de wet moeten worden gewijzigd. Niet de afspraak In de Tweede Kamer leidde dat al meteen tot onvrede. Tijdens de Algemene Beschouwingen reageerde GroenLinks-leider Jesse Klaver boos op de premieverhoging. 'Dat was niet de afspraak', zei hij. Volgens Klaver kunnen de hogere salarissen wel degelijk betaald worden uit een hogere vennootschapsbelasting. 'Het kabinet kiest voor de grote multinationals en niet voor de burgers', stelde PvdA-leider Liliane Ploumen. Volgens haar voert het kabinet de motie van de Kamer op deze manier niet uit.
23/09 11u15  Kabinet honoreert wens Kamer en verhoogt zorgsalarissenHet demissionaire kabinet trekt 675 miljoen euro uit om de salarissen in de zorg te verhogen. Middeninkomens in de zorg gaan er daardoor 1,5 procent op vooruit, meldt het ministerie van Volksgezondheid. Het kabinet komt daarmee tegemoet aan een wens van de Kamer. Die nam vorige week een motie aan van SP en ChristenUnie. Eerdere oproepen vanuit de Kamer om de zorgsalarissen te verhogen werden niet gehonoreerd door het kabinet. SP en ChristenUnie wilden dat de loonsverhoging betaald zou worden uit een verhoging van de vennootschapsbelasting voor bedrijven. Dat vindt het kabinet niet passend en wil daarom de zorgpremie met jaarlijks 13 euro verhogen om aan de wens van de Kamer tegemoet te komen.
23/09 11u15  Gemeenteraad Nijmegen wil dat asfaltcentrale die 'vuile lucht' uitstoot vertrektEen omstreden asfaltcentrale in Nijmegen moet weg, als het aan de gemeenteraad ligt. Een meerderheid stelt dat als er een juridische basis voor is, de fabriek zo snel mogelijk moet sluiten. Die juridische basis is er nu nog niet. Bewoners klagen al decennia over stank, afkomstig van asfaltcentrale APN. Vorige maand bleek bij een onaangekondigde controle dat de asfaltcentrale veel meer gevaarlijke stoffen uitstootte dan mag. Het bedrijf zei eerder dat de Omgevingsdienst, de instantie die de controle namens de gemeente uitvoert, op de verkeerde manier heeft gemeten. APN zei ook te beschikken over de juiste (milieu)vergunningen. 'Gevaarlijk voor gezondheid' De bewoners, maar ook een meerderheid in de raad is er nog altijd van overtuigd dat de stoffen die de fabriek uitstoot, gevaarlijk zijn voor de gezondheid. De uitstoot van de fabriek slaat ze op de keel en longen. Veel omwonenden vrezen zelfs een verband met kankergevallen in de directe omgeving van de asfaltproducent. Honderden inwoners van het westen van Nijmegen hebben gisteravond kaarsjes voor de deur van de fabriek gelegd. Voor de hekken van APN riepen ze: 'Wij worden doodziek van die vieze stinkfabriek'. Het zal naar verwachting nog wel even duren voor de fabriek ook echt weg kan zijn, als het al gebeurt. Er zijn vooralsnog geen juridische middelen om sluiting af te dwingen, schrijft Omroep Gelderland. Daarom moet landelijke wetgeving veranderen, vinden de Nijmeegse politici. 'Dit bedrijf deugt niet', zegt fractievoorzitter Hans van Hooft van de SP. 'Dit bedrijf is al jaren bezig mensen in Nijmegen-West gewoon te vergassen met hun vuile lucht. En nu moeten wij constateren dat we niet eens juridische middelen hebben om ze aan te pakken.' De gemeenteraad wil nu onder meer dat er permanent gemeten gaat worden. Daarnaast moeten alle mogelijke juridische middelen die er wél zijn uit de kast worden getrokken - om uiteindelijk over te kunnen gaan tot sluiting van de fabriek, als die zich blijvend niet aan de regels houdt. APN moet ook opdraaien voor de kosten van de metingen. Buurtbewoners reageren voorzichtig positief. 'Ik vind gewoon dat die tent moet sluiten. Het gaat nog heel lang duren. Veel langer dan dat wij zouden willen. Maar ik denk wel dat vanavond de eerste stappen zijn gezet naar het einde van APN', zegt Roel van Tiel van Vereniging Dorpsbelang Hees. Aanpassing productieproces APN Een woordvoerder van APN laat weten dat er aanpassingen in het productieproces zijn aangekondigd. Het bedrijf hoopt dat de maatregel een positief effect heeft op de uitstoot. 'We begrijpen de zorgen van de gemeenteraad en de omwonenden.' Deze week wordt getest wat het effect is van die aanpassingen. Ook gaat het bedrijf meer metingen uitvoeren. Daarnaast wordt gekeken naar het eventueel gebruik van secundair asfalt, oftewel het hergebruiken van asfalt. Het bedrijf zegt in gesprek te zijn met de gemeente.
23/09 10u15  'Peetvader van de zwarte cinema' Melvin Van Peebles overledenDe Amerikaanse filmmaker Melvin Van Peebles, 'peetvader van de zwarte cinema', is op 89-jarige leeftijd overleden. Hoewel hij aanvankelijk als onafhankelijke zwarte regisseur genegeerd werd door Hollywood, sprong de filmindustrie maar al te graag in het blaxploitation-genre toen hij een nieuwe markt bleek te hebben aangeboord. 'Pa wist dat zwarte representatie ertoe doet. Als één beeld meer zegt dan duizend woorden, wat is een film dan wel niet waard?', schrijft zijn zoon, acteur Mario Van Peebles, in het overlijdensbericht. 'Ware vrijheid krijg je niet door de kolonisator te imiteren. Je moet oog hebben voor de kracht, schoonheid en verbondenheid van alle mensen.' Van Peebles probeerde in de jaren 50 als schrijver en regisseur werk te vinden in Hollywood, maar kon voor de studio's alleen als liftjongen aan de slag. Teleurgesteld trok hij naar Europa, waar hij in Nederland in het theater stond en in Frankrijk aan zijn filmcarrière werkte. Nachtmerrie Met meer ervaring kreeg hij in Hollywood de kans om Watermelon Man te regisseren, een satire over een witte man die op een dag zwart wakker wordt. Het aangeleverde einde, waar de hoofdrolspeler wakker wordt uit een kwade droom, liet Van Peebles vallen. 'Het is geen nachtmerrie om zwart te zijn.' Nog meer uitgesproken was zijn volgende film, Sweet Sweetback's Baadasssss Song, waarvoor Van Peebles het script, de regie en de hoofdrol op zich nam. Het is het verhaal van een jongen uit het zwarte getto die onschuldig wordt opgepakt en moet vluchten als hij de agenten verwondt. Dat de filmkeuring 18+ werd buitte Van Peebles uit: 'Rated X, door een witte jury', zette hij op de filmposter. Al vanaf de titel is duidelijk dat Van Peebles voor een uitgesproken zwart perspectief kiest. 'Ik had het natuurlijk De Ballade van de onverzettelijke Sweetback kunnen noemen, maar ik wilde dat het publiek wist dat het voor hen bedoeld was. Dus werd het ba-ad asssss, zoals men het echt zegt.' Het vele geweld en seks in de film kon Nederlandse recensenten niet bekoren. Exploitatie onder een sausje van emancipatie, oordeelde men. 'Voor Van Peebles zijn duidelijk gesuggereerde erecties belangrijker dan zijn strijd tegen het blanke ras', meende de Volkskrant. 'Black Panther wordt rijk van de strijd', kopte De Telegraaf. In de VS zag het zwarte publiek dat anders. De film opende in slechts twee bioscopen in Atlanta en Detroit, maar haalde door mond-tot-mondreclame ruim 10 miljoen dollar binnen op een budget van 500.000 dollar. Het was het beste resultaat ooit voor een onafhankelijke film. De recette trok ook de aandacht van Hollywood. De grote studio's wilden ook verdienen aan verhalen over de rauwe zwarte zelfkant van de Amerikaanse maatschappij. Films als Shaft en Superfly spraken een gemengd publiek aan, met bijvoorbeeld de jonge Quentin Tarantino als liefhebber. Door een nieuwe generatie zwarte filmmakers wordt Van Peebles bij zijn overlijden geroemd als een belangrijke invloed. 'Hij haalde alles uit elke seconde. Elke, elke keer', zegt regisseur Barry Jenkins, die een Oscar won voor Moonlight. 'Je moet jezelf niet laten geloven dat je het niet kan', verwoordt When They See Us-regisseur Ava Du Verney de les die Van Peebles haar leerde. 'Doe wat je kan in het raamwerk dat je hebt. Kijk niet naar buiten, kijk naar binnen.' Spike Lee herinnert zich dat Van Peebles ooit een filmposter voor hem tekende en langskwam bij het filmen van Do the right thing. 'Verdomme, we zijn weer een gigant verloren.'
23/09 10u15  Edelhert Hubertus, icoon van de Hoge Veluwe, wordt verwerkt tot biefstukHet beroemde edelhert Hubertus, dat leefde op de Hoge Veluwe, wordt geserveerd in het restaurant van het nationale park. De kop wordt opgezet en tentoongesteld. Het 10-jarige hert vond afgelopen dinsdag de dood tijdens de bronst. Hubertus werd aangevallen door een rivaal waarbij hij werd gevorkeld in zijn lies; doorboord door het gewei van het andere hert. Daarbij raakten meerdere organen beschadigd. Beheerders van het park verlosten hem vervolgens uit zijn lijden. Het edelhert was erg populair onder bezoekers van het park. Het dier was in vergelijking met andere herten vrij benaderbaar en liet zich makkelijk fotograferen. Ook had hij een imposant gewei. Dat komt in een van de gebouwen op het nationale park te hangen. Net als al het andere vlees van gestorven of geschoten wild in het park, worden de voor consumptie geschikte delen van Hubertus verwerkt tot bijvoorbeeld biefstuk en hertenworstjes. Alternatief zou zijn dat het hert wordt opgegeten door andere dieren in het park, of wordt opgehaald door een overheidsinstantie die het kadaver vernietigd. Volgens parkdirecteur Seger van Voorst tot Voorst duurt het nog wel even totdat eerste stukken van het edelhert worden geserveerd. 'Een geschoten dier moet eerst tot rust komen. Dat duurt enkele dagen en komt de smaak ten goede. Daarna gaat de slager het dier slachten en verwerken', zegt hij tegen Omroep Gelderland. Wolf Op de Hoge Veluwe wordt gejaagd op edelherten, wilde zwijnen en moeflons, omdat ze in het park geen natuurlijke vijanden hebben en de populatie anders te groot wordt. Beheerders schieten enkele tientallen dieren per jaar. Al het vlees wordt verwerkt voor consumptie. In het nationale park worden steeds vaker wolven gespot. Beheerders proberen het roofdier buiten te houden, maar dat lukt - ondanks een groot hek om het park - niet altijd;
23/09 09u15  Economie veert nog sneller op uit coronacrisis dan gedachtHet afgelopen kwartaal is de economie harder gegroeid dan eerder was verwacht. Ging het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) er in augustus nog van uit dat de groei zou uitkomen op 3,1 procent, inmiddels is dit bijgesteld naar 3,8 procent. Dat is forse bijstelling. Het betekent dat de Nederlandse economie nóg sneller uit de coronacrisis opveert. Inmiddels is het bijna terug op het niveau van eind 2019. De verbetering komt doordat er meer handel is gedreven en door een stijging van consumptie bij consumenten en de overheid, zegt het CBS. De afgelopen vijf jaar was de bijstelling gemiddeld slechts 0,04 procentpunt; die is nu dus 0,7 procentpunt. Uit coronadip De groei in vergelijking met het tweede kwartaal vorig jaar is enorm: 10,4 procent. Ook de hoeveelheid banen steeg in de nieuwe berekening: er kwamen er 153.000 bij, dit zijn er 20.000 meer dan eerder gedacht. Bij de eerste berekening, in augustus, bleek al dat Nederland uit de twee coronadip was gekropen. Dat werd toen deels toegeschreven aan de heropening van horeca en winkels. Ook blijken huishoudens in het tweede kwartaal meer inkomen beschikbaar te hebben dan vorig jaar in dezelfde periode. De groei kwam uit op 3,1 en is daarmee de sterkste stijging sinds 2002. Volgens het CBS komt dit vooral door dat werknemers meer werden beloond. De winst van niet-financiële onderneming viel ook hoger uit dan in dezelfde periode vorig jaar.
23/09 09u15  Tweede Kamer kan 'macht' over Prinsjesdagstukken grijpen, lukt dat?Zelden had de Tweede Kamer na Prinsjesdag zoveel vrijheid en gelegenheid om de begroting van het kabinet aan te passen. De kansen liggen voor het oprapen omdat het kabinet demissionair is, er daardoor weinig nieuw beleid in de begrotingen staat en er economische groei is. En er is, in tegenstelling tot in andere jaren, geen regeringscoalitie van politieke partijen die volgens vastgelegde afspraken een meerderheid van de Tweede Kamer vertegenwoordigt. De ChristenUnie heeft gezegd: er is geen coalitie meer, dus ook geen coalitieafspraken. De oppositiepartijen kunnen dus proberen de begrotingen voor 2022 van alle ministeries aan te passen. Dat kan door (wisselende) meerderheden te zoeken - ook met regeringspartijen - die het erover eens worden hoe dat dan moet en wat dat mag kosten. Bijvoorbeeld door meer of juist minder geld aan klimaat of stikstof uit te geven, de leraren- en zorgsalarissen te verhogen of het asielbeleid aan te passen. Maar gisteren, tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen, was er nog weinig zicht op overeenkomsten. Staatskas Voor de afschaffing van de verhuurderheffing lijkt in ieder geval wél een meerderheid te zijn. Regeringspartij CDA wil terug naar 'volkshuisvesting' als overheidstaak met goede en betaalbare huurwoningen. Dit is ook een oude wens van oppositiepartijen als PVV, SP en GroenLinks. Alleen, het afschaffen van die verhuurderheffing kost de staatskas 1,9 miljard euro aan inkomsten. De vraag is dus waar de partijen dat geld vandaan willen halen. Wat moet er uit het 'huishoudboekje' geschrapt worden om dit te kunnen betalen? Minder asielzoekers zegt de een, hogere belasting voor grote bedrijven zegt de ander. Wat de VVD betreft is er maar 1 miljard euro extra te besteden voor alle wensen van de Kamer. Waarnemend VVD-fractievoorzitter Hermans werd op pad gestuurd om met de andere fracties te gaan praten over waar zij dit bedrag aan willen uitgeven. Maar dat plan mislukte. De oppositiepartijen vinden dat zij zelf wel uitmaken hoeveel geld zij anders willen besteden. Arrogantie GroenLinks-leider Klaver noemde het VVD-plan 'de arrogantie van de macht' en zei tegen Hermans: 'De Kamer gaat deze dagen over de hele begroting, niet alleen over dat ene miljard. Daar ben ik heel fel op, want dat is niet de politiek waar ik in geloof. Dat eerst het bedrag wordt bepaald en dan pas de problemen erbij worden gezocht.' Klaver wil eerst de problemen benoemen en dan bepalen wat het kost om ze op te lossen. Het zal niet meevallen meer geld te vinden om nieuwe plannen mee te betalen. Veel partijen willen ook weer niet dat de staatsschuld daardoor oploopt. De wensenlijstjes staan vol met uiteenlopende ideeën. SP, PvdA en GroenLinks willen bijvoorbeeld het minimumloon verhogen, de salarissen van basisschoolleraren en zorgpersoneel verhogen, het leenstelsel voor studenten afschaffen en de lasten voor alleenstaande gezinnen en gepensioneerden verlagen. Dat kost honderden miljoenen. De belasting voor bedrijven moet dan omhoog, zeggen zij. Minder Aan de 'rechterkant' vragen PVV en JA21 aan de VVD om woord te houden en de instroom van asielzoekers te beperken, meer geld uit te geven aan bestrijding van criminaliteit en minder uit te geven aan klimaatmaatregelen dan de zeven miljard die nu op de begroting staan. En er moet ook nog meer geld naar defensie en lastenverlichting voor gezinnen. Plannen genoeg, maar ze gaan alle kanten op. Ook over waar het geld voor die plannen vandaan moet komen. Vandaag zal blijken of de partijen elkaar achter de schermen gaan vinden bij het opschrijven en ondertekenen van moties die een meerderheid kunnen halen. Die gaan zij vervolgens aan het eind van de dag indienen. Waarschijnlijk wordt daar pas diep in de nacht over gestemd. Vanaf 10.15 uur zal demissionair premier Rutte alle Kamervragen van gisteren beantwoorden. Of deze dag van onderhandelen een opstapje wordt naar zijn nieuwe kabinet staat allerminst vast. Het debat begint om 10.15 uur en is live te volgen op NPO 1, nos.nl en NPOPolitiek.
23/09 08u15  Helmut Oberlander (97), laatste nazi van Canada, overledenEen oud-nazi die op het punt stond Canada uit gezet te worden, is vlak voor een definitief besluit daarover overleden. Helmut Oberlander werd 97 jaar. Oberlander maakte in de Tweede Wereldoorlog deel uit van een Einsatzkommando, een groep die in Oost-Europa tienduizenden Joden, communisten, partizanen, intellectuelen en zigeuners om het leven bracht. Hij zou vertaler zijn geweest. De geboren Oekraïner emigreerde in 1954 naar Canada en werd in 1960 staatsburger. Bij beide gelegenheden had hij verzwegen dat hij lid was geweest van zo'n Einsatzkommando. 'Gedwongen' Canada probeerde hem sinds 1995 het land uit te zetten, maar de rechter hield dat meerdere malen tegen. Canadese media zeggen dat een nieuwe poging dit jaar bijna leek te slagen. Oberlander heeft altijd gezegd dat hij op zijn zeventiende door de nazi's is gedwongen in dienst te gaan. Hij is nooit aangeklaagd voor een concreet misdrijf. Hij stond wel op een lijst van de meest gezochte nazi-oorlogsmisdadigers van het Simon Wiesenthal Center, een Joodse mensenrechtenorganisatie.
23/09 08u15  Wekdienst 23/9: VS geeft kunstschat terug • Dag 2 Algemene Politieke BeschouwingenGoedemorgen! De Tweede Kamer praat verder over de begrotingsplannen voor volgend jaar en de Verenigde Staten geven het Gilgamesh tablet, een gestolen kunstschat, terug aan een Iraaks museum. Maar eerst het weer. Er zijn vandaag perioden met zon. In de loop van de dag komt er meer bewolking en in het noorden valt mogelijk wat regen. Het wordt 18 tot 20 graden en er waait een stevige westelijke wind. Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Zo'n 550.000 Nederlandse huishoudens leven in zogeheten energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen. Dat concludeert onderzoeksorganisatie TNO, op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2019 voor ruim 6,1 miljoen huishoudens. 'Uit ons onderzoek blijkt dat bijna de helft van de huishoudens in een onvoldoende geïsoleerd huis woont en daar niet zo veel aan kan doen. Een groot deel van hen heeft op dit moment geen probleem met het betalen van hun energierekening. Maar als de gasprijs verder gaat stijgen, kan een deel van de huishoudens uit deze groep alsnog een betalingsprobleem krijgen', waarschuwt hoofdonderzoeker Mulder van TNO. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: De 25-jarige Dirk Lauret uit Mierlo bleef in 5 vwo nog zitten, maar rondt nu drie masters tegelijk aan de TU Eindhoven cum laude af. Dat is nog nooit eerder gebeurd op de TU Eindhoven. Hij volgde een bachelor Electrical Engineering, en kwam er tijdens een van zijn keuzevakken achter dat hij lesgeven leuk vond en veel interesse had in richting van veiligheid in de technologie. Dat maakte het kiezen van een master vervolgens zo moeilijk dat hij en voor de master Electrical Engineering ging, maar ook Information Security Technology, en Science Education and Communication. Vrienden en familie verklaarden Lauret voor gek toen hij over zijn plannen vertelde, maar na doorbijten en hard studeren rondde zijn master binnen drie jaar tijd af. Fijne donderdag!
23/09 06u15  Wakker Dier roept De Keurslager uit tot grootste Liegebeest 2021De Keurslager is vanochtend uitgeroepen tot grootste Liegebeest van 2021. Aan de 13de editie van de verkiezing - georganiseerd door dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier - deden dit jaar bijna 18.000 mensen mee. Zo'n 40 procent stemde op de Keurslager. De organisatie wil met de jaarlijkse trofee bedrijven die hun klanten misleiden over dierenwelzijn, ontmaskeren. 'Want hierdoor krijgen écht diervriendelijkere producten geen eerlijke kans', aldus stichting Wakker Dier. 'Veel mensen vertrouwen hun Keurslager en denken dat het daar wel goed zit. Maar helaas: er kan gewoon plofkip in de schappen liggen', zegt Kenny Oostrik van de stichting. 'Elke 'Keur'-slager keurt zijn eigen vlees en kiest zelf wat hij in de vitrines legt.' Wakker Dier noemt een kip een plofkip als die enorm snel groeit, in volle, dichte stallen wordt gehouden en daardoor problemen heeft met de gezondheid zoals voetzweren en gewrichtspijn. De Keurslagersvereniging (met 400 winkels) voert - zo zegt Wakker Dier - op zijn website diverse misleidende claims, zoals 'hoge kwaliteitseisen' en 'leveranciers hebben oog voor dierenwelzijn'. 'Maar dat is onterecht. De vereniging stelt helemaal geen dierenwelzijnseisen aan het assortiment van de leden.' Keurslagers: Wij liegen niet Directeur Joep Klaver van de vereniging van Keurslagers wil alleen schriftelijk reageren: 'Wakker Dier wekt de suggestie dat Keurslagers geen aandacht hebben voor Dierenwelzijn. Dit is pertinent onjuist. Wij liegen niet.' Volgens de slagers wil Wakker Dier dat Keurslagers zich conformeren aan een landelijke standaard qua dierenwelzijn. Klaver: 'Maar dat past niet bij ons omdat onze slagers de mogelijkheid hebben om bij lokale boeren en toeleveranciers onderscheidende producten te kunnen inkopen. Dit is voor onze vereniging een groot goed. Wakker Dier kan zich hier niet in vinden en heeft blijkbaar besloten dat deze nominatie daarom passend is. Wij vinden dat onterecht. We nemen hier afstand van. En we willen ook niet via de media discussie voeren.' Andere genomineerden Er waren dit jaar nog vier andere genomineerden voor de Liegebeest. Twee daarvan kwamen Wakker Dier tijdens de stemperiode tegemoet, zodat hun nominatie werd ingetrokken. Het ging om de 'pure' babyvoeding met plofkalkoen van Olvarit en vleesmerk Meatlovers, dat bepaalde claims gaat aanpassen. Een volgens Wakker Dier door de EU gesubsidieerde reclamecampagne van de kipsector en het zuivelkeurmerk PlanetProof deden tot het eind wel mee aan de stemwedstrijd. Volgens de dierenwelzijn organisatie zijn de eisen van het keurmerk niet streng genoeg. 'Ik ben verbouwereerd en persoonlijk geraakt door deze nominatie', zegt Tineke Kramer van het keurmerk. 'We werken aan dierenwelzijn en er is een drive om steeds verder te verbeteren. Als je dan door Wakker Dier neergezet wordt als iets wat niet voorstelt... Ik heb daar geen woorden voor.' De Nepluvi (de kipsector) wenst weinig woorden vuil te maken aan de verkiezingswedstrijd. 'Ik vind het allemaal volstrekte onzin. Ik reageer niet, tenzij we het worden', aldus voorzitter Gert-Jan Oplaat.
23/09 06u15  Australische premier over onderzeedeal: Frankrijk beantwoordt telefoontje nietDe Australische premier Scott Morrison heeft geprobeerd zijn Franse collega Emmanuel Macron aan de telefoon te krijgen, maar dat is niet gelukt. Zijn telefoontje bleef onbeantwoord. Dat heeft Morrison in Washington tegen verslaggevers gezegd. 'We zullen geduld hebben', zei Morrison volgens Australische media over de verstoorde relatie met Frankrijk. De twee landen zijn verwikkeld in een diplomatiek conflict over de Australische aankoop van Franse onderzeeërs. Die werd onverwacht geannuleerd omdat Australië in zee ging met het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, in het veiligheidspact AUKUS. De Fransen zijn daar woedend over. Ze haalden hun ambassadeurs terug uit de VS en Australië en hoewel president Macron inmiddels telefonisch contact heeft gehad met zijn Amerikaanse ambtsgenoot Biden, is er nog geen overleg met Australië geweest, zei Morrison. De Verenigde Staten lijkt de banden met Frankrijk inmiddels te hebben aangehaald. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Blinken spreekt naar alle waarschijnlijkheid later vandaag met zijn collega, de Franse minister Le Drian. Volgende week keert de Franse ambassadeur weer terug naar Washington. De post in Australië blijft voorlopig onbemand. 'De tijd is er nog niet rijp voor', zei de Australische premier. 30 miljard euro Vanwege het AUKUS-pact, waardoor de aankoop van Franse onderzeeërs ter waarde van meer dan 30 miljard euro niet doorgaat, sprak de Franse minister van Buitenlandse Zaken onder meer van 'een dolk in de rug'. De leiders van de drie AUKUS-landen stellen dat hun pact bedoeld is om de veiligheid en stabiliteit in de regio Azië-Pacific te garanderen. Dat was weer tegen het zere been van China, dat de drie landen verweet een 'Koude Oorlog-mentaliteit' te hebben.
23/09 06u15  Ruim half miljoen huishoudens leven in 'energiearmoede'Zo'n 550.000 Nederlandse huishoudens leven in zogeheten energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen. Dat concludeert onderzoeksorganisatie TNO, op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2019 voor ruim 6,1 miljoen huishoudens. TNO heeft niet alleen onderzoek gedaan naar de aard en omvang van het probleem, maar heeft ook voor het eerst gemeten waar in Nederland verschillende vormen van energiearmoede vooral voorkomen. 'In tegenstelling tot de verwachtingen zien we vooral energiearmoede buiten de Randstad: in het noorden, oosten en zuidoosten van het land en deels in Zeeland', zegt Peter Mulder, hoofdonderzoeker van TNO. 'Daar heb je relatief veel mensen met een laag inkomen en huizen waar, bij wijze van spreken, de wind door de kamer waait.' Isolatie van huizen Om beter zicht te krijgen op energiearmoede moet volgens Mulder niet alleen naar de betaalbaarheid van de energierekening worden gekeken, die dit jaar hard kan oplopen. Ook de kwaliteit van de woning speelt een rol, net als de mate waarin bewoners hun huis kunnen verduurzamen. TNO onderscheidt twee groepen. Enerzijds zijn er huurders van slecht geïsoleerde huizen die daar niets aan kunnen doen, omdat de verhuurder over de verduurzaming gaat. Anderzijds zijn er eigenaren van 'energieslurpende' huizen die geen geld hebben om in een zuiniger huis te investeren. 'Uit ons onderzoek blijkt dat bijna de helft van de huishoudens in een onvoldoende geïsoleerd huis woont en daar niet zo veel aan kan doen. Een groot deel van hen heeft op dit moment geen probleem met het betalen van hun energierekening. Maar als de gasprijs verder gaat stijgen, kan een deel van de huishoudens uit deze groep alsnog een betalingsprobleem krijgen', waarschuwt Mulder. Volgens TNO helpt het versnellen van de energietransitie om de energiearmoede te bestrijden. 'Door met een gericht beleid juist nu meer huizen te verduurzamen kunnen we voorkomen dat meer huishoudens in problemen raken en helpen we de energietransitie op gang', zegt Mulder. Geen inkomensarmoede De ruim half miljoen huishoudens die in energiearmoede leven, staat voor zo'n 7 procent van het totaal aantal huishoudens. Ter vergelijking: inkomensarmoede komt bij zo'n 15 procent van alle huishoudens voor. Volgens TNO hebben energiearmoede en inkomensarmoede met elkaar te maken, maar vallen de verschijnselen lang niet altijd samen. Onderzoeker Mulder: 'Energiearmoede ligt geconcentreerder. In slechts vijf gemeenten en 7 procent van de wijken is meer dan 10 procent van de huishoudens energiearm. Dat maakt gericht beleid per gemeente of regio eenvoudiger.'
23/09 01u15  Kamerdebat over Prinsjesdagstukken levert nog weinig concreets opHet Kamerdebat over de Prinsjesdagstukken, de Algemene Politieke Beschouwingen, hebben nog weinig verandering in de politieke verhoudingen laten zien. De VVD ging rond met een miljard euro om te besteden aan plannen van de Tweede Kamer. Het was bedoeld als een gebaar naar de oppositiepartijen, maar nog weinig partijen hebben erop ingetekend met concrete plannen. Over de afschaffing van de verhuurderheffing werd de Kamer het wel min of meer eens. Maar er zijn nog geen knopen doorgehakt over hoe snel die wordt afgeschaft en wat dat mag kosten.. Morgen zullen de partijen proberen meerderheden te vinden voor hun plannen, bijvoorbeeld meer geld voor het klimaat. Schermutselingen Ook in de verbale schermutselingen waren geen grote veranderingen te zien. Wilders viel D66-leider Kaag aan omdat zij 's ochtends niet meteen bij het debat aanwezig was. In de wandelgangen zei Kaag op haar beurt dat Wilders een dokter nodig had. En later op de avond keerde een groot deel van de Kamer zich tegen FvD-leider Baudet die de Holocaust in verband had gebracht met de coronavaccinaties en het coronabewijs. Minister De Jonge ging weer met zijn rug naar Baudet toe zitten. Die nam zijn woorden niet terug. De dag debatteren werd na middernacht afgesloten door Kamerlid Omtzigt. Hij deed voorstellen voor een eerlijker belastingplan. Morgenochtend gaat het debat om 10.15 uur weer verder.
23/09 01u15  Algerije sluit luchtruim voor Marokko om diplomatieke onenigheidAlgerije sluit het luchtruim voor alle militaire vliegtuigen en burgertoestellen uit Marokko. De Algerijnse autoriteiten kondigen die maatregel aan vanwege de 'aanhoudende provocaties en vijandelijke praktijken' van het buurland. Vorige maand verbrak Algerije al de diplomatieke banden met Marokko. De Marokkaanse regering in Rabat heeft formeel nog niet gereageerd. Een bron bij Royal Air Maroc, de nationale luchtvaartmaatschappij van Marokko, heeft gezegd dat de sluiting van het luchtruim geen grote gevolgen heeft. Ongeveer vijftien vluchten per week zouden nu moeten worden omgeleid over de Middellandse Zee. Twistpunten De relatie tussen de Noord-Afrikaanse landen is al tientallen jaren slecht. Dat heeft onder meer te maken met de Westelijke Sahara. Het gebied werd in de jaren 70 door Marokko geannexeerd en Rabat beschouwt het als Marokkaans. In de Westelijke Sahara is ook de onafhankelijkheidsbeweging Polisario Front actief, die strijdt voor onafhankelijkheid. De beweging krijgt steun vanuit Algiers en hun leider, Brahim Ghali, verblijft in Algerije. Omgekeerd beschuldigt Algerije Marokko van het steunen van de separatistenbeweging MAK, die autonomie wil in de regio Kabylië (in het noorden van Algerije). Algerije heeft de beweging aangemerkt als terroristische organisatie. In juli haalde Algerije zijn ambassadeur in Marokko al terug vanwege de steun van de Marokkaanse VN-ambassadeur aan het MAK. De grenzen tussen de landen zijn sinds 1994 gesloten, maar sinds eind jaren 80 waren er wel diplomatieke banden.
22/09 23u15  Op de valreep toch licentieverlenging voor kritische Poolse nieuwszenderDe kritische nieuwszender TVN24 mag toch blijven uitzenden in Polen. Eerder werd er rekening mee gehouden dat de vergunning zou worden ingetrokken vanwege een omstreden mediawet, maar de Poolse toezichthouder heeft de licentie nu toch verlengd. Komende zondag zou de uitzendlicentie aflopen. Die was in gevaar gekomen nadat het lagerhuis vorige maand een omstreden aanpassing van de mediawet had aangenomen. In de wet staat dat niet-Europese bedrijven geen meerderheidsbelang mogen hebben in Poolse media. TVN24 is grotendeels in handen van het Amerikaanse Discovery, Volgens de regering moet de wet buitenlandse beïnvloeding via de media voorkomen, maar critici stelden dat de wetsaanpassing bedoeld was om de persvrijheid in het land verder in te perken. Dagelijks kijken miljoenen mensen naar de onafhankelijke nieuwszender. Nederlandse licentie Het Poolse hogerhuis keerde zich echter enkele weken geleden tegen de mediawet. Daarop kondigde regeringspartij PiS aan om er in het lagerhuis opnieuw over te gaan stemmen, wat de beslissing van het hogerhuis zou kunnen overrulen. Ook president Duda moet zijn goedkeuring nog geven. Overigens kreeg TVN24 onlangs een uitzendlicentie in Nederland, waardoor de zender in principe toch al kon blijven uitzenden in Polen en de rest van de Europese Unie.
22/09 22u15  Woningen ontruimd na vondst kwik in Amsterdams trappenhuisDe brandweer heeft in Amsterdam-Oost negen flatwoningen ontruimd vanwege de vondst van kwik in het trappenhuis. Aan het begin van de avond werd een vreemde lucht in het trappenhuis aan de Insulindeweg geroken, waarna de hulpdiensten werden ingeschakeld. Uit metingen van de brandweer bleek dat de stank afkomstig is van kwik, een zeer giftig metaal. Volgens de brandweer gaat het om een 'grote hoeveelheid'. Uit voorzorg zijn negen woningen ontruimd. Er bleken daar zeven mensen aanwezig. Zij zijn door de hulpdiensten elders ondergebracht, schrijft AT5. Waar het kwik vandaan komt en wanneer de bewoners terug kunnen is nog niet duidelijk.
22/09 22u15  Zaak Gabby Petito en spoorloze verloofde leidt tot 'online wervelwind'De Instagram-pagina van de Amerikaanse Gabby Petito stond er wekenlang vol mee: foto's van haar en haar verloofde Brian Laundrie, poserend in spectaculaire natuurgebieden en bij fotogenieke kliffen. Maar deze maand brokkelde het beeld van een sprookjesachtige rondreis door de Verenigde Staten stukje bij beetje af. Eerst verloren de ouders van Petito het contact met hun dochter, kort daarna keerde Laundrie in zijn eentje terug naar huis. Waar zijn verloofde was, wilde hij niet zeggen. De zaak kwam in een stroomversnelling toen Petito's ouders hun dochter als vermist opgaven. Afgelopen zondag werd haar lichaam gevonden in een nationaal park in Wyoming. Laundrie is ondertussen al dagen spoorloos. De zaak houdt veel Amerikanen bezig. Persbureau AP spreekt van een 'online wervelwind' met huis-tuin-en-keukenspeurneuzen die via onder meer TikTok en Instagram allerlei eigen theorieën over de zaak delen. De FBI en de politie zeggen te zijn overspoeld met tips over de mogelijke locatie van Laundrie. Naar hem wordt nu gezocht in een natuurreservaat in Florida, onder meer met duikteams. Swipe door de afbeeldingen voor een tijdlijn: Dat deze individuele kwestie de gemoederen zo bezighoudt is opvallend, vindt communicatiewetenschapper Mark Boukes van de Universiteit van Amsterdam. 'In de VS worden iedere dag mensen vermoord.' Volgens Boukes spelen twee factoren een rol bij de aandacht die de zaak-Petito krijgt. Allereerst voldoet het verhaal in sterke mate aan de criteria die journalisten gebruiken om een zaak tot nieuws te verheffen, zegt hij. 'Zo is er veel beeldmateriaal beschikbaar van haar en haar verloofde.' Bekijk hieronder een overzicht in video: Petito en Laundrie deelden foto's en video's van hun roadtrip via sociale media. Ook zijn er bodycambeelden gemaakt toen agenten het stel medio augustus aanspraken na een ruzie. 'Met zulk beeldmateriaal kun je een aantrekkelijk verhaal maken', zegt Boukes. Het tweede element dat volgens hem van belang is, is het gegeven dat er steeds nieuwe wendingen zijn in het verhaal. 'Die kunnen steeds weer als nieuws worden gebracht. Het verhaal volgt bovendien het plot zoals we dat kennen uit films: er zijn honderden roadtrip-horrorfilms gemaakt. Het is herkenbaar.' In de Verenigde Staten klinkt ook kritiek op de vele aandacht voor de zaak. Meerdere media schrijven over het zogeheten missing white woman syndrome, een begrip dat al jaren wordt gebruikt door mensen die vinden dat vermissingen van witte vrouwen meer media-aandacht krijgen dan soortgelijke zaken met niet-witte vrouwen of mannen. Volgens cultuur- en mediawetenschapper Dan Hassler-Forest van de Universiteit Utrecht kent dit fenomeen een lange geschiedenis in de Verenigde Staten. 'Het schrijnende is dat in Utah en in andere staten tientallen native American-vrouwen vermist zijn geraakt en dat daar weinig aandacht aan wordt besteed. Dat geldt eveneens voor vermiste Afro-Amerikaanse jonge vrouwen.' True crime Los daarvan speelt volgens Hassler-Forest ook mee dat verhalen over criminaliteit in het lokale Amerikaanse nieuws vrij populair zijn. 'Af en toe breekt er eentje door naar nationaal niveau.' Sociale media spelen daar een steeds grotere rol in, zegt de wetenschapper. 'In dit geval komt de verdwijning ook op een moment dat complottheorieën wild circuleren en er tegelijkertijd een grote groep true crime-fans actief is die zulke zaken wil oplossen.' Daarmee willen ze de politiemacht versterken, verklaart Hassler-Forest. 'Die groep heeft op sociale media heel veel verschillende theorieën geponeerd, die de zaak levendig houden. Er zitten ook veel verhalen tussen die niet blijken te kloppen, maar die zorgen er wel voor dat er informatie circuleert waar de media weer op kunnen inhaken. Zo blijft dit verhaal leven.'
22/09 22u15  Terug naar Duits watersnoodgebied: 'Hart van ons dorp klopt niet meer'Ruim twee maanden na de overstromingen in Duitsland die aan meer dan 180 mensen het leven kostten, is het leven in het rampgebied nog altijd verre van normaal. De vuilnisbergen van met modder besmeurde huisraad, auto's en bomen zijn grotendeels weggeruimd, de huizen gestript van muren en vloeren. Maar voordat de wederopbouw serieus kan beginnen, gaat de blik gaat naar Berlijn. 'De beloftes die in de verkiezingscampagne worden gedaan, moeten ze wel nakomen.' Op het plein voor de basisschool in Dernau komt veel samen: er is gratis middag- en avondeten voor bewoners, ook vrijwilligers en klussers zijn welkom. Je kunt er schoon drinkwater halen, douchen en sinds begin deze week... stemmen. Eigenlijk mogen de Duitsers pas zondag naar de stembus, maar op meerdere plekken in het overstromingsgebied vind je nu al ad hoc stembureaus. Een laptop, een printer, een kartonnen doos die dienst doet als stemhokje, meer is het niet. 'Mensen zijn hun stempapieren kwijtgeraakt, hebben geen tijd gehad om nieuwe te regelen of zich te registreren voor een stem per post. Hier printen we een stembiljet uit en dat kan meteen in de bus', zegt de vrolijke vrijwilligster van het bureau. Een man in klus-outfit komt aangefietst, binnen drie minuten heeft ie z'n kruisje gezet. Heeft de ramp nog invloed gehad op zijn stem? 'Nee, mijn stem stond al lang vast, maar ik was wel bang dat mijn stem misschien verloren zou gaan. Dus gelukkig kon ik hier spontaan terecht.' De verkiezingen zijn in Dernau niet het gesprek van de dag. Mensen hebben wel wat anders aan hun hoofd. Maar ze weten wel wat ze van politici verwachten: 'Geld', zegt Dernauer Udo Creuzberg overtuigd. 'Slopen, opruimen, schoonmaken, alles wat vrijwilligers konden doen, is wel gedaan. Nu hebben we professionele werklui nodig, elektriciens, verwarmingsinstallateurs, loodgieters. En die moeten we kunnen betalen.' Bakker komt niet meer terug Dernau is een van de zwaarst getroffen dorpen in het Ahrdal. Van de 650 huizen zijn er 570 beschadigd of verwoest. In de Hauptstrasse is de schade goed te zien. Hier stond het water 7 meter hoog. Zeker tien huizen zijn al gesloopt, op een paar staat een groot geel kruis: ook die zijn niet meer te redden. De bakkerij, de slager, de supermarkt de gebouwen staan er nog, maar zijn niet veel meer dan een lege huls. Burgemeester Alfred Sebastian vertelt dat de bakker niet meer van plan is terug te komen. 'Dit was het hart van ons dorp en het klopt niet meer.' Zo ziet het dorp er nu uit: Om de toekomst van zijn dorp te redden, is hij aangewezen op hulp van de deelstaat en van politiek Berlijn, zegt Sebastian. Hij maakt zich zorgen dat naarmate de tijd verstrijkt, de aandacht voor het gebied verdwijnt. Samen met andere burgemeesters uit de regio heeft hij een brief geschreven aan bondskanselier Merkel: 'Opdat ze ons niet vergeten, ook na de verkiezingen niet.' Sebastian is blij met het geld dat tot nu toe door de regering is toegezegd (30 miljard euro, red.). Vooral de belofte om ook de schade te vergoeden van de mensen die niet verzekerd zijn, is volgens hem belangrijk. Net als tempo maken: het beloofde geld moet snel worden uitgekeerd. Haast Haast is ook geboden bij het aanleggen van verwarmingen. Niet alleen omdat de herfst zich voelbaar aandient, maar ook om de overgebleven huizen te redden. 'De muren moeten droog voor het echt koud wordt', zegt installateur Danny Nürnberg. 'Als het water in de muren bevriest, zet het uit en ontstaan er minischeurtjes. En dan kun je al deze huizen in de lente alsnog platgooien'. Nürnberg legt vandaag samen met zijn team bij zestien huizen in Dernau een provisorische verwarming aan. Dat gebeurt allemaal vrijwillig en met gedoneerde materialen: opnieuw een voorbeeld van de drijvende kracht van liefdadigheid in Dernau. Een van Nürnbergs stops is Pension Sebastian. Eigenaresse Katrin Zetsche-Josten is opgelucht: 'We bivakkeren op de zolder, tot nu toe met een straalkacheltje, maar het werd echt al koud. En het is ook belangrijk voor de muren.' Ook aan haar de vraag over politiek. Hebben de overstromingen of de manier hoe de politiek ermee om is gegaan invloed op haar stem voor zondag? 'Mijn vertrouwen in de politiek heeft een knauw gekregen. Ook omdat we van tevoren niet goed zijn gewaarschuwd.' Van een volgende regering verwacht ze vooral dat ze verzekeraars zullen verplichten om mensen in hoogwatergebieden te verzekeren. 'We willen hier blijven wonen en ons huis weer opbouwen. Maar dan moet ik wel een verzekering kunnen krijgen tegen een normale premie.' Ook burgemeester Sebastian denkt na over verzekeringen en of de verzekeraars wel genoeg geld uitbetalen om huizen zo weer op te bouwen dat ze bestand zijn tegen hoogwater. Maar het meest maakt hij zich zorgen over de mentale gezondheid van zijn Dernauers. 'De huizen zijn leeg, maar de hoofden niet. Mensen staan voor hun huizen, zien het grote niets en vragen zich af hoe lang het nog gaat duren voor ze hier weer kunnen wonen. Ik hoop maar dat ze de moed erin houden.'
22/09 22u15  Crisismaatregel verhuurderheffing weer ter discussie: 'De opgave is zo groot'Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vandaag was er veel te doen over de verhuurderheffing. PvdA, GroenLinks en andere partijen willen die afschaffen. De VVD liet in het debat weten bereid zijn te praten over aanpassing van de heffing. De verhuurderheffing werd tijdens de economische crisis in 2013 ingevoerd als crisismaatregel. De woningcorporaties maakten destijds veel winst en daarom werd het gezien als een goede manier om meer overheidsinkomsten te genereren. Ook was het een manier om de woningcorporaties in toom te houden, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft. Bij de corporaties speelden in de jaren ervoor allerlei financiële kwesties, waaronder schulden, fraude en ophef over een directeur met een Maserati. Voor wie geldt de heffing? De verhuurderheffing wordt voor het leeuwendeel betaald door woningcorporaties en geldt alleen voor woningen met huren onder de huurtoeslaggrens van 752 euro per maand. De heffing is zo'n 0,5 procent over de gemiddelde WOZ-waarde van de woningen. Wel moet de verhuurder meer dan vijftig huurwoningen hebben. Ook particulieren moeten de heffing betalen als zij aan de voorwaarden voldoen. Dit jaar levert de heffing bijna 1,9 miljard euro op, ruim 400 miljoen meer dan werd begroot, blijkt uit de Miljoenennota. Sinds 2013 heeft de heffing de schatkist meer dan 12 miljard euro opgeleverd. Een deel kunnen de corporaties terugkrijgen als ze investeren in duurzaamheid en nieuwbouw. Maar dat zien corporaties als een sigaar uit eigen doos. Mohamed Baba, bestuursvoorzitter van corporatie Haag Wonen met ruim 21.000 woningen, zegt dat afschaffing van de heffing de corporatie direct ruimte oplevert om meer dan honderd woningen per jaar bij te bouwen. 'Het geld gaat nu af van de middelen die een corporatie heeft om een rol te spelen in de wooncrisis. En de opgave is zo groot.' Aedes, de vereniging van woningcorporaties, wil dat de heffing gaat verdwijnen zodat er meer huizen kunnen worden gebouwd en worden verduurzaamd. 'Deze belasting op sociale huurwoningen belemmert corporaties in hun kerntaak, namelijk volkshuisvesting.' Aedes is al sinds de invoering tegen de heffing. Tekort van 24 miljard Uit onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken kwam vorig jaar naar voren dat woningcorporaties 24 miljard euro tekortkomen in 2035 als het huidige beleid wordt voortgezet. De komende jaren kunnen de corporaties interen op het eigen vermogen maar vanaf 2024 zouden de eerste corporaties financieel in de knel komen. Hoogleraar Boelhouwer: 'Het is duidelijk dat corporaties in de toekomst geld tekortkomen. Ze staan voor grote opgaves. Ze moeten de huren matigen, verduurzamen en nieuwe huizen bouwen. Dat moet allemaal gefinancierd worden.' In een debat deze zomer zei minister Ollongren, verantwoordelijk voor wonen, dat de verhuurderheffing voor woningcorporaties niet langer houdbaar is. 'Hun investeringsruimte wordt uitgehold.' Zij vond dat er op korte termijn iets moet veranderen. Verandering? Het argument voor de heffing is dat die een gat in de begroting voorkomt. Anders moeten de misgelopen inkomsten van elders worden gehaald. Bovendien hield de VVD als enige partij in het verkiezingsprogramma vast aan de heffing en werd die partij de grootst bij de verkiezingen. Toch is de partij nu bereid te willen onderhandelen, al gaat het volledig schrappen van de verhuurderheffing de VVD nog te ver. Het lijkt er in elk geval op dat de heffing aangepast gaat worden. Hoe en in hoeverre dat zal gaan gebeuren, is nog ongewis.
22/09 21u15  Crisismaatregel verhuurderheffing weer ter discussieTijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vandaag was er veel te doen over de verhuurderheffing. PvdA, GroenLinks en andere partijen willen die afschaffen. De VVD liet in het debat weten bereid zijn te praten over aanpassing van de heffing. De verhuurderheffing werd tijdens de economische crisis in 2013 ingevoerd als crisismaatregel. De woningcorporaties maakten destijds veel winst en daarom werd het gezien als een goede manier om meer overheidsinkomsten te genereren. Ook was het een manier om de woningcorporaties in toom te houden, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft. Bij de corporaties speelden in de jaren ervoor allerlei financiële kwesties, waaronder schulden, fraude en ophef over een directeur met een Maserati. Voor wie geldt de heffing? De verhuurderheffing wordt voor het leeuwendeel betaald door woningcorporaties en geldt alleen voor woningen met huren onder de huurtoeslaggrens van 752 euro per maand. De heffing is zo'n 0,5 procent over de gemiddelde WOZ-waarde van de woningen. Wel moet de verhuurder meer dan vijftig huurwoningen hebben. Ook particulieren moeten de heffing betalen als zij aan de voorwaarden voldoen. Dit jaar levert de heffing bijna 1,9 miljard euro op, ruim 400 miljoen meer dan werd begroot, blijkt uit de Miljoenennota. Sinds 2013 heeft de heffing de schatkist meer dan 12 miljard euro opgeleverd. Een deel kunnen de corporaties terugkrijgen als ze investeren in duurzaamheid en nieuwbouw. Maar dat zien corporaties als een sigaar uit eigen doos. Mohamed Baba, bestuursvoorzitter van corporatie Haag Wonen met ruim 21.000 woningen, zegt dat afschaffing van de heffing de corporatie direct ruimte oplevert om meer dan honderd woningen per jaar bij te bouwen. 'Het geld gaat nu af van de middelen die een corporatie heeft om een rol te spelen in de wooncrisis. En de opgave is zo groot.' Aedes, de vereniging van woningcorporaties, wil dat de heffing gaat verdwijnen zodat er meer huizen kunnen worden gebouwd en worden verduurzaamd. 'Deze belasting op sociale huurwoningen belemmert corporaties in hun kerntaak, namelijk volkshuisvesting.' Aedes is al sinds de invoering tegen de heffing. Tekort van 24 miljard Uit onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken kwam vorig jaar naar voren dat woningcorporaties 24 miljard euro tekortkomen in 2035 als het huidige beleid wordt voortgezet. De komende jaren kunnen de corporaties interen op het eigen vermogen maar vanaf 2024 zouden de eerste corporaties financieel in de knel komen. Hoogleraar Boelhouwer: 'Het is duidelijk dat corporaties in de toekomst geld tekortkomen. Ze staan voor grote opgaves. Ze moeten de huren matigen, verduurzamen en nieuwe huizen bouwen. Dat moet allemaal gefinancierd worden.' In een debat deze zomer zei minister Ollongren, verantwoordelijk voor wonen, dat de verhuurderheffing voor woningcorporaties niet langer houdbaar is. 'Hun investeringsruimte wordt uitgehold.' Zij vond dat er op korte termijn iets moet veranderen. Verandering? Het argument voor de heffing is dat die een gat in de begroting voorkomt. Anders moeten de misgelopen inkomsten van elders worden gehaald. Bovendien hield de VVD als enige partij in het verkiezingsprogramma vast aan de heffing en werd die partij de grootst bij de verkiezingen. Toch is de partij nu bereid te willen onderhandelen, al gaat het volledig schrappen van de verhuurderheffing de VVD nog te ver. Het lijkt er in elk geval op dat de heffing aangepast gaat worden. Hoe en in hoeverre dat zal gaan gebeuren, is nog ongewis.
22/09 20u15  NedTrain moet schadevergoeding betalen om blootstelling aan chroom-6NedTrain is aansprakelijk voor de gezondheidsschade die dertig mensen hebben opgelopen bij het opknappen van treinen, waarbij ze werden blootgesteld aan chroom-6. Dat heeft de rechtbank in Breda bepaald. De slachtoffers zijn (voormalige) bijstandsgerechtigden die tussen 2004 en 2010 actief waren in loodsen in Tilburg, waar de treinen stonden. De gemeente Tilburg werkte met NedTrain, dat onderdeel is van NS, samen in het kader van een re-integratietraject voor mensen in de bijstand en zette tussen 2004 en 2012 zo'n 800 werklozen in de werkplaats van het bedrijf aan het werk. Schadevergoeding De groep wil een schadevergoeding afdwingen en stapte daarom samen naar de rechter. De rechtbank oordeelt in deze civiele zaak dat NedTrain inderdaad aansprakelijk is en een vergoeding moet betalen omdat bekend moet zijn geweest dat de kankerverwekkende stof chroom-6 in de verf op de treinen zat. Over de hoogte van de schadevergoeding wil de rechter zich niet buigen. Omdat 'de verschillen tussen de eisers te groot zijn' moet in een aparte procedure per geval bekeken hoe hoog het bedrag moet zijn, schrijft Omroep Brabant. Honderden mensen Er loopt nog een grotere rechtszaak tegen NedTrain en de gemeente Tilburg, die het Openbaar Ministerie heeft aangespannen. In deze strafzaak gaat het om alle 800 mensen die zijn blootgesteld aan het giftige anti-roestmiddel. Een onafhankelijke commissie concludeerde in 2019 dat de gemeente en NedTrain verantwoordelijk zijn voor de gezondheidsschade die deelnemers opliepen. Het OM stelt dat de gemeente Tilburg en NS onvoldoende voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers hebben gezorgd. Ze worden verdacht van het overtreden van de Arbeidsomstandighedenwet en de Wet milieubeheer. De zaak wordt pas volgend jaar inhoudelijk behandeld door de rechtbank.
22/09 20u15  Discussie over corona-extremisme in Duitsland verhardt na mondkapjesmoordIn Duitsland is in de aanloop naar de verkiezingen de discussie op scherp komen te staan over de omgang met tegenstanders van de coronamaatregelen. Dat is gebeurd na de moord op een medewerker van een tankstation in Idar-Oberstein vlak bij Luxemburg. Toen die een klant aansprak op het verplichte mondmasker, ging de klant boos weg. Anderhalf uur later kwam de 49-jarige man terug met een vuurwapen en schoot de 20-jarige medewerker door het hoofd. Het incident leidde tot afschuw in Duitsland. De Duitse minister van Volksgezondheid Spahn heeft opgeroepen tot actie tegen de haat in zijn land. Hij sprak van een koelbloedige moord, mede veroorzaakt door de stemmingmakerij op sociale media. 'Uit woorden ontstaan uiteindelijk daden.' Andere politici lieten zich in vergelijkbare termen uit. Volgens de politie is er sprake van een nieuw soort complotextremisme, dat direct gelinkt kan worden aan corona. IT'er De klant vluchtte na zijn daad, maar kon na een klopjacht worden aangehouden. Hij zou bij zijn arrestatie hebben gezegd dat hij de maatregelen tegen het coronavirus afwijst. Hij zou werkzaam zijn als IT'er en geen strafblad hebben. Volgens de politie heeft de man alleen gehandeld en niet uit naam van een organisatie. Spahn (CDU) wees er vandaag in Berlijn op dat Duitsland klip en klaar nee moet zeggen tegen elke vorm van pandemie-extremisme. 'Na achttien maanden hard werken voor de samenleving mogen spanningen niet tot splijtingen leiden', zei hij, refererend aan het begin van de coronacrisis. Spahn verwees naar internet en sociale media, waar achterdocht over de aanpak van de coronacrisis volop de ruimte krijgt. 'De vraag is: wat zijn de omstandigheden waarin deze misdaad kan ontstaan', vroeg hij zich af, om eraan toe te voegen: 'Dit heeft veel te maken met de aansporing, de haat op sociale media.' Alle politieke partijen hebben hun afschuw uitgesproken over de dood van de 20-jarige Alex. Zondag zijn er verkiezingen in Duitsland voor de Bondsdag, maar het lijkt er niet op dat het incident in Idar-Oberstein van grote invloed is op de voorkeur van de kiezers.
22/09 19u15  WHO scherpt richtlijnen voor luchtvervuiling aan om miljoenen doden tegen te gaanDe Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) scherpt de richtlijnen voor luchtkwaliteit voor het eerst sinds 2005 aan. De maatregel moet het aantal doden door luchtvervuiling tegengaan. De WHO noemt luchtvervuiling een van de grootste milieubedreigingen voor de menselijke gezondheid. Jaarlijks overlijden zeven miljoen mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling. Dat maakt luchtvervuiling net zo'n groot gezondheidsgevaar als roken en ongezond eten. De WHO zegt dat er nieuw bewijs is dat luchtvervuiling al op lagere niveaus schadelijk is en heeft daarom de norm voor vervuiling naar beneden bijgesteld. Blootstelling aan schadelijke stoffen in de lucht, ook in kleine hoeveelheden, kan leiden tot onder meer longkanker en hartziekten. 80 procent minder doden Met de nieuwe richtlijnen wil de WHO overheden wereldwijd aansporen om dit probleem aan te pakken. Zo moet het fijnstofgehalte jaarlijks met de helft worden teruggebracht, van 10 naar 5 microgram per kubieke meter. Volgens de organisatie kan bijna 80 procent van het aantal slachtoffers worden voorkomen als overheden zich aan het nieuwe pakket richtlijnen houden. Het Longfonds zegt in een reactie dat Nederland per direct de nieuwe richtlijnen moet volgen nu opnieuw aangetoond is hoe ongezond de huidige luchtkwaliteit is. Het Rijk sloot vorig jaar het Schone Lucht Akkoord met gemeenten en provincies. Daarin staat dat het doel is om in 2030 te voldoen aan de oude richtlijnen van de WHO.
22/09 19u15  Trendbreuk bij financiering klimaatbeleid? Burgers worden ontzien bij kostenDe financiering van het klimaatbeleid vertoont een trendbreuk die gunstig is voor burgers en kleine bedrijven. De extra miljarden die het kabinet uittrekt om de klimaatdoelen te halen, worden voor het eerst niet langer volledig betaald uit de energierekening. Nu gas en elektriciteitsprijzen wereldwijd toch al enorme stijgingen laten zien, is dat goed nieuws voor huishoudens en kleine ondernemers. Het kabinet trekt volgend jaar 6,8 miljard euro extra uit voor onder meer het subsidiëren van grote zonne- en windenergieprojecten, verbetering van de energie-infrastructuur, isolatiemaatregelen voor huizen en gebouwen en hulp bij het verduurzamen van de industrie. Deze extra investering wordt uit de algemene middelen gehaald. 'Zodat we de portemonnee van huishoudens kunnen ontzien', zegt staatssecretaris Yesilgöz-Zegerius van Economische Zaken en Klimaat. Yesilgöz-Zegerius noemt het een belangrijke stap. 'Want daarmee kunnen we de uitrol van duurzame energie en andere duurzame technologieën versnellen.' Een nieuwe aanpak dus. Er was ook al langer kritiek op de manier waarop Nederland het klimaatbeleid financiert. De internationale organisatie voor economische samenwerkingen en ontwikkeling (OESO) zei begin dit jaar dat de rekening vooral bij burgers en kleinere bedrijven terechtkomt, terwijl de grote vervuilers vooral van de subsidies profiteren. Ook de hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat Lidewijde Ongering stelde verandering voor. Hij pleitte in het economenblad ESB voor financiering uit de algemene middelen en het laten oplopen van het begrotingstekort. De Nederlandse Vereniging van Duurzame Energie (NVDE) is blij met de veranderde financiering. 'Burgers en bedrijven dreigen anders in financiële problemen te komen, zeker met de huidige energieprijzen', zegt directeur Olof van der Gaag. 'Maar het is ook een goed idee om klimaatbeleid niet volledig via de energierekening te financieren. De deltawerken zijn ook niet uit de waterschapsbelasting betaald.' Om huishoudens te ontzien heeft het kabinet het afgelopen jaar de energiebelasting voor burgers verlaagd en die voor bedrijven verhoogd. Het midden- en kleinbedrijf constateert nu dat de rekening nu vooral bij hen terecht komt. Industriële grootverbruikers van energie die ook veel CO2 uitstoten zoals Tata Steel en Shell, ontspringen grotendeels de dans. Dat komt door de grootverbruikerskortingen op de energiebelasting die ze ontvangen. Of de gewijzigde financiering van de extra uitgaven voor klimaatbeleid daarom een echte trendbreuk is, moet blijken in de kabinetsformatie. Grootste risico Overigens betekent het beleid van dit demissionaire kabinet niet dat de gas- en elektriciteitsrekening niet verandert. De gasbelasting gaat iets omhoog en die van elektriciteit naar beneden om isolatie van huizen en gebouwen te stimuleren. Het grootste risico voor de energierekening zit niet in belastingmaatregelen maar in de gestegen gas- en elektriciteitsprijzen. Voor mensen die op korte termijn hun energiecontract moet vernieuwen kan dit tot een verhoging van honderden euro's per jaar leiden.
22/09 19u15  Musical van Matilda op Netflix? Streamingdienst koopt rechten op verhalen Roald DahlNetflix heeft de rechten gekocht van de verhalen van schrijver Roald Dahl. De in 1990 overleden Britse auteur werd wereldwijd bekend door zijn fantasierijke kinderboeken zoals Sjakie en de Chocoladefabriek en De Grote Vriendelijke Reus. De streamingdienst werkt vaker samen met bekende regisseurs of bekendheden, zoals de Obama's, om nieuwe producties mee te ontwikkelen, maar een bedrijfsovername zoals deze is zeldzaam. Het gaat om de hele Roald Dahl Story Company, het bedrijf dat de rechten bezit op alle verhalen en personages van Dahl. Het overnamebedrag is niet bekendgemaakt. Op dit moment werkt Netflix onder meer aan een serie gebaseerd op Sjakie en de Chocoladefabriek en aan een musical van Matilda. Drie jaar geleden kocht de streamingdienst al rechten om zestien verhalen van Dahl te mogen maken, voor een bedrag van naar verluidt tussen de 500 miljoen en een miljard dollar. Eerder werd ook al een film van Matilda gemaakt, dit is de trailer: De aankoop komt op een moment dat Netflix in een toenemende concurrentiestrijd is verwikkeld. Op dit moment is het bedrijf nog de populairste streamingdienst met 209 miljoen betalende abonnees, maar diensten als Amazon Prime en Disney+ groeien sneller en willen de komende jaren ook uitpakken met grote producties. De kinderboeken van Dahl zijn meer dan 300 miljoen keer verkocht en uitgebracht in meer dan zestig talen. Behalve voor films en series heeft Netflix ook plannen voor games en theaterstukken op basis van Dahls personages.
22/09 19u15  Hoe ver kunnen sociale media gaan bij weghalen desinformatie?Een YouTube-video plaatsen waarin je beweert dat hydroxychloroquine goed werkt tegen corona, op LinkedIn posten dat het sterftepercentage van covid-19 extreem laag is, of een Facebook-pagina aanmaken waarin wordt opgeroepen de anderhalvemetermaatregel te negeren. Wanneer maak je een einde aan open debat omdat er desinformatie verspreid wordt? Het is een vraagstuk waar veel socialemediaplatforms mee worstelen. In al deze bovenstaande gevallen zijn posts verwijderd, of zelfs een heel account. Volgens Google, Facebook en LinkedIn was er sprake van misleidende informatie of het in gevaar brengen van de volksgezondheid; volgens hun richtlijnen mag dat niet. Onder meer actiegroep Viruswaarheid, Forum voor Democratie en het online videokanaal Café Weltschmerz voerden afgelopen jaar rechtszaken tegen de platforms, omdat ze vinden dat hun vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Ze verloren allemaal. Vandaag diende er opnieuw een kort geding. Dit keer was het Kamerlid Wybren van Haga, ex-FVD en nu van zijn eigen Groep Van Haga. Hij wil dat LinkedIn zijn account weer activeert. Dat werd opgeschort in december vorig jaar, omdat Van Haga het sterftepercentage van corona volgens LinkedIn bagatelliseerde en zei dat mondkapjes niet werken. Van Haga repte van censuur: 'Het patent op de waarheid zou niet bij een bedrijf of de overheid moeten liggen. Hiermee wordt discussie onmogelijk gemaakt.' LinkedIn was volgens hem een belangrijk platform voor hem als politicus waar hij met voor- en tegenstanders in debat kon gaan en dat werd hem nu ontnomen. Deskundigen geven hem weinig kans. Advocaat Thomas van Vugt, gespecialiseerd in mediarecht, zegt dat Van Haga met het aanmaken van een account op LinkedIn akkoord is gegaan met de voorwaarden van het platform, waaronder het 'coronabeleid'. 'LinkedIn mag bovendien zelf bepalen welke regels op het platform gelden.' De bedrijven achter sociale media zijn privaat. 'Een zaalverhuurder is ook niet verplicht z'n zaal aan iedereen ter beschikking te stellen', zegt emeritus hoogleraar mediarecht Wouter Hins. Wettelijk verboden Dat betekent overigens niet dat je op elke grond mensen mag weigeren, aldus Michael Klos, die op de Universiteit van Leiden onderzoek doet naar de vrijheid van meningsuiting op internet. 'Het is wettelijk verboden om op bepaalde gronden onderscheid te maken, zoals op afkomst of geslacht. Dus het is niet zo dat ze alles maar in hun algemene voorwaarden kunnen zetten.' De eisers in de korte gedingen voeren aan dat de socialemediaplatforms monopolisten zijn. Wil je een groot bereik hebben via video, dan moet je in de huidige samenleving bijvoorbeeld op YouTube zitten. Word je geweerd, dan is dat een beperking van je vrijheid van meningsuiting. En overheden hebben de wettelijke plicht te zorgen dat die kan worden uitgeoefend. De rechter verwijst echter vaak naar het Appleby-arrest, een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit 2003. In het Engelse stadje Washington wilde een groep demonstreren tegen de bebouwing van een park. Ze wilden onder meer folders uitdelen in een winkelcentrum. Het winkelcentrum stond dat echter niet toe, het wilde politiek neutraal blijven. Het Hof gaf het winkelcentrum gelijk: de demonstranten hadden genoeg andere locaties om hun folders uit te delen. Forum van keuze 'Het recht van eenieder op vrijheid van meningsuiting impliceert dus niet tevens een recht op het forum van zijn of haar keuze', aldus de rechter in een zaak uit augustus van dezelfde Van Haga, over de verwijdering van een YouTube-video. Pas als 'enige effectieve uitoefening' van de vrijheid van meningsuiting onmogelijk is gemaakt, moet een staat of een rechter ingrijpen. Daarvan is in deze zaak van Van Haga geen sprake, denkt Hins. 'Als alle sociale media een kartel zouden vormen en zijn accounts zouden verwijderen, dan zou hij een punt hebben.' Dat hij een politicus is, geeft hem bovendien nog meer podia dan een gewone burger, zegt Klos: 'Kamerleden kunnen ook altijd nog in het parlement hun standpunten uiten.' Is verwijderen proportioneel? Verschil met vorige zaken is wel dat het hier niet gaat het om het verwijderen van een video, maar van een heel account. Hins: 'Dat weegt weer mee aan de kant van de weegschaal voor Van Haga.' Ook Klos kijkt daarom uit naar deze zaak. 'De platforms hebben een bepaalde verantwoordelijkheid om desinformatie tegen te gaan en worden daartoe ook aangespoord door autoriteiten als de Europese Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar je kunt je afvragen of het verwijderen van een video of zelfs een account wel proportioneel is.' Het is de vraag of een kort geding wel de juiste weg is voor een afweging van de proportionaliteit. Vanwege het spoedeisende karakter maakt een rechter daarin een snelle weging tussen verschillende belangen, en doet dan een voorlopige uitspraak. Klos: 'Je kunt de beweringen labelen als onjuist, zorgen dat algoritmes een video niet aanraden, of dat accounts die desinformatie plaatsen geen geld meer kunnen verdienen. Er zijn andere mogelijkheden om desinformatie aan te pakken dan het te verwijderen.' Er is nog geen uitspraak gedaan in het kort geding. Wanneer de uitspraak komt, is nog onduidelijk, laat een woordvoerder van de rechtbank desgevraagd weten.
22/09 18u15  Grote Vriendelijke Reus op Netflix? Streamingdienst koopt rechten op verhalen Roald DahlNetflix heeft de rechten gekocht van de verhalen van schrijver Roald Dahl. De in 1990 overleden Britse auteur werd wereldwijd bekend door zijn fantasierijke kinderboeken zoals Sjakie en de Chocoladefabriek en De Grote Vriendelijke Reus. De streamingdienst werkt vaker samen met bekende regisseurs of bekendheden, zoals de Obama's, om nieuwe producties mee te ontwikkelen, maar een bedrijfsovername zoals deze is zeldzaam. Het gaat om de hele Roald Dahl Story Company, het bedrijf dat de rechten bezit op alle verhalen en personages van Dahl. Het overnamebedrag is niet bekendgemaakt. Op dit moment werkt Netflix onder meer aan een serie gebaseerd op Sjakie en de Chocoladefabriek en aan een musical van Matilda. Drie jaar geleden kocht de streamingdienst al rechten om zestien verhalen van Dahl te mogen maken, voor een bedrag van naar verluidt tussen de 500 miljoen en een miljard dollar. Eerder werd ook al een film van Matilda gemaakt, dit is de trailer: De aankoop komt op een moment dat Netflix in een toenemende concurrentiestrijd is verwikkeld. Op dit moment is het bedrijf nog de populairste streamingdienst met 209 miljoen betalende abonnees, maar diensten als Amazon Prime en Disney+ groeien sneller en willen de komende jaren ook uitpakken met grote producties. De kinderboeken van Dahl zijn meer dan 300 miljoen keer verkocht en uitgebracht in meer dan zestig talen. Behalve voor films en series heeft Netflix ook plannen voor games en theaterstukken op basis van Dahls personages.
22/09 18u15  Hoe ver kunnen sociale media gaan bij verwijderen desinformatie?Een YouTube-video plaatsen waarin je beweert dat hydroxychloroquine goed werkt tegen corona, op LinkedIn posten dat het sterftepercentage van covid-19 extreem laag is, of een Facebook-pagina aanmaken waarin wordt opgeroepen de anderhalvemetermaatregel te negeren. Wanneer maak je een einde aan open debat omdat er desinformatie verspreid wordt? Het is een vraagstuk waar veel socialemediaplatforms mee worstelen. In al deze bovenstaande gevallen zijn posts verwijderd, of zelfs een heel account. Volgens Google, Facebook en LinkedIn was er sprake van misleidende informatie of het in gevaar brengen van de volksgezondheid; volgens hun richtlijnen mag dat niet. Onder meer actiegroep Viruswaarheid, Forum voor Democratie en het online videokanaal Café Weltschmerz voerden afgelopen jaar rechtszaken tegen de platforms, omdat ze vinden dat hun vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Ze verloren allemaal. Vandaag diende er opnieuw een kort geding. Dit keer was het Kamerlid Wybren van Haga, ex-FVD en nu van zijn eigen Groep Van Haga. Hij wil dat LinkedIn zijn account weer activeert. Dat werd opgeschort in december vorig jaar, omdat Van Haga het sterftepercentage van corona volgens LinkedIn bagatelliseerde en zei dat mondkapjes niet werken. Van Haga repte van censuur: 'Het patent op de waarheid zou niet bij een bedrijf of de overheid moeten liggen. Hiermee wordt discussie onmogelijk gemaakt.' LinkedIn was volgens hem een belangrijk platform voor hem als politicus waar hij met voor- en tegenstanders in debat kon gaan en dat werd hem nu ontnomen. Deskundigen geven hem weinig kans. Advocaat Thomas van Vugt, gespecialiseerd in mediarecht, zegt dat Van Haga met het aanmaken van een account op LinkedIn akkoord is gegaan met de voorwaarden van het platform, waaronder het 'coronabeleid'. 'LinkedIn mag bovendien zelf bepalen welke regels op het platform gelden.' De bedrijven achter sociale media zijn privaat. 'Een zaalverhuurder is ook niet verplicht z'n zaal aan iedereen ter beschikking te stellen', zegt emeritus hoogleraar mediarecht Wouter Hins. Wettelijk verboden Dat betekent overigens niet dat je op elke grond mensen mag weigeren, aldus Michael Klos, die op de Universiteit van Leiden onderzoek doet naar de vrijheid van meningsuiting op internet. 'Het is wettelijk verboden om op bepaalde gronden onderscheid te maken, zoals op afkomst of geslacht. Dus het is niet zo dat ze alles maar in hun algemene voorwaarden kunnen zetten.' De eisers in de korte gedingen voeren aan dat de socialemediaplatforms monopolisten zijn. Wil je een groot bereik hebben via video, dan moet je in de huidige samenleving bijvoorbeeld op YouTube zitten. Word je geweerd, dan is dat een beperking van je vrijheid van meningsuiting. En overheden hebben de wettelijke plicht te zorgen dat die kan worden uitgeoefend. De rechter verwijst echter vaak naar het Appleby-arrest, een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit 2003. In het Engelse stadje Washington wilde een groep demonstreren tegen de bebouwing van een park. Ze wilden onder meer folders uitdelen in een winkelcentrum. Het winkelcentrum stond dat echter niet toe, het wilde politiek neutraal blijven. Het Hof gaf het winkelcentrum gelijk: de demonstranten hadden genoeg andere locaties om hun folders uit te delen. Forum van keuze 'Het recht van eenieder op vrijheid van meningsuiting impliceert dus niet tevens een recht op het forum van zijn of haar keuze', aldus de rechter in een zaak uit augustus van dezelfde Van Haga, over de verwijdering van een YouTube-video. Pas als 'enige effectieve uitoefening' van de vrijheid van meningsuiting onmogelijk is gemaakt, moet een staat of een rechter ingrijpen. Daarvan is in deze zaak van Van Haga geen sprake, denkt Hins. 'Als alle sociale media een kartel zouden vormen en zijn accounts zouden verwijderen, dan zou hij een punt hebben.' Dat hij een politicus is, geeft hem bovendien nog meer podia dan een gewone burger, zegt Klos: 'Kamerleden kunnen ook altijd nog in het parlement hun standpunten uiten.' Is verwijderen proportioneel? Verschil met vorige zaken is wel dat het hier niet gaat het om het verwijderen van een video, maar van een heel account. Hins: 'Dat weegt weer mee aan de kant van de weegschaal voor Van Haga.' Ook Klos kijkt daarom uit naar deze zaak. 'De platforms hebben een bepaalde verantwoordelijkheid om desinformatie tegen te gaan en worden daartoe ook aangespoord door autoriteiten als de Europese Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar je kunt je afvragen of het verwijderen van een video of zelfs een account wel proportioneel is.' Het is de vraag of een kort geding wel de juiste weg is voor een afweging van de proportionaliteit. Vanwege het spoedeisende karakter maakt een rechter daarin een snelle weging tussen verschillende belangen, en doet dan een voorlopige uitspraak. Klos: 'Je kunt de beweringen labelen als onjuist, zorgen dat algoritmes een video niet aanraden, of dat accounts die desinformatie plaatsen geen geld meer kunnen verdienen. Er zijn andere mogelijkheden om desinformatie aan te pakken dan het te verwijderen.' Er is nog geen uitspraak gedaan in het kort geding. Wanneer de uitspraak komt, is nog onduidelijk, laat een woordvoerder van de rechtbank desgevraagd weten.
22/09 17u15  Hoe ver kunnen socialemediaplatforms gaan bij het verwijderen van desinformatie?Een YouTube-video plaatsen waarin je beweert dat hydroxychloroquine goed werkt tegen corona, op LinkedIn posten dat het sterftepercentage van covid-19 extreem laag is, of een Facebook-pagina aanmaken waarin wordt opgeroepen de anderhalvemetermaatregel te negeren. Wanneer maak je een einde aan open debat omdat er desinformatie verspreid wordt? Het is een vraagstuk waar veel socialemediaplatforms mee worstelen. In al deze bovenstaande gevallen zijn posts verwijderd, of zelfs een heel account. Volgens Google, Facebook en LinkedIn was er sprake van misleidende informatie of het in gevaar brengen van de volksgezondheid; volgens hun richtlijnen mag dat niet. Onder meer actiegroep Viruswaarheid, Forum voor Democratie en het online videokanaal Café Weltschmerz voerden afgelopen jaar rechtszaken tegen de platforms, omdat ze vinden dat hun vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Ze verloren allemaal. Vandaag diende er opnieuw een kort geding. Dit keer was het Kamerlid Wybren van Haga, ex-FVD en nu van zijn eigen Groep Van Haga. Hij wil dat LinkedIn zijn account weer activeert. Dat werd opgeschort in december vorig jaar, omdat Van Haga het sterftepercentage van corona volgens LinkedIn bagatelliseerde en zei dat mondkapjes niet werken. Van Haga repte van censuur: 'Het patent op de waarheid zou niet bij een bedrijf of de overheid moeten liggen. Hiermee wordt discussie onmogelijk gemaakt.' LinkedIn was volgens hem een belangrijk platform voor hem als politicus waar hij met voor- en tegenstanders in debat kon gaan en dat werd hem nu ontnomen. Deskundigen geven hem weinig kans. Advocaat Thomas van Vugt, gespecialiseerd in mediarecht, zegt dat Van Haga met het aanmaken van een account op LinkedIn akkoord is gegaan met de voorwaarden van het platform, waaronder het 'coronabeleid'. 'LinkedIn mag bovendien zelf bepalen welke regels op het platform gelden.' De bedrijven achter sociale media zijn privaat. 'Een zaalverhuurder is ook niet verplicht z'n zaal aan iedereen ter beschikking te stellen', zegt emeritus hoogleraar mediarecht Wouter Hins. Wettelijk verboden Dat betekent overigens niet dat je op elke grond mensen mag weigeren, aldus Michael Klos, die op de Universiteit van Leiden onderzoek doet naar de vrijheid van meningsuiting op internet. 'Het is wettelijk verboden om op bepaalde gronden onderscheid te maken, zoals op afkomst of geslacht. Dus het is niet zo dat ze alles maar in hun algemene voorwaarden kunnen zetten.' De eisers in de korte gedingen voeren aan dat de socialemediaplatforms monopolisten zijn. Wil je een groot bereik hebben via video, dan moet je in de huidige samenleving bijvoorbeeld op YouTube zitten. Word je geweerd, dan is dat een beperking van je vrijheid van meningsuiting. En overheden hebben de wettelijke plicht te zorgen dat die kan worden uitgeoefend. De rechter verwijst echter vaak naar het Appleby-arrest, een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit 2003. In het Engelse stadje Washington wilde een groep demonstreren tegen de bebouwing van een park. Ze wilden onder meer folders uitdelen in een winkelcentrum. Het winkelcentrum stond dat echter niet toe, het wilde politiek neutraal blijven. Het Hof gaf het winkelcentrum gelijk: de demonstranten hadden genoeg andere locaties om hun folders uit te delen. Forum van keuze 'Het recht van eenieder op vrijheid van meningsuiting impliceert dus niet tevens een recht op het forum van zijn of haar keuze', aldus de rechter in een zaak uit augustus van dezelfde Van Haga, over de verwijdering van een YouTube-video. Pas als 'enige effectieve uitoefening' van de vrijheid van meningsuiting onmogelijk is gemaakt, moet een staat of een rechter ingrijpen. Daarvan is in deze zaak van Van Haga geen sprake, denkt Hins. 'Als alle sociale media een kartel zouden vormen en zijn accounts zouden verwijderen, dan zou hij een punt hebben.' Dat hij een politicus is, geeft hem bovendien nog meer podia dan een gewone burger, zegt Klos: 'Kamerleden kunnen ook altijd nog in het parlement hun standpunten uiten.' Is verwijderen proportioneel? Verschil met vorige zaken is wel dat het hier niet gaat het om het verwijderen van een video, maar van een heel account. Hins: 'Dat weegt weer mee aan de kant van de weegschaal voor Van Haga.' Ook Klos kijkt daarom uit naar deze zaak. 'De platforms hebben een bepaalde verantwoordelijkheid om desinformatie tegen te gaan en worden daartoe ook aangespoord door autoriteiten als de Europese Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar je kunt je afvragen of het verwijderen van een video of zelfs een account wel proportioneel is.' Het is de vraag of een kort geding wel de juiste weg is voor een afweging van de proportionaliteit. Vanwege het spoedeisende karakter maakt een rechter daarin een snelle weging tussen verschillende belangen, en doet dan een voorlopige uitspraak. Klos: 'Je kunt de beweringen labelen als onjuist, zorgen dat algoritmes een video niet aanraden, of dat accounts die desinformatie plaatsen geen geld meer kunnen verdienen. Er zijn andere mogelijkheden om desinformatie aan te pakken dan het te verwijderen.' Er is nog geen uitspraak gedaan in het kort geding. Wanneer de uitspraak komt, is nog onduidelijk, laat een woordvoerder van de rechtbank desgevraagd weten.
22/09 17u15  Acht maanden cel voor doodrijden hardloper in ZaltbommelEen 39-jarige man uit Oss is veroordeeld tot acht maanden gevangenisstraf voor het doodrijden van een 52-jarige hardloper in Zaltbommel. Ook moet hij meewerken aan een behandeling tegen alcohol en drugs. Boven op de acht maanden krijgt de man nog eens acht maanden voorwaardelijk. Als de man in drie jaar tijd weer in de fout gaat, moet hij die voorwaardelijke straf alsnog uitzitten. De uitspraak is zwaarder dan de eis van het Openbaar Ministerie. Die was twaalf maanden cel, waarvan vier voorwaardelijk. De man krijgt de straf voor een aanrijding op 30 mei van dit jaar. Hij reed in het buitengebied van Zaltbommel een hardloper aan, die aan zijn verwondingen overleed. Na de aanrijding ging de bestuurder ervandoor. Door een tip van een vriend kon hij later worden aangehouden op station Venlo. Volgens het OM was de man van plan te vluchten naar Duitsland. Geen rijbewijs De Ossenaar bleek na zijn aanhouding niet in het bezit te zijn van een geldig rijbewijs, iets waar hij al eerder voor veroordeeld was. Uit het onderzoek kwam bovendien naar voren dat de man te hard had gereden toen hij het ongeval veroorzaakte. Ook had hij cocaïne in zijn bezit. Tijdens de rechtszaak betuigde hij spijt. 'Mijn woorden en acties zullen nooit de pijn wegnemen. Ik wil laten weten dat ik immense spijt heb. Ik accepteer alle straf, het is mijn schuld', zei hij volgens Omroep Gelderland.
22/09 17u15  Taghi wil eigen proces, apart van andere Marengo-verdachtenDe hoofdverdachte in het Marengo-proces, Ridouan Taghi, wil dat zijn zaak wordt losgekoppeld van die van de zestien medeverdachten. Dat verzoek deed zijn advocaat Inez Weski vandaag in de gerechtsbunker in Amsterdam-Osdorp. Weski zei dat het verzoek 'nadrukkelijk' afkomstig was van haar cliënt en dat het in het belang is van de rust van het proces. Volgens de raadsvrouw is er in de zaak 'disproportioneel' veel aandacht voor Taghi. Zelf is hij niet bij het proces aanwezig. 'Als de zaak van Taghi wordt afgesplitst, kunnen we in het huidige proces terugkeren tot de kern en krijgen de medeverdachten en hun belangen voldoende aandacht', voegde ze eraan toe. Het Openbaar Ministerie gaat nadenken over het verzoek. Waarschijnlijk komt het OM dan op de volgende zittingsdag, 13 oktober, met een standpunt hierover. Het is uiteindelijk aan de rechtbank om over afsplitsing te beslissen. NOS op 3 legt je in de video hieronder uit waar het Marengo-proces over gaat: In de Marengo-zaak staan in totaal zeventien verdachten terecht. Onder hen is kroongetuige Nabil B., die vorige week nog in het nieuws kwam toen bekend werd dat hij veel geld wilde hebben voor het verraden van zijn medeverdachten. Vanmiddag wordt Nabil B. ondervraagd. Die ondervraging verloopt moeizaam omdat de kroongetuige op sommige vragen pertinent geen antwoord wil geven en op andere momenten geïrriteerd reageert.
22/09 17u15  Overleden Ambulance Wens-oprichter opgevolgd door zoon: 'Pa, ik ga je trots maken'Kees Veldboer (34) wordt de nieuwe directeur van de Stichting Ambulance Wens. Hij volgt zijn vader en naamgenoot Kees Veldboer op, die afgelopen zomer op 62-jarige leeftijd overleed aan een hartstilstand. 'Samen met de ruim 270 fantastische vrijwilligers die de fundering vormen van deze stichting, zal ik het levenswerk van mijn vader een passend vervolg gaan geven', twittert zoon Kees. 'Pa, ik ga je trots maken!' Kees Veldboer sr. richtte de stichting in 2007 op om gratis de laatste wensen van terminale, immobiele patiënten in vervulling te laten gaan. Daarmee wilde hij een aanvulling zijn op de palliatieve zorg. Veldboer, zelf ambulancechauffeur, kwam op het idee tijdens een ambulancerit in Rotterdam, toen een patiënt hem vertelde dat hij graag nog één keer op een schip zou varen. Die wens ging in vervulling. Inmiddels zijn meer dan 16.000 wensen vervuld en het concept is in meerdere landen overgenomen. Veldboer werd in 2016 door de BBC uitgeroepen tot meest inspirerende man van het moment.
22/09 17u15  VVD staat open voor aanpassen verhuurderheffingDe VVD is bereid om te kijken of er iets kan veranderen aan de verhuurderheffing. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer zei plaatsvervangend VVD-fractievoorzitter Hermans op vragen van PvdA en GroenLinks dat ze openstaat voor de suggestie. Volgens PvdA en GroenLinks en ook andere partijen moet de heffing voor verhuurders van socialehuurwoningen helemaal verdwijnen. Dat zou volgens hen veel mensen aan een huis kunnen helpen. Hermans: 'Ik zie en hoor uit alle verhalen dat de verhuurderheffing druk legt op corporaties, maar ik zie ook om wat voor bedragen het gaat.' Ze wil bekijken of de heffing voor een deel kan worden verlaagd. Er zouden dan wel prestatieafspraken met de corporaties moeten worden gemaakt, zodat die in ruil voor het verlagen van de heffing ook echt gaan bouwen. De VVD wil dat voor een deel betalen met het miljard euro dat in de begroting was opzijgezet voor het bedrijfsleven (de overgebleven 'BIK'-gelden). Helemaal afschaffen vindt Hermans een stap te ver gaan. Nog geen afspraken De plaatsvervangend fractievoorzitter benadrukte in het debat dat ze nog geen afspraken heeft gemaakt met andere partijen over eventuele aanpassingen in de begroting. VVD-leider Rutte kondigde dit weekend aan dat Hermans met andere partijen 'in het politieke midden' zou overleggen. Desgevraagd zei Hermans in de Kamer dat ze alleen bij het merendeel van de partijen heeft gepolst wat hun wensen en ideeën zijn. 'Niet om afspraken op voorhand te maken, maar omdat wij vandaag en morgen in deze Kamer op zoek moeten naar meerderheden, voor breed gedragen voorstellen.' Ze wil over een paar onderwerpen 'stappen zetten'. Hermans vindt dat aan het eind van het debat de balans moet worden opgemaakt. De fractievoorzitters spreken niet in de normale volgorde van de algemene beschouwingen (eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste regeringspartij, dan de tweede oppositiepartij enzovoort). Er wordt nu gesproken in de volgorde van groot naar klein. Dat gebeurt op voorstel van GroenLinks-leider Klaver, omdat premier Rutte zelf heeft gezegd dat er geen coalitie meer bestaat. Op de nu afgesproken volgorde was één uitzondering: omdat hij zich daarop had voorbereid, bleef PVV-fractievoorzitter Wilders de eerste spreker. Wilders haalde in het debat hard uit naar D66-leider Kaag. Zij heeft laten weten niet het woord te voeren, omdat ze als minister zelf betrokken is geweest bij het voorbereiden van de begroting. Vorige week trad ze af als minister na een aangenomen motie van afkeuring. Zij vindt het 'democratisch onzuiver' om een begroting te becommentariëren die ze mede heeft gemaakt. Wilders noemde Kaag een angsthaas, die bang is voor het debat. Plaatsvervangend D66-fractievoorzitter Jetten zei daarop dat Wilders een obsessie voor Kaag heeft. Wilders: nieuwe verkiezingen Wilders heeft geen goed woord over voor de begroting van het kabinet. Hij vindt het 'niet te geloven' dat het bijna 7 miljard euro wil uittrekken voor het klimaatbeleid. Hij wil die 7 miljard gebruiken om de huren, de energierekening en het eigen risico in de zorg te verlagen. 'En geef woningen aan onze eigen mensen', voegde hij eraan toe. Wilders herhaalde zijn pleidooi voor nieuwe verkiezingen. Hij wil dat de regering de Kamer ontbindt. In het debat riep ChristenUnie-leider Segers Wilders op minder op de persoon te spelen en het zakelijker te houden: 'Als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zegt dat er een relatie is tussen uitingen in het publieke debat en dreigingsniveau voor mensen die moeten vrezen voor allerlei bedreigingen, dan snap ik niet dat je het zo persoonlijk maakt en zo de grens opzoekt.' Wilders noemde de oproep van Segers valser dan vals. 'Ik zal in de meest harde termen zeggen wat ik vind. Dat doe ik hier vanuit deze plek op een geweldloze, democratische manier.'
22/09 16u15  Laatste Friese rechtbanktolk vindt vergoeding te laag en stoptWie zich voor de rechtbank of het gerechtshof in Leeuwarden in het Fries wil verantwoorden, treft niet meer vanzelfsprekend iemand die hem ook begrijpt. Sinds gisteren zijn er geen gespecialiseerde Friese tolken meer. Zij vinden de vergoeding voor hun werk te laag. De vooralsnog laatste Friese tolk die gisteren bij een rechtszitting aanwezig was, was Fedde Dijkstra. Hij houdt ermee op omdat voor elke rechtszaak waar hij wordt ingeschakeld, het Openbaar Ministerie kan onderhandelen over de hoogte van de vergoeding. Er is weliswaar een minimumtarief, maar bevalt het bedrag niet, dan kan het OM naar een andere tolk stappen. Er zijn slechts twee andere Friese rechtbanktolken, Ammerins Moss-de Boer en Stephan Berger. Zij vrezen dat de onderhandelingen ertoe leiden dat de vergoeding te laag uitvalt en hebben zich daarom volgens Omrop Fryslân 'volledig solidair' verklaard met Dijkstra. Ook zij laten zich dus niet inhuren. Zoeken naar woorden 'Of je zorgt ervoor dat alle rechters in Leeuwarden de Friese taal beheersen, of je betaalt de tolken een eerlijk tarief', reageert advocaat Tjalling van der Goot uit Leeuwarden. 'Het is belangrijk dat je bij je eigen taal kunt blijven: mensen moeten niet zoeken naar woorden. Als er geen tolk is, betekent het dat het Fries in de rechtszaak wordt uitgehold.' Van der Goots collega Jan Boksem noemt een bekend voorbeeld waar het al misging. Bij het hoger beroep in de rechtszaak tegen een aantal Friezen dat anti-Zwarte-Piet-demonstranten had tegengehouden op de snelweg, verstond de rechter geen Fries. Ook de aanklagers verstonden het niet. Toen ze het laatste woord kreeg, kon hoofdverdachte Jenny Douwes zich niet goed uitdrukken. In een poging het tij te keren is tolk Fedde Dijkstra uitgenodigd om vandaag naar het provinciehuis te komen. Daar overlegt hij met gedeputeerde Poepjes en vertegenwoordigers van de politieke partijen in de Staten.
22/09 15u15  Provincie komt omwonenden van probleemkanaal Almelo tegemoetDe schaderegeling voor omwonenden van het kanaal Almelo-de Haandrik wordt uitgebreid. Ook komt er waar nodig funderingsonderzoek, en subsidie voor funderingsverbetering. De provincie Overijssel heeft dat bekendgemaakt. Gedeputeerde Bert Boerman zegt te willen werken aan 'duurzaam herstel' omdat tal van de in totaal 400 woningen zijn verzakt en soms zware schade hebben opgelopen bij het uitdiepen van het kanaal. Kant Nog Wal, de stichting die opkomt voor de gedupeerde bewoners, reageert bij RTV Oost 'gematigd positief'. Het kanaal Almelo-De Haandrik werd eerder uitgediept zodat er grotere schepen doorheen kunnen. Al snel na de werkzaamheden meldden de eerste bewoners schade. Een aantal huizen raakte zelfs onbewoonbaar, veel huizen zijn nu gestut. Uit nieuw onderzoek blijkt volgens de provincie dat er meerdere oorzaken zijn voor de verzakkingen. Daarbij speelt ook de veengrond onder de fundering van de huizen een rol. 'Werkzaamheden aan het kanaal hebben soms gezorgd voor versnelling in het optreden van schades', zegt de provincie. Niettemin erkent de provincie nu dat de werkzaamheden hebben bijgedragen aan de problemen. Gebrek aan perspectief 'Als provinciebestuur zien we de onrust in het gebied. Het gebrek aan toekomstperspectief klinkt door in alle gesprekken die we voeren', zegt gedeputeerde Boerman. Hij breidt de bestaande schadevergoedingsregeling uit. Ook gaat de provincie meebetalen aan funderingsonderzoek en het herstel daarvan bij zwaarbeschadigde woningen. Overijssel heeft tot nu toe aan 250 gedupeerde bewoners een bedrag van gezamenlijk bijna anderhalf miljoen euro toegekend voor schadeherstel. Bij ongeveer een derde van dat bedrag ging het om een schadevergoeding. De overige negen ton ging naar een subsidieregeling waarmee aannemers herstelwerkzaamheden kunnen uitvoeren. Klip en klaar Het is nog niet duidelijk hoe de nieuwe schaderegeling precies zal uitvallen. 'Op basis van wat we nu hebben kunnen lezen, zijn we gematigd positief; over zowel schulderkenning als de regeling. Die lezen wij zo dat alleen als klip en klaar is dat de provincie niet verantwoordelijk is voor de schade, een subsidie kan volstaan', zegt Peter Blok van Kant Nog Wal. 'Maar we moeten zien wat de uitwerking wordt, en die laat nog lange tijd op zich wachten.'
22/09 15u15  Rijkswaterstaat: scheuren in vloer vuurtoren al bekend, in wanden recent ontdektBij de vuurtoren in Den Helder zijn in 1998 al constructiefouten vastgesteld door onderzoeksorganisatie TNO. Dat zegt Rijkswaterstaat tegen de NOS. Het was toen al bekend dat er scheuren in de gietijzeren vloeren zaten van het bovenste deel van de toren. Doordat er nu ook scheuren in de wanden zijn ontstaan, zou de gietijzeren constructie het volgens Rijkswaterstaat in één keer kunnen begeven. Rijkswaterstaat gaat berekenen hoe snel de scheuren zich kunnen verspreiden en wat de risico's zijn bij bepaalde windkrachten. De afgelopen jaren is de vuurtoren volgens Rijkswaterstaat regelmatig geïnspecteerd. De scheuren in de wanden werden bij de laatste inspecties geconstateerd. De toren bestaat uit 68 ringen die aan elkaar gebouwd zijn. Vooral de verdiepingen bovenin sluiten scheef aan op de wand en de centrale kolom. De scheuren in de vloeren, en nu ook in de wanden, leiden tot instortingsgevaar bij harde wind. 'Laksheid' Volgens Jan Roelofsen, bestuurslid van bewonersvereniging Huisduiner Belang, zal het niet zo'n vaart lopen. Hij is niet bang dat de vuurtoren omvalt, zei hij in het NOS Radio 1 Journaal, maar er moet volgens hem nu wel wat gebeuren vanwege de slechte staat van de vuurtoren. Roelofsen, die namens de vereniging het contact onderhoudt met Rijkswaterstaat, trok jaren geleden al eens aan de bel en zei toen dat er hoognodig wat moest gebeuren. 'Toen was het volgens Rijkswaterstaat nog helemaal niet zover', zegt Roelofsen. 'Het was een kreet die ik liet vallen, maar nu is het wel zover. Dus iedereen bij Rijkswaterstaat heeft zitten slapen.' Roelofsen snapt niet waarom er niet eerder iets is gebeurd. 'Ik noem het maar even laksheid. Je kan wel zeggen: onderzoek, onderzoek, maar een onderzoek hoeft niet vier jaar te duren. In 2016 heb ik dat al gezegd: er moet nu hoognodig wat gebeuren. En er is nog steeds niks gebeurd.' Andere torens nakijken Gisteren werd duidelijk dat in de wanden van de vuurtoren grote scheuren zitten. Daardoor bestaat volgens demissionair minister Visser van Infrastructuur het risico dat de toren in kan instorten. De omgeving is meteen afgesloten, meldde de gemeente Den Helder. Vanavond is er in Den Helder een bijeenkomst voor ongeruste bewoners. Naar aanleiding van de problemen in Den Helder zal Rijkswaterstaat ook twee andere oude vuurtorens nalopen. 'De vuurtoren in Den Helder is de langste gietijzeren en nog werkende vuurtoren in Europa', zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. 'Er zijn nog twee andere gietijzeren vuurtorens, die staan in Scheveningen en Breskens.' Met 30 meter en 28 meter zijn die een stuk lager dan die in Den Helder. De Lange Jaap, zoals de toren in de volksmond heet, is met 63 meter de hoogste vuurtoren van Nederland. Bij helder weer is het licht van de toren op 54 kilometer afstand zichtbaar. Het rode bouwwerk uit 1877 is sinds 1988 een rijksmonument.
22/09 14u15  Vier jaar cel geëist voor overval op stylist Fred van LeerAls het aan justitie ligt gaat een van de overvallers van Fred van Leer vier jaar de gevangenis in. De tv-presentator en stylist werd op 18 november vorig jaar in zijn huis in Rotterdam-West belaagd door een duo dat zich voordeed als bezorgers van PostNL. De mannen hadden een vuurwapen bij zich en bedreigden hem met de dood. Een van de overvallers loopt nog vrij rond. De 23-jarige Amsterdammer die wél is opgepakt en vandaag terechtstond, ontkent dat hij iets met de overval heeft te maken. Maar volgens justitie is er genoeg bewijs. Zo is er dna van hem aangetroffen op een achtergebleven sportschoen en op de scooter die de mannen gebruikten. Ook was de Amsterdammer op het moment van de overval niet op school en had hij zijn telefoon uitgezet. Een dag erna zei hij op WhatsApp dat hij 'genakt' was. Dat kan betekenen: in elkaar geslagen of 'genaaid'. Op de telefoon van de man zijn foto's gevonden van Fred van Leer. Hij volgde ook veel andere bekende Nederlanders, zei hij in de rechtszaal, zoals Ronnie Flex, Ali B. en Peter R. de Vries. Dat er dna van hem op een schoen is gevonden, komt volgens de verdachte doordat er in een groepje mensen kleding werd geruild. Wie de vier, vijf personen zijn bij wie hij wel eens outfits leende, kon hij niet zeggen. Bekende Nederlander De verdachte heeft eerder al vastgezeten voor drugshandel, straatroof en vuurwapenbezit. Fred van Leer zou het doelwit zijn geweest omdat vermoed werd dat er bij hem als bekende Nederlander wel iets te halen viel. Van Leer en zijn chauffeur waren vandaag niet aanwezig in de rechtszaal. Dat komt volgens justitie omdat ze allebei nog steeds last hebben van de gevolgen van de de overval. De chauffeur, die achter een van de overvallers aanrende en daarbij ook met de dood werd bedreigd, heeft een schadevergoeding van 1400 euro geëist.
22/09 14u15  Doe Maar cancelt afscheidstournee om ziekte Henny VrientenDe afscheidstournee van Doe Maar is afgelast. Concertorganisator Mojo laat op zijn website weten dat het besluit is genomen omdat zanger en bassist Henny Vrienten (73) ziek is. Over de aard van de ziekte van Vrienten doet Mojo geen mededelingen. Verder meldt Mojo dat de concerten niet worden ingehaald. 'Henny en de andere Doe Maar-leden, alsmede de crew en natuurlijk alle fans, keken enorm uit naar de afscheidstournee', staat in een korte verklaring. 'We betreuren allen dat de tour geen doorgang kan vinden en wensen Henny veel beterschap en sterkte.' Alle kaartkopers worden per mail geïnformeerd en krijgen hun aankoopbedrag van de tickets automatisch teruggestort. Het management van Vrienten vraagt met klem 'de privacy van Henny en zijn gezin te respecteren'. Jonge tienermeisjes De afscheidstournee van Doe Maar was al een aantal keren uitgesteld vanwege de coronalockdown. Gisteren maakte Mojo juist nog bekend dat er vanwege de beperkte zaalcapaciteit door de coronamaatregelen extra data aan de tour waren toegevoegd. Doe Maar was in de jaren 80 een hele populaire Nederpopband, vooral bij jonge meisjes, die bij concerten van Doe Maar bij bosjes flauw vielen. De band ging in 1984 uit elkaar. Gezegd wordt dat ze aan hun eigen succes ten onder gingen. Na de eeuwwisseling kwam de band weer bij elkaar voor een aantal reünieconcerten. In 2013 kreeg de band een Edison als erkenning voor de muzikale prestaties sinds 1978.
22/09 14u15  Schoten afgevuurd op auto met topadviseur president OekraïneOnbekenden hebben in Oekraïne de auto van een belangrijke assistent van president Zelensky onder vuur genomen. De topadviseur, Serchi Sjefir, is ongedeerd, maar zijn chauffeur raakte wel gewond. De liquidatiepoging vond plaats in het dorp Lisnyky, even ten zuiden van de hoofdstad Kiev. Volgens de politie zijn er zeker tien kogels op de auto afgevuurd. Agenten zijn een moordonderzoek begonnen. President Zelensky is momenteel in New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij zei dat hij niet weet wie er achter de aanval zit en of de daders uit het binnenland of van buiten Oekraïne komen. 'Maar mij 'begroeten' door in een bos kogels af te vuren op de auto van een vriend van mij is een zwaktebod.'
22/09 14u15  VVD staat open voor aanpassen verhuurdersheffingDe VVD is eventueel bereid om te kijken of er iets kan veranderen aan de verhuurdersheffing. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer zei plaatsvervangend VVD-fractievoorzitter Hermans op vragen van PvdA en GroenLinks dat ze openstaat voor de suggestie. Volgens PvdA en GroenLinks en ook andere partijen moet de heffing voor verhuurders van sociale-huurwoningen helemaal verdwijnen. Dat zou volgens hen veel mensen aan een huis kunnen helpen. Hermans: 'Ik zie en hoor uit alle verhalen dat de verhuurdersheffing druk legt op corporaties, maar ik zie ook om wat voor bedragen het gaat.' Ze wil kijken of de heffing voor een deel kan worden verlaagd. Er zouden dan wel prestatieafspraken met de corporaties moeten worden gemaakt, zodat die in ruil voor het verlagen van de heffing ook echt gaan bouwen. Hermans benadrukte in het debat dat ze nog geen afspraken heeft gemaakt met andere partijen over eventuele aanpassingen in de begroting. VVD-leider Rutte kondigde dit weekend aan dat Hermans met andere partijen 'in het politieke midden' zou overleggen. Desgevraagd zei Hermans in de Kamer dat ze alleen bij het merendeel van de partijen heeft gepolst wat hun wensen en ideeën zijn. 'Niet om afspraken op voorhand te maken, maar omdat wij vandaag en morgen in deze Kamer op zoek moeten naar meerderheden, voor breed gedragen voorstellen.' Ze vindt dat aan het eind van het debat de balans moet worden opgemaakt. De fractievoorzitters spreken niet in de normale volgorde van de algemene beschouwingen (eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste regeringspartij, dan de tweede oppositiepartij enzovoort). Er wordt nu gesproken in de volgorde van groot naar klein. Dat gebeurt op voorstel van GroenLinks-leider Klaver, omdat premier Rutte zelf heeft gezegd dat er geen coalitie meer bestaat. Op de nu afgesproken volgorde was één uitzondering: omdat hij zich daarop had voorbereid, bleef PVV-fractievoorzitter Wilders de eerste spreker. Wilders haalde in het debat hard uit naar D66-leider Kaag. Zij heeft laten weten niet het woord te voeren, omdat ze als minister zelf betrokken is geweest bij het voorbereiden van de begroting. Vorige week trad ze af als minister na een aangenomen motie van afkeuring. Zij vindt het 'democratisch onzuiver' om een begroting te becommentariëren die ze mede heeft gemaakt. Wilders noemde Kaag een angsthaas, die bang is voor het debat. Plaatsvervangend D66-fractievorozitter Jetten zei daarop dat Wilders een obsessie voor Kaag heeft. Wilders: nieuwe verkiezingen Wilders heeft geen goed woord over voor de begroting van het kabinet. Hij vindt het 'niet te geloven' dat het bijna 7 miljard euro wil uittrekken voor het klimaatbeleid. Hij wil die 7 miljard gebruiken om de huren, de energierekening en het eigen risico in de zorg te verlagen. 'En geef woningen aan onze eigen mensen', voegde hij eraan toe. Wilders herhaalde zijn pleidooi voor nieuwe verkiezingen. Hij wil dat de regering de Kamer ontbindt. In het debat riep ChristenUnie-leider Segers Wilders op minder op de persoon te spelen en het zakelijker te houden: 'Als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zegt dat er een relatie is tussen uitingen in het publieke debat en dreigingsniveau voor mensen die moeten vrezen voor allerlei bedreigingen, dan snap ik niet dat je het zo persoonlijk maakt en zo de grens opzoekt.' Wilders noemde de oproep van Segers valser dan vals. 'Ik zal in de meest harde termen zeggen wat ik vind. Dat doe ik hier vanuit deze plek op een geweldloze, democratische manier.'
22/09 12u15  Wagons uit oorlog naar Kamp Vught: 'Tachtig mensen, drie dagen lang in een ruimte'In Nationaal Monument Kamp Vught zijn volgend jaar twee goederenwagons te zien, die in de oorlogsjaren zijn ingezet. De wagons zijn aangekomen op het terrein van de Van Brederodekazerne in Vught. Daar worden ze gerestaureerd. Op 4 mei 2022 moeten ze te zien zijn voor publiek, schrijft Omroep Brabant. De wagons zijn van het type dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt voor het transport van gevangenen. Directeur Jeroen van den Eijnde van Kamp Vught: 'Na zeer zorgvuldig onderzoek weten we zeker dat het wagons zijn die in de oorlogsjaren op Duitse sporen hebben gereden. We weten alleen niet zeker of specifiek deze wagons ook zijn gebruikt voor transporten van gevangenen.' De wagons komen voor het gebouw van het Nationaal Monument te staan. 'Op de locatie waar vroeger een spoorlijn naar het kamp liep.' Bij het concentratiekamp in het Brabantse dorp werd in 1944 een spoorlijn aangelegd om schroot van een vliegtuigsloperij te vervoeren. Gevangenentransporten verliepen in de regel via het station in het centrum van Vught. Maar in de loop van 1944 werden er ook Joden en politieke gevangenen over de kampspoorlijn gedeporteerd. 'De wagons waarin mensen werden vervoerd zijn echt een iconisch beeld geworden van de vervolging en terreur. Ik vind het belangrijk om deze elementen in het verhaal waar ook kamp Vught deel van uitmaakt te benadrukken', zegt Van den Eijnde. Transport was moeilijk Het transport van de oude wagons vanaf de toegangsweg naar het kazerneterrein had behoorlijk wat voeten in de aarde. De bovenkant van de wagons moest er eerst vanaf worden geschroefd omdat ze anders te hoog zouden zijn, Hoe de wagons in de toekomst precies te bezoeken zijn, weet Van den Eijnde nog niet. Vermoedelijk kan je er niet in, maar is het wel mogelijk naar binnen te kijken. 'Je kunt hier naast zo'n wagon staan om de dimensies te ervaren. En dan moet je weten dat er tachtig mensen in werden gestopt. Ze waren dan drie dagen en nachten onderweg. Er was een poepemmer. Soms was er helemaal niks te eten. Drie dagen nadat ze in Vught op de trein stapten, stonden de Joden in de gaskamer.' Van den Eijnde gaat ook iets doen met de briefjes die veel mensen voor vertrek uit de trein gooiden. 'Mensen langs het spoor raapten die op en zorgden dat ze bij familie terechtkwamen. In veel gevallen waren die het laatste teken van leven. Het zijn heel aangrijpende boodschappen.' Van die briefjes zijn er enkele bewaard gebleven. Zoals het briefje waarmee Hetty Voûte in een paar woorden probeerde haar familie moed in te praten. Het was niet haar laatste boodschap. De vrouw overleefde de oorlog. Wagons komen uit Westerbork De twee treinwagons komen uit Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Daar besloten ze eerder dit jaar om de wagons 'weg te doen'. 'Dat is voortschrijdend inzicht', zegt zakelijk manager Roel Wiersma tegen RTV Drenthe. Er waren plannen om een deel van de spoorlijn die in de Tweede Wereldoorlog vanuit Westerbork liep te herstellen, maar daar heeft Wiersma van afgezien. Van de vijf treinwagons die Westerbork eerder naar Drenthe haalde, zijn er nu dus twee naar Vught, een is naar een lokaalspoorstation in Groenlo gegaan. Twee wagons blijven op hun plek in Kamp Westerbork.
22/09 12u15  Nederlandse zeiler al weken vermist op Atlantische OceaanEen Nederlandse zeiler is al weken vermist op de Noord-Atlantische Oceaan tussen IJsland en Groenland. De IJslandse kustwacht en het Deense leger hebben met schepen, vliegtuigen en helikopters naar zijn houten zeilboot gezocht, maar niets gevonden. De zoektocht werd bemoeilijkt doordat de Nederlander geen gps-tracker bij zich heeft. Wel zou hij in het bezit zijn van een zogenoemde personal locator beacon, waarmee een noodsignaal kan worden verstuurd. Waarom dit apparaat niet is gebruikt, is onbekend. De IJslandse kustwacht zette twee weken geleden een oproep aan zeevaarders op Facebook om uit te zien naar de boot, de Laurel. Ook verspreidden de IJslanders een opsporingsbericht via de radio. Er wordt sinds zaterdag 11 september niet meer actief naar de Nederlander gezocht. Ervaren zeezeiler De vermiste man is de 63-jarige Eugène Eggermont uit Haarlem. Zijn familie noemt hem een avonturier, die de afgelopen jaren vaker grote einden zeilde over de Noorse Zee tussen de Shetlandeilanden, Noorwegen, de Faeröer en IJsland. Eggermont vertrok op 8 augustus vanaf de Westmaneilanden aan de zuidwestkust van IJsland. Hij vertelde zijn familie dat hij van plan was om de oversteek te maken naar Groenland, honderden zeemijl naar het westen. Daar zou hij rond de 22ste weer contact opnemen. Toen familieleden een week later nog niets van hem hadden gehoord, seinden ze de Nederlandse kustwacht in. Die nam contact op met de IJslandse collega's, waarna de zoekactie op gang kwam. De familie berust in het onbekende lot van Eggermont. 'We zullen hoogstwaarschijnlijk nooit te weten komen wat er met Eugène is gebeurd.'
22/09 12u15  Taliban vragen spreektijd aan bij Algemene Vergadering VNDe Taliban willen Afghanistan officieel vertegenwoordigen bij de Verenigde Naties (VN). De terroristische beweging heeft spreektijd aangevraagd bij de 76ste Algemene Vergadering die bezig is in New York. Minister van Buitenlandse Zaken Amir Khan Muttaqi van de Taliban deed het verzoek in een brief aan VN-topman Antonio Guterres. Persbureau DPA heeft een deel van de tekst ingezien. Als argument gebruiken de Taliban dat de Afghaanse president Ashraf Ghani is verdreven en ook door andere landen niet meer wordt gezien als staatshoofd. Verder willen de Taliban af van de huidige VN-gezant van Afghanistan. Na hun machtsgreep vorige maand bleef die zitten. De groepering schuift een eigen woordvoerder, Suhail Shaheen, naar voren als VN-ambassadeur. De Taliban zijn de feitelijke machthebbers in Afghanistan, maar ze worden nog nauwelijks erkend als de wettige regering. Dit zegt een woordvoerder van de Taliban over erkenning: De VN hebben de brief doorgestuurd naar een comité dat zich moet buigen over de kwestie. Dat bestaat uit vertegenwoordigers van negen landen, waaronder de Verenigde Staten, Rusland en China. 'Het is niet aan de VN om regeringen te erkennen', zegt een VN-woordvoerder tegen het Duitse persbureau. 'Dat is aan de lidstaten.' De Algemene Vergadering is een jaarlijkse bijeenkomst van regeringsleiders. De Amerikaanse president Biden hield al een toespraak. Daarin riep hij herhaaldelijk op tot meer en betere internationale samenwerking. De Chinese president Xi JinpingChina zegde toe geen nieuwe kolencentrales in het buitenland meer te bouwen.
22/09 12u15  Sex and the City-acteur Willie Garson overledenDe Amerikaanse acteur Willie Garson, vooral bekend vanwege zijn rol in de tv-serie Sex and the City, is overleden. Hij is 57 jaar geworden. Waaraan hij is overleden is niet bekendgemaakt. Garson speelde gedurende zes seizoenen Stanford Blatch, de toegewijde, stijlvolle homoseksuele beste vriend van hoofdrolspeelster Sarah Jessica Parker. Ook in de films Sex and the City en Sex and the City 2 nam hij deze rol voor zijn rekening. Vlak voor zijn overlijden was hij bezig met de opnames van een vervolg op de serie onder de naam And Just Like That. Mozzie Garson, geboren als William Garson Paszamant in Highland Park, New Jersey, begon al op 13-jarige leeftijd met een studie aan het Actors Institute in New York en speelde daarna honderden keren in series en films. Behalve door Sex and the City was hij waarschijnlijk het bekendst als Mozzie, een oplichter in de tv-serie White Collar. Ook had hij terugkerende rollen in NYPD Blue, Hawaii Five-0 en Supergirl. Garson was verder te zien in afleveringen van succesvolle series als Twin Peaks, Ally McBeal, Friends, The X-files, Cheers en films als Groundhog Day en There's something about Mary. 'Volmaakte professional' Garson, was een voorstander van adoptiebureaus en adopteerde in 2009 zijn zoon Nathen. Die maakte het overlijden van Garson bekend via Instagram. 'Ik ben zo blij dat je al je avonturen met mij hebt kunnen delen en zoveel hebt kunnen bereiken. Ik ben zo trots op je', schreef hij in het bericht. Cynthia Nixon, die Miranda Hobbes speelde in Sex and the City uitte haar verdriet in een tweet. 'We hielden allemaal van hem en vonden het geweldig om met hem samen te werken. Hij was altijd zo grappig op het scherm en in het echte leven', schreef ze. Ook typeerde ze Garson als 'een volmaakte professional'.
22/09 12u15  Amsterdammer meldt zich voor mislukte kunstroof Zaans MuseumDe politie heeft gisteravond een man uit Amsterdam aangehouden die zich heeft gemeld in verband met een mislukte kunstroof in het Zaans Museums. De 49-jarige Amsterdammer wordt ervan verdacht dat hij op 15 augustus betrokken was bij een poging om op klaarlichte dag een schilderij van Monet uit het museum te stelen. Bij de kunstroofpoging probeerden twee mannen overdag De Voorzaan en de Westerhem van Claude Monet te stelen. Bezoekers en museumpersoneel grepen in, waardoor voorkomen kon worden dat het schilderij werd meegenomen. De politie doet nog onderzoek naar de tweede verdachte. Bij de roof heeft één van de twee mannen ook geschoten. Daarbij zijn geen gewonden gevallen. Beide verdachten konden na de verijdelde diefstal op een scooter vluchten en waren sindsdien spoorloos.
22/09 12u15  VVD-fractievoorzitter Hermans: geen afspraken met andere partijenPlaatsvervangend VVD-fractievoorzitter Hermans heeft nog geen afspraken gemaakt met andere partijen over eventuele aanpassingen in de begroting. Ze zei dat aan het begin van de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer. VVD-leider Rutte kondigde dit weekend aan dat Hermans met andere partijen 'in het politieke midden' zou overleggen. Desgevraagd zei Hermans in de Kamer dat ze alleen bij het merendeel van de partijen heeft gepolst wat hun wensen en ideeën zijn. 'Niet om afspraken op voorhand te maken, maar omdat wij vandaag en morgen in deze Kamer op zoek moeten naar meerderheden, voor breed gedragen voorstellen.' Andere volgorde De fractievoorzitters spreken niet in de normale volgorde van de algemene beschouwingen (eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste regeringspartij, dan de tweede oppositiepartij enzovoort). Er wordt nu gesproken in de volgorde van groot naar klein. Dat gebeurt op voorstel van GroenLinks-leider Klaver, omdat premier Rutte zelf heeft gezegd dat er geen coalitie meer bestaat. Op de nu afgesproken volgorde is één uitzondering: omdat hij zich daarop had voorbereid, blijft PVV-fractievoorzitter Wilders de eerste spreker. Wilders haalde in het debat hard uit naar D66-leider Kaag. Zij heeft laten weten niet het woord te voeren, omdat ze als minister zelf betrokken is geweest bij het voorbereiden van de begroting. Vorige week trad ze af als minister na een aangenomen motie van afkeuring. Zij vindt het 'democratisch onzuiver' om een begroting te becommentariëren die ze mede heeft gemaakt. Wilders noemde Kaag een angsthaas, die bang is voor het debat. Plaatsvervangend D66-fractievorozitter Jetten zei daarop dat Wilders een obsessie voor Kaag heeft. Wilders: nieuwe verkiezingen Wilders heeft geen goed woord over voor de begroting van het kabinet. Hij vindt het 'niet te geloven' dat het bijna 7 miljard euro wil uittrekken voor het klimaatbeleid. Hij wil die 7 miljard gebruiken om de huren, de energierekening en het eigen risico in de zorg te verlagen. 'En geef woningen aan onze eigen mensen', voegde hij eraan toe. Wilders herhaalde zijn pleidoor voor nieuwe verkiezingen. Hij wil dat de regering de Kamer ontbindt. In het debat riep ChristenUnie-leider Segers Wilders op minder op de persoon te spelen en het zakelijker te houden: 'Als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zegt dat er een relatie is tussen uitingen in het publieke debat en dreigingsniveau voor mensen die moeten vrezen voor allerlei bedreigingen, dan snap ik niet dat je het zo persoonlijk maakt en zo de grens opzoekt.' Wilders noemde de oproep van Segers valser dan vals. 'Ik zal in de meest harde termen zeggen wat ik vind. Dat doe ik hier vanuit deze plek op een geweldloze, democratische manier.'
22/09 12u15  Opnieuw ontwikkeling in moordzaak Noord-Ierse journalist, twee nieuwe arrestatiesDe Noord-Ierse politie heeft in het onderzoek naar de moord op journalist Lyra McKee nog eens twee mensen opgepakt. Vorige week werden er ook al twee mensen aangeklaagd in verband met de dood van de 29-jarige journalist in Londonderry, in 2019. In totaal zitten er nu vijf mensen vast voor de moord, van wie er drie zijn aangeklaagd. De twee mannen van 24 en 29 die vanochtend zijn aangehouden, worden naar verwachting vandaag nog gehoord door de politie. Waar ze precies van worden verdacht, is nog niet bekendgemaakt, maar ze zijn opgepakt op grond van de Britse terrorismewet. Lyra McKee werd ruim drie jaar geleden doodgeschoten toen ze bij een protest in Londonderry in de buurt van een politieauto stond. De New IRA, een afsplitsing van de verboden paramilitaire organisatie IRA, gaf later toe dat leden van de groep de kogels hadden afgevuurd, maar voegde eraan toe dat die bedoeld waren voor 'vijandelijke troepen', waarmee de politie werd bedoeld. Goedevrijdagakkoord De gewelddadige republikeinse groep streeft naar onafhankelijkheid van Groot-Brittannië en een hereniging met Ierland. Voor de totstandkoming van het Goedevrijdagakkoord (1998) werd de strijd daarvoor op bloedige wijze gevoerd door de organisatie waar de New IRA uit voortkomt, de Irish Republican Army (IRA). Londonderry - destijds vaak een van de brandhaarden - werd in 2019 opnieuw het toneel van gewelddadig protest. De grens tussen Ierland en Noord-Ierland dreigde in de aanloop naar het Brexit-akkoord dicht te gaan, wat niet te verkroppen was voor katholieke Noord-Ieren die hereniging nastreven. De dood van McKee maakte veel los. Ze werd gezien als een veelbelovende jonge journalist, die uitstekend kon schrijven over de generatie die door het Goedevrijdagakkoord in vrede kon opgroeien. Zorgen over een heropleving van sektarisch geweld in Noord-Ierland na haar dood, leidden tot een uiteindelijk succesvolle herstart van de onderhandelingen over een nieuwe Noord-Ierse regering.
22/09 11u15  Marechaussee mag etniciteit blijven gebruiken als reden voor controleDe marechaussee mag reizigers aan de grens blijven selecteren voor controle op basis van hun etniciteit. De rechter in Den Haag heeft geoordeeld dat er geen sprake is discriminatie. Het gaat om de MTV-controles (Mobiel Toezicht Veiligheid), die worden ingezet bij de controle van vliegpassagiers, treinreizigers en weggebruikers uit landen van binnen de Europese Unie. Binnen de EU mogen geen grenscontroles worden uitgevoerd, maar zijn controles om illegaal verblijf in Nederland tegen te gaan, wel toegestaan. De huidskleur of andere 'onveranderlijke uiterlijke kenmerken' van iemand kunnen aanleiding geven om die persoon te controleren. Zolang dat niet de enige reden is voor controle, maar er ook andere zogenoemde risico-indicatoren zijn, is het gebruik van etniciteit toegestaan, oordeelt de rechter. De zaak was aangespannen door Amnesty International en andere mensenrechtenorganisaties. Ook twee burgers deden mee, onder wie oud-gemeenteraadslid in Eindhoven Mpanzu Bamenga. Hij werd in 2018 op Eindhoven Airport uit de rij gepikt omdat hij zou voldoen aan het risicoprofiel van een Nigeriaanse geldsmokkelaar die werd gezocht. Bamenga is een Nederlander met een Congolese achtergrond. Bamenga vertelde eerder over zijn negatieve ervaring met de marechaussee: Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Broekers-Knol schreef vorig jaar aan de Tweede Kamer dat de marechaussee werkt met risicoprofielen die zijn gebaseerd op informatie van bijvoorbeeld inlichtingendiensten, maar ook op risico-indicatoren. Risico-indicatoren zijn bijvoorbeeld de samenstelling van een gezelschap en etniciteit. Ook wordt gekeken naar gedrag en reisroutes. Wijken zulke factoren af van het normale beeld, dan volgt een controle. Volgens het ministerie is dat nodig om criminaliteit aan de grens in een zo vroeg mogelijk stadium tegen te houden. Het uiterlijk voorkomen - ook huidskleur dus - wordt alleen als risico-indicator gezien in combinatie met andere factoren, stelde Broekers-Knol. Het meewegen van etniciteit door de marechaussee is wat haar betreft geoorloofd en proportioneel.
22/09 10u15  Texel slaat water ondergronds op voor een zoete toekomstOp Texel zijn boeren begonnen met de bouw van een ondergrondse opslag van zoet regenwater. Het gaat om een experiment waabij over honderden meters dikke drainageslangen worden aangelegd die het water naar vijftien meter diepte brengen. Tijdens droge zomers kan het opgeslagen regenwater worden opgepompt. 'De rest van Noord-Holland kan gewoon water uit het IJsselmeer halen, maar wij zijn volledig afhankelijk van wat er uit de lucht komt vallen', vertelt akkerbouwer Mark Slot bij NH NIeuws. 'We hebben erg droge zomers gehad en dat is heel nadelig voor de landbouw. We missen dan wel 40 procent van de opbrengst.' Op Texel bestaat de ondergrond vooral uit zout water. Daarmee kun je geen gewassen verbouwen. 'Door de vele zonuren en de wind is het op Texel ook altijd droger dan in de rest van Noord-Holland', zegt Slot. Met het project Zoete Toekomst Texel willen hij en zijn collega's toch zeker zijn van voldoende zoet water als dat nodig is. Droge zomers De akkerbouwers vangen het overtollige zoete regenwater in het najaar en de winter op en slaan het op in een ondergrondse 'zoetwaterbel'. Mocht er weer een bijzonder droge zomer komen zoals in 2018 en in 2019, dan kunnen ze met het opgeslagen water zo'n vijftig tot honderd hectare akkerland irrigeren. Wat Slot betreft is de proef slechts een begin. 'Als dit project slaagt, dan geeft het positieve kansen voor iedereen op het eiland. Maar ook voor andere gebieden op de hele wereld waar zoet water een probleem kan zijn.'
22/09 09u15  Servicemedewerkers NS en conducteurs intercity Brussel stakenServicemedewerkers van NS hebben het werk neergelegd uit onvrede over de plannen om een groot aantal servicestations op te heffen. Door de staking zijn NS-loketten op stations vandaag dicht. 'Wij zijn niet te vervangen door een praatpaal of een app', zeggen boze NS-servicemedewerkers. 'Wij staan voor het behoud van het menselijke gezicht bij de NS.' Ze verzamelen zich vanochtend in het Moreelsepark in Utrecht, pal naast station Utrecht Centraal, voor een manifestatie. Internationale conducteurs Ook de conducteurs (trainmanagers) van NS Internationaal die werken op de intercity naar Brussel staken vandaag. Zij eisen hetzelfde loon als hun collega's op de treinen naar Londen (Thalys Eurostar en Berlijn (ICE & Nightjet). Henri Janssen (FNV Spoor): 'Wat hen extra boos maakt, is dat er geen verschil in beloning is tussen de machinisten van NS Internationaal die werken op de drie verschillende onderdelen. Waarom doet hun werkgever dat bij de conducteurs dan wel?' Door de staking rijdt de intercity naar Brussel vandaag alleen tussen Breda en Brussel. De NS adviseert reizigers om kort voor vertrek de reisplanner te raadplegen.
22/09 09u15  Marechaussee alert op illegale migratie via Wit-Rusland, hulp aan grens LitouwenDe Koninklijke Marechaussee is alert op de recent toegenomen illegale migratie vanuit Wit-Rusland naar de EU. De controles op wegen en in treinen worden niet opgevoerd, maar wel toegespitst op 'bepaalde reisroutes', laat de dienst desgevraagd weten. Ook zijn op dit moment een aantal marechaussees namens Frontex actief in Litouwen, ter ondersteuning van de bewaking van de Europese buitengrens. Tot dusver lijkt de invloed van de 'Wit-Rusland-route' beperkt: de marechaussee heeft sinds juni twee migranten uit het Midden-Oosten aangetroffen die via Wit-Rusland naar de Europese Unie waren gereisd. Duitsland merkt sinds enkele weken een toename van voornamelijk Iraakse migranten, die vanuit Wit-Rusland de EU-buitengrens oversteken. Afgelopen week werden 33 migranten aangehouden die via Wit-Rusland en vervolgens Polen naar Duitsland waren gereisd, meldt de Duitse krant Die Welt. Menselijk wapen De illegale migratie via Wit-Rusland is sinds juni plotseling op grote schaal op gang gekomen. Polen, Litouwen en Letland stellen dat de Wit-Russische dictator Loekasjenko de illegale migratie op gang als vergelding voor sancties die zijn ingesteld tegen zijn regime. Ook voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Unie zei afgelopen week dat Minsk de migranten als 'menselijk wapen' inzet. Hoewel Loekasjenko in het verleden gehint heeft op het doorlaten van migranten naar de EU, wast hij tegenwoordig zijn handen in onschuld. Volgens hem is het de schuld van de EU-lidstaten dat migranten zich 'uitgenodigd voelen', verwijzend naar de recente evacuaties van Afghanen uit Kabul. Tien- tot honderdduizenden De bewijzen voor deze 'hybride oorlogsvoering' stapelen zich ondertussen op. Op beelden van Wit-Russische oppositiemedia is te zien hoe groepen migranten aankomen op het vliegveld van Minsk en vervolgens worden geholpen bij het oversteken van de EU-grens. Tot voor kort ging het vooral om Irak, maar de groep potentiële migranten lijkt zich uit te bereiden. Afgelopen week versoepelde Minsk de visaregels voor inwoners van Pakistan, Egypte en Jordanië. Ondertussen is het vliegveld van Grodno, op zo'n 20 kilometer van de Poolse grens, opgewaardeerd tot een internationaal vliegveld, meldde de Poolse minister van Binnenlandse Zaken maandag. Hij zegt zich voor te bereiden op de komst van tien- tot honderdduizenden migranten. De situatie aan de grens van Polen met Wit-Rusland is onduidelijk. Warschau heeft in de twee grensregio's vanwege de migratie de noodtoestand uitgeroepen, een stap die sinds de val van het communisme niet is genomen. Daardoor is het journalisten de facto verboden verslag te doen van de situatie aan de grens, wat tot protest heeft geleid van ngo's als Reporters Without Borders. Poolse grenswachten sturen de migranten zonder asielprocedure terug naar Wit-Rusland, erkende een woordvoerder eerder deze week tegenover Nieuwsuur. Deze zogeheten pushbacks zijn in strijd met de Europese asielregels. Wit-Rusland weigert op z'n beurt de migranten terug te nemen, waardoor naar schatting honderden migranten vastzitten in erbarmelijke omstandigheden. Zondag werden vier doden aangetroffen in het Pools-Wit-Russische grensgebied. Volgens de Poolse premier Morawiecki kwamen zij om door onderkoeling en uitputting. Het is het bittere gevolg van de Wit-Russische hybride oorlogsvoering, aldus de premier. Hulporganisaties vrezen, met de winter op komst, voor meer slachtoffers. Alleen al de afgelopen week werden acht minderjarige migranten in het kinderziekenhuis van Bialystok opgenomen vanwege oververmoeidheid, bronchitis of longontsteking. Activisten trekken 's nachts het bos in om migranten te helpen. Nieuwsuur ging met ze mee: De VN-organisaties voor migratie (IOM) en vluchtelingen (UNHCR) eisen toegang tot het grensgebied om de omstandigheden van de vastzittende migranten te onderzoeken. 'Landen hebben het recht hun grens te verdedigen, maar niet ten kosten van mensenrechten', schrijven zij in een verklaring. Halt toeroepen Een oplossing voor de kwestie ligt niet in het verschiet. Waar de EU met Turkije een 'vluchtelingendeal' kon sluiten (opvang in ruil voor geld), is dat met Wit-Rusland ondenkbaar. Het diplomatieke verkeer tussen Brussel en Minsk staat op een laag pitje sinds de frauduleus verlopen presidentsverkiezingen vorig jaar, het gewelddadig neerslaan van protesten en de kaping van een Europese vlucht om een Russische journalist te arresteren. Brussel voert daarom gesprekken met de herkomstlanden van de migranten, in de hoop dat zij de migratie een halt toeroepen. Zo werd het aantal vluchten van Iraqi Airways naar Minsk na overleg teruggeschroefd. Polen voert ondertussen de bewaking van de oostgrens op: deze week worden er nog eens 500 militairen gestationeerd in de grensregio's. Nederlandse marechaussees zijn vooralsnog niet actief in Polen, omdat er nog geen speciale Frontex-operatie is opgezet in het land. Wanneer de Europese dienst met een rapid border operation actief wordt in Polen, zal de marechaussee onderzoeken of ze een bijdrage kan leveren.
22/09 09u15  Sterkste stijging huizenprijzen in 21 jaar: bijna 18 procent duurder dan jaar eerderOp de oververhitte huizenmarkt is in augustus opnieuw een record gevestigd. Bestaande koopwoningen waren 17,8 procent duurder dan een jaar eerder. De huizenprijzen stegen daarmee nog harder dan in juli. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is de prijsstijging is augustus de grootste sinds september 2000. Het afgelopen half jaar stegen de prijzen van koopwoningen iedere keer weer tot nieuwe recordhoogtes. Een woning is nu gemiddeld 78 procent duurder dan in 2013. In dat jaar bereikten de huizenprijzen een dieptepunt. In augustus wisselden minder woningen van eigenaar, zoals gebruikelijk in de zomer. Het aantal verkopen daalde met 9 procent tot 17.257 transacties. Miljard euro Gisteren bevestigde het kabinet dat het de komende 10 jaar 100 miljoen per jaar investeert voor het bouwen van 900.000 woningen. In totaal gaat het dus om een miljard euro. In de Troonrede noemde koning Willem-Alexander de woningmarkt als een van de grote binnenlandse thema's die moeten worden aangepakt. Veel partijen uit de Tweede Kamer grepen Prinsjesdag aan om nog een keer te zeggen dat er snel een missionair kabinet moet komen. Alleen dan kunnen volgens hen de problemen die de koning noemde, zoals de woningnood, goed worden aangepakt. 'Huizen niet voor prinsen' Zondag 12 september was er in het Amsterdamse Westerpark een woonprotest. Duizenden tegenstanders van het huidige woonbeleid spraken zich uit tegen de exploderende huizenprijzen, de stijgende huren in de vrije sector en het tekort aan sociale huurwoningen. De actievoerders liepen met borden met daarop teksten als 'Huizen voor mensen, niet voor prinsen' en 'huisjesmelkers functie elders'. Ook scanderen de deelnemers gezamenlijk leuzen als 'mensen boven markt' en 'Fuck de woningmarkt'. NOS op 3 legt in onderstaande video uit wat mogelijke oplossingen zijn voor de crisis op de woningmarkt.
22/09 08u15  Consumenten kopen voor het eerst meer dan voor de coronacrisisConsumenten hebben in juli voor het eerst meer uitgegeven dan voor de coronacrisis. Vooral aan diensten zoals de kapper, restaurants, bioscopen en telefoon- en internetabonnementen werd meer geld besteed, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ook kleding en schoenen werden meer gekocht. Tijdens de coronacrisis gaven consumenten maandenlang veel minder uit, deels doordat winkels, restaurants en bioscopen gesloten waren en deels omdat ze geld achter de hand wilden houden. Op het dieptepunt was er een krimp van de consumptie van meer dan 17 procent. Dat er minder werd uitgegeven leidde ertoe dat de Nederlandse economie in een recessie belandde. Sinds de coronamaatregelen in april werden versoepeld, zijn consumenten iedere maand meer gaan uitgeven. In juli kwam de stijging uit op 4,8 procent in vergelijking met juli het jaar ervoor, nadat er eind juni nieuwe versoepelingen waren doorgevoerd. De mondkapjesplicht verviel op veel plaatsen en horeca mocht langer openblijven. In vergelijking met juli 2019 werd er 2,1 procent meer uitgegeven. De online winkels merken de versoepelingen ook. Tijdens de lockdown groeide webwinkels in sommige maanden met 70 procent. In juli was de groei teruggezakt naar 11 procent.
22/09 07u15  Wekdienst 22/9: Algemene Politieke Beschouwingen • Uitspraak over etnisch profilerenGoedemorgen! Vandaag zijn in Den Haag de Algemene Politieke Beschouwingen en doet de rechtbank uitspraak over etnisch profileren door de Koninklijke Marechaussee. Maar eerst het weer: na een regionaal mistige start volgt een zonnige en droge nazomerdag. De middagtemperaturen zijn aangenaam, het wordt tussen de 19 en 22 graden. In het noorden is de sluierbewolking soms wat dikker. Donderdag is het tijdelijk wisselvalliger en iets koeler. Vanaf vrijdag keert het droge en zonnige weertype terug. Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? In de Australische stad Melbourne zijn gebouwen beschadigd door een aardbeving met een kracht van 6,0. De beving was op veel plekken in het zuidoosten van het land te voelen was, van de steden Adelaide tot Sydney. Premier Morrison zei vanuit de VS, waar hij op bezoek is, dat hij nog geen berichten heeft over slachtoffers. 'Dus dat is heel goed nieuws en laten we hopen dat dat zo blijft', zei hij tegen journalisten. 'Een aardbeving van deze aard kan zeer verontrustend zijn. Het zijn zeer zeldzame gebeurtenissen in Australië.' De aardbeving werd ook gevoeld tijdens de live-uitzending in deze tv-studio: Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Naast een nieuw album en een reeks optredens volgend jaar lanceert de Zweedse popgroep ABBA nog een initiatief: een campagne om ervoor te zorgen dat muzikanten netjes geregistreerd worden, zodra zij muziek in de studio opnemen. Dat gaat nu nog te vaak mis, zegt ABBA-frontman Björn Ulvaeus tegen de BBC. Daardoor weten bijvoorbeeld streamingdiensten niet goed wie ze moeten uitbetalen. Het programma heet Called Credits Due en moet ervoor zorgen dat iedereen die meewerkt aan het maken en opnemen van muziek, goed geregistreerd wordt. Van schrijvers en producers tot aan technici in de studio. 'Achter de schermen werken heel veel mensen mee, maar die krijgen niet altijd de credits die ze verdienen', zegt Ulvaeus. Op 5 november brengt ABBA na 39 jaar een nieuw album uit. Daarnaast gaat de Zweedse band een reeks concerten geven in Londen, in een stadion dat de band momenteel speciaal hiervoor in Londen laat bouwen. Zo klinkt het nieuwe nummer 'I still have faith in you': Fijne dag!
22/09 06u15  Er valt iets te halen voor de Kamer bij deze Algemene BeschouwingenDemissionair premier Rutte was er gisteren duidelijk over: er is voldoende geld beschikbaar voor het oplossen van de grote problemen van Nederland. Die uitgestoken hand zullen de partijen in de Tweede Kamer vandaag en morgen met graagte accepteren tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Het wordt gezien als het belangrijkste debat van het jaar, daags na Prinsjesdag. Toch staat de uitkomst meestal vast: de Kamer steunt in meerderheid de Miljoenennota, de begroting van het kabinet. Normaal gesproken is er weinig ruimte voor extra plannen, zeker niet van oppositiepartijen. Dat is dit jaar anders. Rutte nodigde de Kamerleden gisteren zelfs uit om met extra plannen te komen en ze mogen nog wat kosten ook. Honderden miljoenen zeker. De VVD van Rutte is zelfs bereid om de 1 miljard euro die eigenlijk bedoeld was als lastenverlichting voor het bedrijfsleven, beschikbaar te stellen. Kabinetsformatie Doel is volgens Rutte het 'opplussen' van de begroting, om aan te tonen dat er wel degelijk beleid wordt gemaakt in deze demissionaire periode zonder zicht op een nieuw kabinet. 'Dit is echt een poging om in het brede politieke midden aan Nederland te laten zien: we kunnen dingen met elkaar doen.' En die goede samenwerking kan mogelijk ook tot een doorbraak leiden in de haperende kabinetsformatie. Dat is niet een doel op zich, beklemtoonde Rutte gisteren. Zijn uitgestoken hand is 'geen trucje' om partijen te verleiden tot samenwerking met een eventueel minderheidskabinet. Maar tegelijkertijd zei hij te verwachten dat juist deze week een doorbraak mogelijk is. Afschaffen verhuurdersheffing PvdA en GroenLinks, die ook tijdens de Algemene Beschouwingen samen optrekken, zullen vandaag voorstellen om de zogeheten verhuurdersheffing af te schaffen. Dat is de heffing die woningcorporaties sinds 2013 betalen over de waarde van hun huurhuizen. Die levert de schatkist jaarlijks zo'n 1,8 miljard euro op, maar leidt volgens veel partijen ook tot hogere huren. Door de heffing af te schaffen kunnen de corporaties de huren verlagen en meer woningen bouwen, zo is de redenering van partijleiders Lilianne Ploumen en Jesse Klaver. Ploumen en Klaver over hun plannen: Om het te financieren willen ze de winstbelasting voor grote bedrijven verhogen. Ze rekenen op brede steun, want bijna alle partijen hebben in hun verkiezingsprogramma staan dat ze van de verhuurdersheffing af willen. Klaver hoopt dat ze hun nek uitsteken. 'En zo vorm willen geven aan de nieuwe bestuurscultuur.' Alleen de VVD houdt in het verkiezingsprogramma vast aan de heffing. 'Maar iedereen die je spreekt heeft het over het gebrek aan betaalbare huizen', zegt Ploumen. 'De huren gaan door het dak. Dat zou de VVD toch ook niet moeten willen.' Verder willen de linkse partijen de koopkracht voor huishoudens verbeteren en meer investeren in onderwijs en het klimaat. Zorgsalarissen De SP dient vandaag een tegenbegroting in met alternatieve plannen. Ook daarin staat een forse korting op de verhuurdersheffing. Ook wil de partij dat het eigen risico in de zorg van 385 naar 285 euro gaat en dat studenten gecompenseerd worden voor de schade die ze oplopen door het leenstelsel. Verder wil de SP zich hardmaken voor hogere zorgsalarissen. Daarin trekt de partij samen op met de ChristenUnie, die zich vrij voelt om met extra voorstellen te komen. De coalitie bestaat volgens de ChristenUnie niet meer. Rutte zei gisteren dat hij wil 'kijken hoe het loopt in het debat'. Hij kijkt daarbij ook zeker naar fracties die al een tijdje uit beeld zijn in de kabinetsformatie, zoals JA21, Volt en de Fractie Den Haan.
22/09 04u15  Schade aan gebouwen in Melbourne door 'zeldzame' aardbevingIn de Australische stad Melbourne zijn gebouwen beschadigd door een aardbeving met een kracht van 6,0. Op beelden die rondgaan op sociale media is te zien dat de buitenmuur van een gebouw deels is ingestort. De Australische geologische dienst Geoscience Australia meldt dat de beving op veel plekken in het zuidoosten van het land te voelen was, van de steden Adelaide tot Sydney. Het epicentrum lag op zo'n 10 kilometer diepte bij de plaats Mansfield, gelegen op zo'n 200 kilometer ten noordoosten van Melbourne. Een inwoner van Melbourne filmde de aardbeving op een station: Premier Morrison zei vanuit de VS, waar hij op bezoek is, dat hij nog geen berichten heeft over slachtoffers. 'Dus dat is heel goed nieuws en laten we hopen dat dat zo blijft', zei hij tegen journalisten. 'Een aardbeving van deze aard kan zeer verontrustend zijn. Het zijn zeer zeldzame gebeurtenissen in Australië.' Volgens Geoscience Australia zijn aardbevingen in het oosten van Australië ongewoon, omdat het relatief ver van breuklijnen ligt op de Indo-Australische plaat. De aardbeving van vandaag was zwaarder dan die in 1989 bij de stad Newcastle. Daarbij vielen dertien doden.
22/09 02u15  President Xi: China bouwt geen kolencentrales meer in buitenlandChina gaat geen nieuwe kolencentrales meer in het buitenland bouwen. Dat heeft de Chinese president Xi Jinping toegezegd in zijn toespraak tot de jaarlijkse Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Xi gaf verder geen details, maar het kan betekenen dat de financiering van kolencentrales in ontwikkelingslanden beperkt gaat worden. China staat onder zware diplomatieke druk om te stoppen met de financiering van steenkolen in het buitenland. Door het besluit van China wordt het voor de wereld makkelijker om de doelen voor de CO2-uitstoot van het klimaatakkoord van Parijs te halen. 'China zal meer steun verlenen aan andere ontwikkelingslanden bij de ontwikkeling van groene en koolstofarme energie, en zal geen nieuwe kolengestookte energieprojecten in het buitenland bouwen', zei Xi in zijn vooraf opgenomen videotoespraak. In de speech benadrukte hij ook dat China vreedzame bedoelingen heeft op het gebied van internationale betrekkingen. VS 'absoluut opgetogen' Eerder deden Zuid-Korea en Japan al soortgelijke toezeggingen. VN-secretaris-generaal Antonio Guterres en de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry drongen er bij China op aan om het voorbeeld van die twee Aziatische landen te volgen. 'Het versnellen van de wereldwijde uitfasering van steenkool is de allerbelangrijkste stap om de 1,5-graaddoelstelling van het Akkoord van Parijs binnen bereik te houden', zei Guterres in een verklaring. Kerry zei dat hij verheugd was met de aankondiging van de Chinese president. Guterres benadrukte dat er nog wel 'een lange weg' is te gaan om van de aankomende klimaatbijeenkomst in Glasgow een succes te maken.
22/09 00u15  FBI bevestigt: gevonden lichaam in vermissingszaak VS is van Gabby PetitoHet lichaam dat zondag werd gevonden in een nationaal park in de Amerikaanse staat Wyoming blijkt van de 22-jarige vermiste Gabby Petito. De FBI meldt dat ze door een misdrijf om het leven is gebracht. De zaak rond Petito houdt de VS al dagen in zijn greep. De vrouw was sinds afgelopen juni met haar verloofde Brian Laundrie bezig aan een rondreis door de VS. Omdat het haar ambitie was reisschrijver te worden, beschreef ze het verloop van de trip via sociale media. In oktober zouden ze hun reis van de oostkust naar het westen in de staat Oregon afronden. Verloofde is spoorloos Op 25 augustus gaf Petito voor het laatst een update over de reis. Enkele dagen later kwam Laundrie in zijn eentje met hun auto terug in zijn woonplaats in Florida. Ondanks aandringen van haar ouders weigerde hij te zeggen waar Petito was gebleven. Op 11 september gaven haar ouders haar als vermist op. Tijdens het politieonderzoek werd duidelijk dat Petito en Laundrie anderhalve week voor haar verdwijning na een ruzie waren gestopt door agenten in de staat Utah. De twee waren uit elkaar gehaald om af te koelen maar mochten daarna verder reizen. Laundrie keerde zonder Petito terug van de rondreis. Hij is niet meer gezien sinds hij vorige week zijn ouderlijk huis in Florida verliet. Er wordt al dagen naar hem gezocht in een moerassig natuurpark.
21/09 23u15  200 asielzoekers vanwege ruimtegebrek naar noodopvang in HeumensoordOngeveer 200 bewoners van de centrale opvang in Ter Apel worden vandaag overgebracht naar de noodopvanglocatie voor Afghaanse evacués in Heumensoord. Dit meldt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Door een recente toestroom van nieuwe asielzoekers zijn er in Ter Apel onvoldoende opvangplekken. Daarnaast is er ook onvoldoende capaciteit om mensen uit de opvang in Ter Apel naar andere locaties te laten verhuizen. 'De komende dagen en weken komen er verschillende tijdelijke locaties beschikbaar, maar deze week kunnen we daar nog geen gebruik van maken. Dat maakt dat Heumensoord nu wordt ingezet voor de noodopvang van reguliere asielzoekers', zegt een woordvoerder van het COA. 'Het COA hoopt in overleg met gemeenten en provincies snel nieuwe opvang te vinden en werkt daar hard aan, in nauwe samenwerking met de ministeries van Justitie en Veiligheid en Buitenlandse Zaken.' Tekort aan opvanglocaties Het COA heeft op het moment een groot tekort aan opvanglocaties. Een groter aantal mensen dan normaal vraagt asiel, mede door de komst van de evacués uit Afghanistan. Ook is er een gebrek aan woonruimte in Nederland, waardoor zogenoemde statushouders langer in de opvang moeten blijven. Eerder deed het kabinet een oproep aan gemeenten om waar mogelijk hulp te bieden. Vandaag maakte het COA ook bekend dat het een noodopvang wil openen voor 600 asielzoekers in een hal van het evenementencomplex WTC Expo in Leeuwarden. In maart 2020 was in het complex ook al een noodopvang gevestigd voor asielzoekers. In Farmsum, in de provincie Groningen, worden 150 asielzoekers opgevangen.
21/09 22u15  ProRail waarschuwt met beelden van bijna-ongeluk op overwegSpoorbeheerder ProRail heeft beelden van een bijna-ongeluk op het spoor online gezet. De spoorbeheerder wil mensen zo waarschuwen om niet te dicht in de buurt van rijdende treinen te komen. Op de beelden is te zien hoe een vrouw eerder deze maand bijna door een trein wordt geraakt bij station Ermelo. De levensgevaarlijke actie is gefilmd. De spoorbomen zijn dicht en de lichten branden, maar de vrouw haast zich te voet langs de dichte spoorboom en steekt het spoor over. Daarna draait ze zich om en loopt snel weer terug achter de spoorboom. Op dat moment rijdt een trein op volle snelheid het station voorbij: de trein mist de vrouw op een haar. NS-machinist Jan Slaats heeft vaker dit soort situaties meegemaakt, zegt hij tegen Omroep Gelderland. 'Met de beste wil van de wereld kan ik me niet voorstellen dat iets zo belangrijk is aan de overkant van het spoor dat je je leven ervoor op het spel zet.' Voor de machinisten is het ingrijpend. 'Als machinist heb je geen schijn van kans. Al gebeurt het 100 meter voor je. Je hebt gewoon een remweg van minimaal 500 meter. Je kan niks, dat besef zit in ons. Als je dat een paar keer meemaakt, gaat het wel opstapelen.' Jaarlijks gebeuren rond de dertig ongevallen met slachtoffers, meldt ProRail. Vooral rond overwegen gebeuren veel bijna-aanrijdingen. Het negeren van rood licht bij overwegen is strafbaar. De boete kan oplopen tot 250 euro.
21/09 22u15  Toeslagenaffaire weer genoemd in Troonrede: 'Het zijn alleen maar woorden'Een spijtbetuiging uitgesproken door de koning en 1,1 miljard euro erbij voor de afhandeling van de kinderopvangtoeslagaffaire. Vandaag, op Prinsjesdag, werd ook stilgestaan bij de affaire waarover het kabinet-Rutte III in januari struikelde. Intussen is die zaak nog niet opgelost. Gedupeerde ouders hebben nog steeds kritiek. Op de woorden van de koning, maar ook op de bestemming van het extra miljard dat nu is vrijgemaakt. 'Tot slot moet de regering bij dat gesprek over de rechtstaat en rechtszekerheid de hand in eigen boezem steken. [...] In de toeslagenaffaire heeft de overheid mensen letterlijk en figuurlijk onrecht gedaan', las de koning vanmiddag voor. Veel gedupeerde ouders zagen het hem zeggen in de Troonrede, zegt Derya Selvi uit Almere. Zij is een van hen en onderhoudt via WhatsApp contact met andere ouders. 'We zaten er allemaal op te wachten.' Volop in de nasleep Selvi behoort tot de kleine groep ouders die inmiddels een 'compensatie' van 30.000 euro heeft ontvangen uit de Catshuisregeling, om met de woorden van het kabinet te spreken. Zelf ziet ze dat anders. 'Het is geen compensatie, ik heb mijn eigen geld teruggekregen.' Ondanks de compensatie zit Selvi nog volop in de nasleep van het toeslagenschandaal. 'Al dat geld is op, ik heb er geen cent van over. Dat noemen ze dan gecompenseerde ouders. Ik heb niks, ik heb zelfs nog een schuld bij de energieleverancier staan, omdat ik niet rondkom.' Het geld dat Selvi terugkreeg, is volgens haar opgegaan aan het afbetalen van schulden die ze opliep door de onterechte vorderingen van de Belastingdienst. Meer geld krijgt ze pas als haar zaak 'integraal is behandeld', zoals dat heet. Ze zit nog met een schuld van een ton. Ondanks de teruggave lijdt ze emotioneel onder de affaire. 'Het geeft je een heel slecht gevoel over alles. Over jezelf, het land waarin je woont, je positie in de samenleving', vertelt ze. 'Als buitenlandse is mij m'n hele jeugd verteld dat ik geluk had dat ik in Nederland woonde en dat ik daarvoor dankbaar moest zijn. En dan kom je erachter dat al je rechten zijn afgepakt.' Selvi is teleurgesteld over vandaag en zij is niet de enige. Joyce van Herp uit Arkel keek ook en voelt een grote afstand tussen de Troonrede en haar eigen situatie. Zij zit in een andere fase dan Selvi; in haar geval moet de Belastingdienst formeel nog vaststellen of zij een gedupeerde is. Aan de telefoon vertelt zij dat haar partner vorige week nog een brief ontving van het ministerie van Financiën. Daarin werd toegezegd dat zijn schulden voorlopig niet meer verrekend worden met het inkomen van zijn partner. Goed nieuws dus. Een week later volgde weer een brief, een correctie dit keer. Van Herps situatie moet toch eerst beoordeeld worden, maar dat wordt steeds vooruitgeschoven. Zulke berichten veroorzaken veel onrust, legt ze uit. 'Ik probeer nuchter te blijven en met de dagelijkse dingen door te gaan. Maar aan het einde van de dag heb ik knallende migraine. Je voelt de energie uit je weglopen.' Waar gaat de toeslagenaffaire over? Hieronder legt NOS op 3 het uit: Van Herp kent juist weer veel ouders die vanmiddag niet gekeken hebben. 'Er gebeurt toch niets, denken zij.' Voor Van Herp zelf was het een moeilijke dag. 'Als ik zoiets kijk, bezorgt me dat een slapeloze nacht.' Dat vanmiddag werd gezegd dat de 'economie er gelukkig goed voorstaat', steekt haar. 'Voor ons is dat zo'n rare boodschap. Er zijn nog steeds ouders die zich wekelijks afvragen hoe ze hun kinderen te eten moeten geven. Ik struggle ook nog elke maand en rekeningen lopen op.' In de Troonrede vorig jaar beloofde de koning al om ouders 'snel te compenseren'. Van Herp is er boos over: 'Begin dit jaar hadden we het gevoel dat we ons leven weer konden oppakken en dit hoofdstuk konden afsluiten, maar voor veel ouders geldt dat het steeds erger wordt.' Dat onderstreept ook Janet Ramesar uit Den Haag. 'Er is nog steeds geen oplossing. Het zijn alleen maar woorden. Ik vraag me af of de koning wel beseft wat er is gebeurd.' Ook Ramesar heeft geld via de Catshuisregeling gekregen, maar de collateral damage is volgens haar nog niet opgelost. De gedupeerde ouders zijn sceptisch over de extra miljarden. Zij vrezen dat het geld niet naar hen zal gaan, maar inderdaad naar uitgaven 'achter de schermen'. Derya Selvi: 'Ik ben blij met het extra geld, maar ik hoop dat het kabinet het goed gaat besteden. Niet aan ambtenaren, maar aan ons.' Volgens haar zijn heel veel ouders beschadigd door het toeslagenschandaal en zijn ze hun vertrouwen in de afwikkeling ervan kwijt. 'Niemand die ik ken heeft vandaag gezegd: 'Oké, er is meer budget, het gaat goedkomen met ons'. Niemand. Dat vind ik heel ernstig. Iedereen heeft z'n schade en trauma's.' Janet Ramesar is ook duidelijk: zij vindt dat het demissionaire kabinet duidelijk moet specificeren waar het extra geld heen gaat. 'We hebben al te veel verbroken beloftes gehad. We willen dat de compensatie zo snel mogelijk wordt opgelost, nog voor de kerst. Dan kunnen we met de feestdagen een nieuw begin maken.'
21/09 22u15  Partij van Poetin behaalt verwachte meerderheid in Russisch parlementDe Poetin-gezinde partij Verenigd Rusland heeft 324 van de 450 zetels binnengehaald bij de Russische parlementsverkiezingen. Dat meldt de Russische verkiezingsautoriteit CEC. Hiermee behaalt de partij de verwachte ruime meerderheid in het parlement, al valt die wat lager uit dan het aantal zetels in 2016. Verenigd Rusland krijgt 49,8% van de stemmen voor de 225 zetels die door de partijen worden verdeeld. Hiernaast worden nog eens 225 zetels rechtstreeks door de kiezers gekozen. De kandidaten voor Verenigd Rusland wonnen 198 van die zetels. Grondwet Volgens de CEC komt dat samen neer op 324 zetels voor Verenigd Rusland. Dat zijn er 19 minder dan er werden behaald in de verkiezingen van 2016, maar nog steeds genoeg om grondwetswijzigingen door te kunnen voeren. Drie partijen die samen de meeste resterende zetels gaan innemen, behoren tot de zogenoemde 'systeem-oppositie': partijen die door de regering worden gefinancierd in ruil voor hun steun in het parlement. De Communistische Partij, de grootste partij die onafhankelijk van de regering opereert, boekte winst en ging van 42 naar 57 zetels. Toch protesteerden leden van de Communistische Partij in Moskou tegen de verkiezingsuitslag: Tegenstanders en oppositiepartijen beschuldigen de autoriteiten van grootschalige fraude bij de stembusgang. Eerder meldde waarnemersorganisatie Golos dat er duizenden onregelmatigheden zijn geregistreerd: van groepen ambtenaren die gemobiliseerd zijn om te gaan stemmen tot een stembus met een verborgen achterdeurtje erin. Ook het Westen had kritiek. De EU, het Verenigd Koninkrijk en de VS noemden de verkiezingen niet vrij. EU-buitenlandchef Borrell zei dat er regels zijn geschonden en dat de verkiezingen hebben geleden onder intimidatie en de afwezigheid van waarnemers. Meerderheid van belang Voorafgaand aan de verkiezingen werden ook bondgenoten van oppositieleider Navalny uitgesloten van deelname aan de verkiezingen omdat de rechter Navalny's beweging als 'extremistisch' had bestempeld. Hierop besloot de beweging van Navalny kiezers aan te moedigen tactisch te stemmen tegen Verenigd Rusland. Dat kwam erop neer dat ze moesten stemmen op de kandidaat die de meeste kans maakte de kandidaat van Verenigd Rusland te verslaan in een bepaald kiesdistrict. Een speciaal hiervoor ontwikkelde app die stemadvies gaf, werd op verzoek van het Kremlin door Apple en Google uit hun downloadwinkels verwijderd. Voor president Poetin is een meerderheid in het parlement cruciaal. Dat komt omdat dit parlement er nog zit als hij in 2024 opnieuw tot president kan worden gekozen. Met Verenigd Rusland als grootste partij lijkt een herverkiezing voor Poetin gegarandeerd.
21/09 22u15  Vuurtoren 'Lange Jaap' in Den Helder dreigt in te storten, omgeving afgeslotenIn de wanden van de vuurtoren van Den Helder zijn grote scheuren ontstaan. Daardoor bestaat het risico dat de Lange Jaap, zoals de toren in de volksmond heet, kan instorten. De omgeving is meteen afgesloten, meldt de gemeente Den Helder. Volgens demissionair minister Visser van Infrastructuur bleek uit een recente inspectie dat de scheuren in de wand 'van zodanige aard' zijn dat er actie moest worden genomen. 'Het risico op omvallen, zeker in combinatie met verwachte wind, is dusdanig dat de omgeving veilig moet worden gesteld.' Het is nog niet duidelijk hoe de scheuren moeten worden verholpen. Rijkswaterstaat zal naar aanleiding van de problemen bij de Helderse vuurtoren ook andere oude vuurtorens nalopen. Uit 1877 Er is geen direct gevaar voor mensen. De toren was al gesloten voor publiek en bovendien niet bemenst. Naastgelegen weilanden en een weg zijn afgesloten voor publiek. Een nabijgelegen manege en tennisvelden blijven bereikbaar. Het 63 meter hoge bouwwerk is de hoogste vuurtoren van Nederland. Bij helder weer is het licht van de toren op 54 kilometer afstand zichtbaar. Het rode bouwwerk uit 1877 is sinds 1988 een rijksmonument.
21/09 22u15  Van ‘bizar’ tot ‘leerzaam’: reacties op de TroonredeEr is veel onrust en onzekerheid, maar Nederland is en blijft een goed land om in te leven. Dat was de boodschap die koning Willem-Alexander vandaag uitsprak. Wat vinden Nederlanders van zijn toespraak, en de plannen van het demissionaire kabinet? In Utrecht zijn ze blij met de positieve boodschap van de koning, maar vinden ze die tegelijkertijd ook 'iets te makkelijk gezegd': 'Het woord cultuur heb ik niet een keer gehoord', verzucht Nadieh Bindels (29) na de rede. 'Ongelooflijk, het is echt bizar', zegt zij. 'Deze sector is zo hard getroffen, en dan geen woord. Het laat wel zien hoe de overheid erin staat.' Bindels verzorgt boekingen voor artiesten en organiseert festivals. Tot 1,5 jaar geleden: klus na klus viel weg. Sindsdien is het zoeken naar nieuw werk en is het soms 'heel hard op een houtje bijten'. 'Het is behoorlijk stressvol', zegt zij vanuit een werkplek in Haarlem waar zij een bureau huurt. Nog nooit had zij zo weinig vertrouwen in de politiek. Ook de koning verwees in zijn toespraak naar het gekelderde vertrouwen in de politiek. Iets wat ook bleek uit een enquête van Ipsos. Volgens de ondernemer is haar sector buitenproportioneel hard geraakt door coronamaatregelen. 'Maar van de impact daarvan op persoonsniveau zijn ze zich in Den Haag denk ik niet bewust.' Er is wel financiële steun geweest, maar dat is vooral gegaan naar grote organisaties, zegt Bindels. 'Dat is ook goed, maar de makers, freelancers, zijn ook de dupe. Ik kreeg bijvoorbeeld wel geld, maar in verhouding erg weinig.' Mbo-student Demet Gunes (18) uit Vlaardingen keek vandaag voor het eerst de Troonrede tijdens een les burgerschap. 'Ik vond het leerzaam, leuk ook.' In de Troonrede sprak de koning onder meer over jongeren en de dreiging op een vertraagde start in hun opleiding en werk. 'Ik deelde de mening van de koning over jongeren en school: ik vond het door corona ook echt pittiger.' Ook het onderwijs op afstand was pittig, iets wat zij haar hele eerste leerjaar tot pedagogisch medewerker heeft gevolgd. 'Ik vond dat lastiger, merk ik nu ik weer in de klas zit. Vragen stellen vond ik een stuk moeilijker en er was ook veel minder contact.' De student merkte ook in de rest van haar leven de effecten van corona, al bleef groot leed haar bespaard. Zo ging haar werk in de supermarkt gewoon door en vond ze het ook wel wat hebben; vaker thuis zijn met het gezin. De weekenden waren wel saaier. 'Ik kon niet met vriendinnen naar de bios, maar dat was dan ook het ergste. Wel ben ik heel blij dat ik weer naar school kan.' Leerkracht Daniël Ponsen (37) uit Heemstede is starter en zoekt al twee jaar naar een woning. Hij woont nu in een huurhuis met vrouw en kind. 'Ik heb geen jubelton, we zijn wel tweeverdieners in het onderwijs. En dan nog lukt het niet. Zo'n veertig woningen hebben we bekeken, maar het is onbetaalbaar.' Qua politiek beleid zou de leerkracht met name meer controle willen zien op de woningmarkt, maar dat hoorde hij niet terug in de Troonrede. 'Nu is het zo dat als we een huis zien dat ons bevalt, we bieden en dan uiteindelijk geen idee hebben hoever we er naast zaten. Die biedingen openbaar maken, lijkt mij wel wat. Al verwacht ik niet dat het woning- en lerarentekort zomaar is opgelost.' Marieke Meijer (38) uit Heesch kijkt altijd naar de Troonrede. Met name het klimaat, de zorg en kansenongelijkheid krijgen haar aandacht. 'Ik vind het wel een moment, ik ben best politiek geïnteresseerd.' Dit jaar vond ze hem goed, de rede. 'Er zaten veel lagen in de toespraak: zoals het feit dat het kabinet hand in eigen boezem steekt als het gaat om de toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen.' Met name de toon viel bij Meijer in de smaak. 'De koning benoemde zaken die zijn misgegaan op zo'n manier dat ik denk dat politici wel even zijn wakker geschud. Ik heb wel plaatsvervangende schaamte voor hen en het feit dat de formatie zo lang duurt.' Marieke werkte jarenlang in de gehandicaptenzorg. Nu zorgt ze voor de kinderen, doet ze vrijwilligerswerk en werkt ze een dag per week bij de Nederlandse Tafeltennisbond. Net als vorig jaar had de koning aandacht voor corona. Hij bedankte allerlei beroepsgroepen en betuigde medeleven aan iedereen die is getroffen. 'De zorg zit in mijn hart, ik ben blij dat medewerkers worden bedankt. Maar het valt mij wel op dat bepaalde takken van de zorg worden uitgelicht. Ik denk dat de koning zich al snel op glad ijs bevindt. Benoem iedereen of maak er iets algemeens van.'
21/09 22u15  Dit zijn de plannen en vooruitzichten van Prinsjesdag 2021Dankzij de slepende formatie en het feit dat er al acht maanden een demissionair kabinet zit, zou het een tamelijk beleidsarme Prinsjesdag worden. Veel grote keuzes worden inderdaad overgelaten aan een volgend kabinet, maar niet allemaal. Hieronder een overzicht van de vooruitzichten, plannen en plannetjes uit de Miljoenennota, alles bij elkaar bedragen de uitgaven zo'n 350 miljard euro. Economische cijfers Wat betreft de economie ziet de nabije toekomst er heel goed uit, was de boodschap bij de Miljoenennota. Zo zet het economisch herstel na de coronacrisis nog sterker door dan werd gedacht: volgend jaar 3,5 procent groei en dit jaar 3,9. Verder blijft de koopkracht gemiddeld ongeveer gelijk en loopt de werkloosheid een beetje op: tot 3,5 procent volgend jaar. Lees hier meer over de economische vooruitzichten: Klimaat Zoals gezegd wordt niet al het beleid op de lange baan geschoven. Om de CO2-uitstoot terug te dringen, zoals opgelegd door het Urgenda-vonnis, trekt het kabinet 6,8 miljard euro uit. Het geld is voor subsidies voor duurzame energie voor bedrijven (denk aan zonne- en windparken). Ook gewone mensen worden financieel verleid tot verduurzamen. Er komen bijvoorbeeld maatregelen voor elektrische auto's, warmtepompen en isolatie van woonhuizen. Verder gaat de belasting op aardgas per 1 januari weer een beetje omhoog, met twee cent per kuub. De energiebelasting voor stroom daalt juist een beetje. Sinds het Klimaatakkoord in 2019 werd gesloten, zijn de energiebelastingen op gas gestegen met in totaal bijna 13 cent. Het kabinet kijkt niet alleen naar klimaatplannen in Nederland, voor 'klimaatactie in ontwikkelingslanden' heeft het kabinet 1,3 miljard euro in gedachten. Wonen Het was al uitgelekt, maar het kabinet investeert de komende 10 jaar 100 miljoen per jaar voor het bouwen van 900.000 woningen. In totaal gaat het dus om een miljard euro. Om kwetsbare mensen te huisvesten is 50 miljoen euro beschikbaar. Dit jaar nog krijgen tientallen gemeenten een financiële bijdrage voor de (flexibele) huisvesting van dak- en thuislozen, arbeidsmigranten en andere 'spoedzoekers'. Corona Ongeveer een kwart van de uitgaven op de begroting gaat naar de zorg: 93 miljard. Ruim 2 miljard daarvan is volgend jaar nodig voor coronabestrijding. Denk aan: vaccinaties, teststraten en bron- en contactonderzoek. Ook aan een volgende pandemie is gedacht: 22 miljoen is uitgetrokken voor 'pandemische paraatheid' en er komt een speciaal 'pandemisch centrum'. Jaarlijks wordt verder 5 miljoen euro uitgetrokken voor de Nationale Zorgreserve, met zorgmedewerkers die ingezet kunnen worden bij een crisis. De hele begroting voor 2022: Kinderopvangtoeslagenaffaire Het kabinet reserveert meer geld voor compensatie van slachtoffers en andere kosten voor het afhandelen van de toeslagenaffaire. Uit de stukken blijkt dat Financiën aan totale kosten voor de hele operatie nu uitgaat van in totaal 5 miljard euro. De stijging komt onder meer doordat meer mensen dan verwacht zich als gedupeerde hebben gemeld. Zorgpremie Met Prinsjesdag wordt ook altijd duidelijk of en hoeveel de zorgpremie stijgt. Het kabinet rekent voor volgend jaar op 2,75 euro per maand erbij (hoe hoog de premie wordt, hangt af van de verzekeraar). De zorgtoeslag stijgt overigens mee en het eigen risico blijft 385 euro, omdat de Tweede Kamer daarom had gevraagd. Gemiddeld zijn we volgend jaar 100 euro per persoon meer kwijt aan zorgkosten via premies en belastingen. Jeugdzorg en zelfmoordpreventie Voor de jeugdzorg komt 1,3 miljard euro beschikbaar. Met dat geld moet het jeugdzorgstelsel worden hervormd. Verder wil het kabinet stages in de zorg stimuleren, daarvoor is 63,5 miljoen euro uitgetrokken. En er is 5,5 miljoen uitgetrokken voor de stichting 113 Zelfmoordpreventie. Recht en criminaliteit Ook al eerder uitgelekt: ruim 400 miljoen structureel extra om ondermijnende criminaliteit te bestrijden. Er gaat onder meer geld naar de beveiliging van bedreigde personen, forensische opsporing en bescherming van infrastructuur en logistieke processen tegen criminelen. Om de boosdoeners te kunnen herbergen (eenmaal gepakt) gaat er ook meer geld naar gevangenissen en andere justitiële instellingen. De sociale advocatuur krijgt een financiële impuls van het kabinet. De vergoeding van sociaal advocaten gaat omhoog. Of in de woorden van het kabinet: 'Wordt in overeenstemming gebracht met de gemiddelde tijdsbesteding die zij aan een zaak kwijt zijn.' Demissionair minister Hoekstra van Financiën bood vanmiddag de Miljoenennota aan in de Tweede Kamer: Desinformatie Het kabinet wil meer aandacht voor het tegengaan van onrust en nepnieuws op sociale media. Er is steeds vaker onrust die online begint of daar wordt aangewakkerd. Daarom wil het kabinet kijken of de manier waarop burgemeesters en de politie kunnen optreden wel volstaat. Het kabinet gaat onderzoeken waar de onrust vandaan komt en wil het gesprek aan gaan met 'gekwetste en kritische doelgroepen'. Oefenmunitie en meer Er gaat structureel 95 miljoen extra naar Defensie. Dat geld gaat vooral naar munitie om mee te oefenen, zorg voor veteranen en het versterken van de militaire inlichtingendienst MIVD. In totaal heeft Defensie 12,5 miljard euro per jaar te besteden, ofwel 1,47 procent van de begroting. Dat is niet genoeg om te voldoen aan de NAVO-norm van 2 procent. Onderwijs Begin dit jaar werd al bekend dat er via het Nationaal Programma Onderwijs eenmalig 8,5 miljard beschikbaar wordt gesteld om corona-achterstanden in het onderwijs weg te werken. Het gaat dan niet alleen om studieachterstanden, maar ook om sociaal-emotionele achterstanden. Het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs krijgen hiervoor de komende 2,5 jaar in totaal 5,8 miljard. Zo'n 2,7 miljard is bestemd voor het mbo, hbo en wo. Thuiswerken Om ook na de coronacrisis thuiswerken te faciliteren komt er een onbelaste thuiswerkvergoeding. Voor 2 euro per werkdag kan de werkgever wc-papier, koffie en stookkosten van de werknemer betalen. Koninklijke geldzaken In de begroting is voor het hele Koninklijk Huis ruim 10 miljoen euro gereserveerd. Salaris en onkosten voor koning Willem-Alexander, koningin Máxima, prinses Beatrix en prinses Amalia zijn de grootste kostenposten. Het viertal krijgt opgeteld ongeveer een ton meer dan vorig jaar. Verder valt in de begroting op dat er minder gevlogen gaat worden met het regeringsvliegtuig, een besparing van 24.000 euro. Daarentegen is er wel meer budget voor de leden van het Koninklijk Huis om met normale vluchten te reizen, ruim 40.000 euro meer dan afgelopen jaar.
21/09 21u15  In beeld: de lava blijft stromen op La PalmaHet Canarische eiland La Palma wordt de afgelopen dagen hard geraakt door aardbevingen en lavastromen. Een groot deel van het eiland is overspoeld door lava, zo'n 150 huizen zijn verwoest. Het natuurgeweld en de schade in beeld. Vandaag werden opnieuw mensen geëvacueerd, zoals hier in de wijk Todoque, in het stadje Los Llanos. Veel inwoners zijn bang dat ze hun huis niet onbeschadigd terug zullen vinden: Want de lava blijft stromen. Aanvankelijk werd verwacht dat die maandagavond de zee zou bereiken, maar het gaat langzamer dan verwacht. Inmiddels wordt gerekend op woensdag. Als het zover is, kunnen er giftige gassen vrijkomen. Voordat de lava de zee bereikt komt het andere zaken op z'n pad tegen: Er zijn geen doden of gewonden gevallen op het eiland en van sommige inwoners in de gevarenzone wordt ook het huis gespaard. Deze inwoner van El Paraiso had veel geluk: Door een nieuwe aardbeving afgelopen nacht met een kracht van 3,8 ontstond er een spleet in de vulkaan, waaruit de lava loopt. Toeristen verlaten intussen het eiland. Ze zien het niet zitten om in een opvang te blijven en vliegen zo snel mogelijk naar huis. 'De dame bij wie we verbleven, weet niet of haar huis nog staat. Het is verschrikkelijk.' Zo begon het zondagmiddag, met aardbevingen en een vulkaanuitbarsting. Deze tv-verslaggever wist niet wat haar overkwam: Diezelfde avond kwam de lava uit verschillende kraters en was de wijde omgeving bedolven onder de lava: Maandagochtend bereikte de lava de eerste woonwijken op het eiland. Zo'n vijfduizend mensen waren toen al geëvacueerd, onder wie vijfhonderd toeristen:
21/09 21u15  Vanaf 2022 kan het: belastingvrije thuiswerkvergoeding voor je kop koffie en wc-papierEr gingen al steeds meer stemmen voor op en vanaf volgend jaar kan het: bedrijven mogen hun werknemers een thuiswerkvergoeding van 2 euro per dag geven zonder dat daar belasting over hoeft te worden betaald. Voor een werknemer die fulltime thuiswerkt, komt dat neer op een kleine 500 euro (netto) per jaar. Met dat voorstel in het Belastingplan 2022 sluit de fiscale wet- en regelgeving beter aan op het 'nieuwe normaal': hybride werken, dus zowel op kantoor als thuis. Maar als een werknemer een thuiswerkvergoeding krijgt voor een thuiswerkdag, kan hij niet ook een onbelaste reiskostenvergoeding ontvangen voor woon-werkverkeer die dag. Het demissionaire kabinet legt in de Memorie van Toelichting bij het Belastingplan uit dat werkgevers en werknemers afspraken daarover moeten maken. Dus als een werknemer twee dagen thuiswerkt en drie dagen op kantoor, kan op basis van die verhouding een thuiswerkvergoeding en een reiskostenvergoeding worden berekend. Omdat de vergoedingen betaald mogen worden op basis van die inschatting, hoeft niet dagelijks bijgehouden te worden waar de werknemer werkt. Veel animo verwacht 'We verwachten dat veel werkgevers een thuiswerkvergoeding gaan geven. De administratieve lasten zullen meevallen, omdat ook veel werkgevers tegenwoordig een geautomatiseerd systeem hebben voor hoeveel dagen zij thuis of op kantoor hebben gewerkt', zegt werkgeversvereniging AWVN. De 2 euro is bedoeld om extra kosten door het thuiswerken voor water, elektriciteit, verwarming, koffie, thee en toiletpapier te compenseren. Vakbond FNV laat weten dat 2 euro grofweg voldoende is. 'Er zijn al cao's afgesloten met daarin een hogere thuiswerkvergoeding, maar er zijn ook werkgevers die er laat mee zijn. Thuiswerken speelt vooral nog bij de overheid, in de financiële sector en bij IT-bedrijven', zegt de vakbond. Veilige en gezonde werkplek Naast een dagelijkse vergoeding geeft de FNV aan dat de inrichting van de werkplek thuis ook belangrijk is. Volgens de vakbond hebben jongeren vaak minder ruimte en kan het voor hen lastiger zijn om vanuit huis te werken. 'De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dus werkgevers moeten faciliteren dat werknemers een goede bureaustoel kunnen aanschaffen of dat zij die van de zaak kunnen meenemen.' De onbelaste thuiswerkvergoeding van 2 euro per dag valt onder de zogenoemde werkkostenregeling. Onder die regeling kunnen bedrijven bepaalde kosten voor hun werknemers zonder inhouding van loonheffingen (loonbelasting en sociale zekerheidspremies) uitbetalen. Want alle voordelen die een werknemer ontvangt, worden gezien als loon en daarover moet in principe loonbelasting worden betaald. De vaste reiskostenvergoeding die veel werknemers doorbetaald hebben gekregen tijdens het thuiswerken door corona, kan nog tot 1 januari 2022 belastingvrij worden uitbetaald. Daarna moeten werkgevers en werknemers dus afspraken maken over de vergoedingen als de werknemer (ook) blijft thuiswerken.
21/09 21u15  Walrus in Nederland lijkt gezond, 'maar ga haar niet opzoeken'Het was een opvallende verschijning, deze week bij Schiermonnikoog: voor het eerst deze eeuw werd er een walrus gespot in Nederland. Visonderzoeker Ralf van Hal en vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij zagen het dier gisteren liggen op een zandplaat. Het vrouwtje dook eerder al op bij de Duitse Waddeneilanden. 'Het is best bijzonder dat zo'n dier hier komt', zegt zeezoogdier-onderzoeker Sophie Brasseur van Wageningen Marine Research. 'Normaal leven de dieren bij Noord-Noorwegen, Rusland en Spitsbergen, daar planten ze zich voort. Het is ook opvallend dat de walrus er gezond uit ziet, ik denk niet dat ze niets gegeten heeft. Dat is leuk om te zien.' Brasseur is vooral benieuwd waar de walrus van leeft. 'Normaal leven ze van schelpdieren, heel soms eten ze watervogels of zeehonden, maar het zijn geen grote jagers. Ze kunnen tientallen kilometers per dag zwemmen, dus het zou geen probleem moeten zijn. Ik zou graag uitwerpselen van de walrus willen hebben om dat te onderzoeken.' Brasseur werkt nu op Texel en is zeker niet van plan om af te reizen naar Schiermonnikoog, om het dier zelf te zien. Ze zou het liefst zien dat andere mensen ook wegblijven. 'Dit dier is gebaat bij rust. Bovendien liggen er soms ook honderden zeehonden in de buurt, ook die wil je niet storen.' Leefgebied krimpt Het is nog onbekend hoe het dier in Nederland terecht is gekomen. De laatste honderd jaar is het vaker gebeurd dat een walrus in Nederlandse wateren is gespot, zegt onderzoeker Hans Verdaat, Brasseurs collega bij Wageningen Marine Research. 'Op de site waarneming.nl kun je dat zien. Wat mij betreft heeft het te maken met een herstel van de populatie op Spitsbergen. Er is veel gejaagd op deze beesten een eeuw geleden, nu neemt die populatie weer toe. Maar dat is dus herstel van de oorspronkelijke populatie.' Het is dan ook niet zinnig om een directe link te leggen met klimaatverandering, waardoor het dier uit zijn normale leefgebied zou zijn gevlucht, zegt Verdaat. Ook Brasseur ziet niet direct de opwarming van de aarde als reden voor de aanwezigheid van de walrus in Nederland. In het algemeen ziet ze het leefgebied van de dieren wel krimpen, zegt ze. 'Je ziet wel dat veel plekken waar walrussen zich normaal ophouden, nu aan het smelten zijn. Daardoor komen ze bijvoorbeeld in grote hopen op land terecht, en zie je ook dat ze nu andere plekken aan het opzoeken zijn.' In dat opzicht speelt klimaatverandering wel een rol, zegt Brasseur. 'Je had laatst ook die schokkende video op sociale media, waarbij walrussen op een eiland in een afgrond vallen omdat het gewoon te vol is.' De scene uit Netflix-serie Our Planet, waarop Brasseur doelt: Ook een verband met de tientallen dode bruinvissen die vorige maand op de Waddeneilanden aanspoelden, is op dit moment niet te leggen, zegt Verdaat. Brasseur houdt nog een slag om de arm: 'Het zou best kunnen dat beide diersoorten last hadden van de toegenomen menselijke activiteit op zee, dat ze denken 'iek, ik ga toch maar een andere kant op'.' Het kan ook nog zoiets simpels zijn als een sterke noorderwind, zegt Brasseur. Mogelijke risico's Het baart Brasseur in het algemeen wel zorgen dat er grote, ingrijpende projecten op zee zijn gestart, zoals de aanleg van windmolenparken, zonder dat er genoeg kennis is verzameld over de gevolgen voor het zeeleven. 'Ik begrijp dat er een grote druk is om duurzame energie op te wekken, en dat op land bouwen op weerstand stuit, maar hier kleven ook mogelijke risico's aan.' Hoe moet het nu verder met de walrus? Blijft het dier in Nederlandse wateren of gaat ze snel weer terug naar het noorden? 'Het lijkt mij het handigste voor haar om weer naar het noorden te gaan, want voortplanten is anders zo lastig', zegt Brasseur. 'Het zou natuurlijk kunnen zijn dat er nog een ander dier bij is, maar dat weten we niet. Deze is ook bij toeval gespot.'
21/09 20u15  Belastingvrije thuiswerkvergoeding voor je kop koffie en wc-papierEr gingen al steeds meer stemmen voor op en vanaf volgend jaar kan het: bedrijven mogen hun werknemers een thuiswerkvergoeding van 2 euro per dag geven zonder dat daar belasting over hoeft te worden betaald. Voor een werknemer die fulltime thuiswerkt, komt dat neer op een kleine 500 euro (netto) per jaar. Met dat voorstel in het Belastingplan 2022 sluit de fiscale wet- en regelgeving beter aan op het 'nieuwe normaal': hybride werken, dus zowel op kantoor als thuis. Maar als een werknemer een thuiswerkvergoeding krijgt voor een thuiswerkdag, kan hij niet ook een onbelaste reiskostenvergoeding ontvangen voor woon-werkverkeer die dag. Het demissionaire kabinet legt in de Memorie van Toelichting bij het Belastingplan uit dat werkgevers en werknemers afspraken daarover moeten maken. Dus als een werknemer twee dagen thuiswerkt en drie dagen op kantoor, kan op basis van die verhouding een thuiswerkvergoeding en een reiskostenvergoeding worden berekend. Omdat de vergoedingen betaald mogen worden op basis van die inschatting, hoeft niet dagelijks bijgehouden te worden waar de werknemer werkt. Veel animo verwacht 'We verwachten dat veel werkgevers een thuiswerkvergoeding gaan geven. De administratieve lasten zullen meevallen, omdat ook veel werkgevers tegenwoordig een geautomatiseerd systeem hebben voor hoeveel dagen zij thuis of op kantoor hebben gewerkt', zegt werkgeversvereniging AWVN. De 2 euro is bedoeld om extra kosten door het thuiswerken voor water, elektriciteit, verwarming, koffie, thee en toiletpapier te compenseren. Vakbond FNV laat weten dat 2 euro grofweg voldoende is. 'Er zijn al cao's afgesloten met daarin een hogere thuiswerkvergoeding, maar er zijn ook werkgevers die er laat mee zijn. Thuiswerken speelt vooral nog bij de overheid, in de financiële sector en bij IT-bedrijven', zegt de vakbond. Veilige en gezonde werkplek Naast een dagelijkse vergoeding geeft de FNV aan dat de inrichting van de werkplek thuis ook belangrijk is. Volgens de vakbond hebben jongeren vaak minder ruimte en kan het voor hen lastiger zijn om vanuit huis te werken. 'De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dus werkgevers moeten faciliteren dat werknemers een goede bureaustoel kunnen aanschaffen of dat zij die van de zaak kunnen meenemen.' De onbelaste thuiswerkvergoeding van 2 euro per dag valt onder de zogenoemde werkkostenregeling. Onder die regeling kunnen bedrijven bepaalde kosten voor hun werknemers zonder inhouding van loonheffingen (loonbelasting en sociale zekerheidspremies) uitbetalen. Want alle voordelen die een werknemer ontvangt, worden gezien als loon en daarover moet in principe loonbelasting worden betaald. De vaste reiskostenvergoeding die veel werknemers doorbetaald hebben gekregen tijdens het thuiswerken door corona, kan nog tot 1 januari 2022 belastingvrij worden uitbetaald. Daarna moeten werkgevers en werknemers dus afspraken maken over de vergoedingen als de werknemer (ook) blijft thuiswerken.
21/09 20u15  Wat Nederlanders vinden van de TroonredeEr is veel onrust en onzekerheid, maar Nederland is en blijft een goed land om in te leven. Dat was de boodschap die koning Willem-Alexander vandaag uitsprak. Wat vinden Nederlanders van zijn toespraak, en de plannen van het demissionaire kabinet? In Utrecht zijn ze blij met de positieve boodschap van de koning, maar vinden ze die tegelijkertijd ook 'iets te makkelijk gezegd': 'Het woord cultuur heb ik niet een keer gehoord', verzucht Nadieh Bindels (29) na de rede. 'Ongelooflijk, het is echt bizar', zegt zij. 'Deze sector is zo hard getroffen, en dan geen woord. Het laat wel zien hoe de overheid erin staat.' Bindels verzorgt boekingen voor artiesten en organiseert festivals. Tot 1,5 jaar geleden: klus na klus viel weg. Sindsdien is het zoeken naar nieuw werk en is het soms 'heel hard op een houtje bijten'. 'Het is behoorlijk stressvol', zegt zij vanuit een werkplek in Haarlem waar zij een bureau huurt. Nog nooit had zij zo weinig vertrouwen in de politiek. Ook de koning verwees in zijn toespraak naar het gekelderde vertrouwen in de politiek. Iets wat ook bleek uit een enquête van Ipsos. Volgens de ondernemer is haar sector buitenproportioneel hard geraakt door coronamaatregelen. 'Maar van de impact daarvan op persoonsniveau zijn ze zich in Den Haag denk ik niet bewust.' Er is wel financiële steun geweest, maar dat is vooral gegaan naar grote organisaties, zegt Bindels. 'Dat is ook goed, maar de makers, freelancers, zijn ook de dupe. Ik kreeg bijvoorbeeld wel geld, maar in verhouding erg weinig.' Mbo-student Demet Gunes (18) uit Vlaardingen keek vandaag voor het eerst de Troonrede tijdens een les burgerschap. 'Ik vond het leerzaam, leuk ook.' In de Troonrede sprak de koning onder meer over jongeren en de dreiging op een vertraagde start in hun opleiding en werk. 'Ik deelde de mening van de koning over jongeren en school: ik vond het door corona ook echt pittiger.' Ook het onderwijs op afstand was pittig, iets wat zij haar hele eerste leerjaar tot pedagogisch medewerker heeft gevolgd. 'Ik vond dat lastiger, merk ik nu ik weer in de klas zit. Vragen stellen vond ik een stuk moeilijker en er was ook veel minder contact.' De student merkte ook in de rest van haar leven de effecten van corona, al bleef groot leed haar bespaard. Zo ging haar werk in de supermarkt gewoon door en vond ze het ook wel wat hebben; vaker thuis zijn met het gezin. De weekenden waren wel saaier. 'Ik kon niet met vriendinnen naar de bios, maar dat was dan ook het ergste. Wel ben ik heel blij dat ik weer naar school kan.' Leerkracht Daniël Ponsen (37) uit Heemstede is starter en zoekt al twee jaar naar een woning. Hij woont nu in een huurhuis met vrouw en kind. 'Ik heb geen jubelton, we zijn wel tweeverdieners in het onderwijs. En dan nog lukt het niet. Zo'n veertig woningen hebben we bekeken, maar het is onbetaalbaar.' Qua politiek beleid zou de leerkracht met name meer controle willen zien op de woningmarkt, maar dat hoorde hij niet terug in de Troonrede. 'Nu is het zo dat als we een huis zien dat ons bevalt, we bieden en dan uiteindelijk geen idee hebben hoever we er naast zaten. Die biedingen openbaar maken, lijkt mij wel wat. Al verwacht ik niet dat het woning- en lerarentekort zomaar is opgelost.' Marieke Meijer (38) uit Heesch kijkt altijd naar de Troonrede. Met name het klimaat, de zorg en kansenongelijkheid krijgen haar aandacht. 'Ik vind het wel een moment, ik ben best politiek geïnteresseerd.' Dit jaar vond ze hem goed, de rede. 'Er zaten veel lagen in de toespraak: zoals het feit dat het kabinet hand in eigen boezem steekt als het gaat om de toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen.' Met name de toon viel bij Meijer in de smaak. 'De koning benoemde zaken die zijn misgegaan op zo'n manier dat ik denk dat politici wel even zijn wakker geschud. Ik heb wel plaatsvervangende schaamte voor hen en het feit dat de formatie zo lang duurt.' Marieke werkte jarenlang in de gehandicaptenzorg. Nu zorgt ze voor de kinderen, doet ze vrijwilligerswerk en werkt ze een dag per week bij de Nederlandse Tafeltennisbond. Net als vorig jaar had de koning aandacht voor corona. Hij bedankte allerlei beroepsgroepen en betuigde medeleven aan iedereen die is getroffen. 'De zorg zit in mijn hart, ik ben blij dat medewerkers worden bedankt. Maar het valt mij wel op dat bepaalde takken van de zorg worden uitgelicht. Ik denk dat de koning zich al snel op glad ijs bevindt. Benoem iedereen of maak er iets algemeens van.'
21/09 20u15  Milieuorganisaties verontwaardigd over loslaten plafond CO2-opslagEen 'eenzijdige wijziging van het Klimaatakkoord' en 'echt de verkeerde richting' wordt het genoemd: het ophogen van het afgesproken plafond van de hoeveelheid CO2 die onder de grond mag worden opgeslagen. Milieuorganisaties zijn verontwaardigd over het voornemen van het kabinet om hier extra geld voor uit te trekken, zoals aangekondigd in de Miljoenennota. Bedrijven in de industrie die hun uitstoot willen verminderen, kunnen daarvoor extra subsidie krijgen. Bij ondergrondse CO2-opslag of CCS (Carbon Capture and Storage) komt de CO2-uitstoot van bedrijven niet in de atmosfeer, maar wordt het afgevangen en opgeslagen in een leeg gasveld onder de Noordzee. Het demissionaire kabinet stelt de extra subsidie beschikbaar met het oog op de klimaatdoelen in 2030. 'Dit is een breuk met het Klimaatakkoord, waarbij is afgesproken dat er een hard subsidieplafond voor de opslag van CO2 is', stelt Natuur en Milieu. De organisatie is bang dat als bedrijven veel CO2 onder de grond mogen stoppen, ze minder de noodzaak voelen om hun productiemethoden echt duurzamer te maken. 'Het kabinet is gezwicht voor de lobby van de fossiele industrie. Onbegrijpelijk, onnodig, en het druist keihard in tegen de in het Klimaatakkoord gemaakte afspraken.' Geld maar één keer uitgeven In het Klimaatakkoord (2019) werd afgesproken dat er met overheidsgeld voor maximaal 7,2 megaton CO2 mag worden opgeslagen. Daar komt vandaag 2,5 Mton bij. 'Je kunt niet na twee jaar afspraken overbood gooien die zo essentieel zijn', zegt directeur Marjolein Demmers van Natuur en Milieu. Ze is blij met het extra geld voor klimaat, maar is bang dat er nu minder subsidie beschikbaar is voor bijvoorbeeld het elektrificeren van de industrie. 'Je kunt geld maar één keer uitgeven.' Ook Greenpeace noemt het onverteerbaar dat het demissionaire kabinet van plan is om 'grote vervuilers toe te staan dat zij nog meer CO2 dan eerder afgesproken gesubsidieerd onder de Noordzee mogen stoppen.' En ook de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) vindt dat het 'eenzijdig verhogen van dit plafond' niet past 'in de geest van samenwerking' die hoort bij het Klimaatakkoord. 'Wij vrezen dat dit andere opties verdringt die hard nodig zijn voor een duurzame toekomst, zoals duurzame warmte, elektrificatie en groene waterstof. Er staat dat dat niet de bedoeling is, maar dat kan wel het effect zijn.' Kritiek onterecht Staatssecretaris Dilan Yesilgöz van Economische Zaken en Klimaat wijst de kritiek van de hand. Door het tijdelijk ophogen van de hoeveelheid afvang en opslag van CO2 is het mogelijk om sneller CO2 te reduceren op een kostenefficiënte wijze, zegt ze. 'En tegelijkertijd (...) zeggen we ook: Maar er moet ook ruimte blijven voor nieuwe technieken waar we uiteindelijk allemaal naartoe willen.' Ed Nijpels, voorzitter van het voortgangsoverleg Klimaatakkoord, hoopt dat er de komende dagen meer details duidelijk worden over de aankondiging van het kabinet. Hij vindt het nog te vroeg om te spreken van een breuk met het Klimaatakkoord. 'Het kabinet zegt dat er voor ondergrondse CO2-opslag geld bij komt, maar dat er aan de verhouding tussen subsidie voor CCS en voor andere verduurzamingsmaatregelen niets verandert.' Hans Grünfeld, van de lobbyorganisatie VEMW van grootverbruikers in de industriesector, begrijpt de extra subsidie voor ondergrondse CO2-opslag wel: 'Dit staat los van het Klimaatakkoord. Als je kijkt naar de verkiezingsprogramma's van de verschillende partijen, dan kan het je niet verbazen dat het kabinet hier meer voor gekozen heeft.' CO2-opslag-project juist gestopt De aankondiging van het kabinet om meer in te zetten op ondergrondse CO2-opslag komt op een opmerkelijk moment. Gisteren bleek dat wat het grootste CCS-project van Nederland had moeten worden, stopt. Het zogeheten Athos-project zou vanaf 2027 jaarlijks zo'n zes tot acht Mton CO2 opslaan. Nadat Tata Steel vorige week had besloten versneld over te stappen op waterstof, verviel de grootste klant van het project. 'Dit is de nieuwe realiteit. We zijn er vorige week van op de hoogte gesteld en zijn tot de conclusie gekomen dat het project in zijn huidige vorm niet kan doorgaan', zei Joep Sweyen van Athos gisteren.
21/09 20u15  Walrus gespot in Nederland: ze lijkt gezond, 'maar ga haar niet opzoeken'Het was een opvallende verschijning, deze week bij Schiermonnikoog: voor het eerst deze eeuw werd er een walrus gespot in Nederland. Visonderzoeker Ralf van Hal en vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij zagen het dier gisteren liggen op een zandplaat. Het vrouwtje dook eerder al op bij de Duitse Waddeneilanden. 'Het is best bijzonder dat zo'n dier hier komt', zegt zeezoogdier-onderzoeker Sophie Brasseur van Wageningen Marine Research. 'Normaal leven de dieren bij Noord-Noorwegen, Rusland en Spitsbergen, daar planten ze zich voort. Het is ook opvallend dat de walrus er gezond uit ziet, ik denk niet dat ze niets gegeten heeft. Dat is leuk om te zien.' Brasseur is vooral benieuwd waar de walrus van leeft. 'Normaal leven ze van schelpdieren, heel soms eten ze watervogels of zeehonden, maar het zijn geen grote jagers. Ze kunnen tientallen kilometers per dag zwemmen, dus het zou geen probleem moeten zijn. Ik zou graag uitwerpselen van de walrus willen hebben om dat te onderzoeken.' Brasseur werkt nu op Texel en is zeker niet van plan om af te reizen naar Schiermonnikoog, om het dier zelf te zien. Ze zou het liefst zien dat andere mensen ook wegblijven. 'Dit dier is gebaat bij rust. Bovendien liggen er soms ook honderden zeehonden in de buurt, ook die wil je niet storen.' Leefgebied krimpt Het is nog onbekend hoe het dier in Nederland terecht is gekomen. De laatste honderd jaar is het vaker gebeurd dat een walrus in Nederlandse wateren is gespot, zegt onderzoeker Hans Verdaat, Brasseurs collega bij Wageningen Marine Research. 'Op de site waarneming.nl kun je dat zien. Wat mij betreft heeft het te maken met een herstel van de populatie op Spitsbergen. Er is veel gejaagd op deze beesten een eeuw geleden, nu neemt die populatie weer toe. Maar dat is dus herstel van de oorspronkelijke populatie.' Het is dan ook niet zinnig om een directe link te leggen met klimaatverandering, waardoor het dier uit zijn normale leefgebied zou zijn gevlucht, zegt Verdaat. Ook Brasseur ziet niet direct de opwarming van de aarde als reden voor de aanwezigheid van de walrus in Nederland. In het algemeen ziet ze het leefgebied van de dieren wel krimpen, zegt ze. 'Je ziet wel dat veel plekken waar walrussen zich normaal ophouden, nu aan het smelten zijn. Daardoor komen ze bijvoorbeeld in grote hopen op land terecht, en zie je ook dat ze nu andere plekken aan het opzoeken zijn.' In dat opzicht speelt klimaatverandering wel een rol, zegt Brasseur. 'Je had laatst ook die schokkende video op sociale media, waarbij walrussen op een eiland in een afgrond vallen omdat het gewoon te vol is.' De scene uit Netflix-serie Our Planet, waarop Brasseur doelt: Ook een verband met de tientallen dode bruinvissen die vorige maand op de Waddeneilanden aanspoelden, is op dit moment niet te leggen, zegt Verdaat. Brasseur houdt nog een slag om de arm: 'Het zou best kunnen dat beide diersoorten last hadden van de toegenomen menselijke activiteit op zee, dat ze denken 'iek, ik ga toch maar een andere kant op'.' Het kan ook nog zoiets simpels zijn als een sterke noorderwind, zegt Brasseur. Mogelijke risico's Het baart Brasseur in het algemeen wel zorgen dat er grote, ingrijpende projecten op zee zijn gestart, zoals de aanleg van windmolenparken, zonder dat er genoeg kennis is verzameld over de gevolgen voor het zeeleven. 'Ik begrijp dat er een grote druk is om duurzame energie op te wekken, en dat op land bouwen op weerstand stuit, maar hier kleven ook mogelijke risico's aan.' Hoe moet het nu verder met de walrus? Blijft het dier in Nederlandse wateren of gaat ze snel weer terug naar het noorden? 'Het lijkt mij het handigste voor haar om weer naar het noorden te gaan, want voortplanten is anders zo lastig', zegt Brasseur. 'Het zou natuurlijk kunnen zijn dat er nog een ander dier bij is, maar dat weten we niet. Deze is ook bij toeval gespot.'
21/09 20u15  Diplomatenvrouw die motorrijder doodreed treft akkoord met familieEen Amerikaanse diplomatenvrouw die in 2019 in Engeland een motorrijder doodreed en daarna naar de VS vluchtte, heeft een overeenkomst gesloten met de familie van het 19-jarige slachtoffer. Het akkoord heeft betrekking op het civiele gedeelte van de zaak. Er loopt ook nog een strafzaak tegen de 44-jarige Amerikaanse wegens gevaarlijk rijgedrag. Op 27 augustus 2019 werd Harry Dunn met zijn motor in de buurt van een legerbasis in Northamptonshire die door de Amerikanen wordt gebruikt, aangereden door de Amerikaanse diplomatenvrouw Anne Sacoolas. Na het incident werd Sacoolas diplomatieke immuniteit verleend door de Amerikaanse autoriteiten en kon ze niet worden gearresteerd. De zaak veroorzaakte veel commotie en leidde tot een diplomatieke rel tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Die is zeker nog niet voorbij, want gisteren bracht de Britse minister van Buitenlandse Zaken Truss de zaak nog eens onder de aandacht van haar Amerikaanse ambtgenoot Blinken. Details van de overeenkomst zijn niet bekendgemaakt, maar volgens de advocaat van de familie kan die zijn aandacht nu volledig richten op de strafzaak.
21/09 19u15  Prinsjesdag zonder publiek: 'Thuis hoor je de Troonrede beter'Geen rijtoer, Ridderzaal of balkonscène: het was voor het tweede jaar op rij vanwege corona een sobere Prinsjesdag. Wel las koning Willem-Alexander de Troonrede voor, lekte er traditiegetrouw van alles uit over de Miljoenennota en droegen Kamerleden bijzondere hoedjes. Op straat waren vanwege het ontbrekende ceremonieel ook maar weinig Oranjefans te bespeuren. Alleen voor Paleis Noordeinde was het volgens verslaggever Koninklijk Huis Jozephine Trehy druk toen het koningspaar niet in de Gouden Koets, maar in een auto stapte op weg naar de Grote Kerk. Verder werd dus gehoor gegeven aan de oproep van gemeente Den Haag en politie om niet naar de stad af te reizen. 's Middags verzamelde zich nog wel een groep demonstranten tegenover het gebouw van de Tweede Kamer. Die stonden daar overigens niet vanwege de inhoud van de zojuist uitgesproken Troonrede, maar om te demonstreren tegen het coronabeleid van het demissionaire kabinet. Ook deze Oranjefans reisden toch af naar Den Haag om een glimp van het koningspaar op te vangen: Niet alleen liefhebbers van de derde dinsdag in september moesten zich vandaag inhouden, ook burgemeester Jan van Zanen van Den Haag baalde. 'Iedereen is het hele jaar van harte welkom in Den Haag, maar vandaag niet. In verband met corona is er niets te zien. Het is mijn tweede Prinsjesdag als burgemeester, dus ik hoop het zelf ook een keer mee te maken', zei hij in het NOS Radio 1 Journaal. Schipper Chris Schram ging ondanks de beperkingen door met zijn 'prinsjesvaart' op de Haagse grachten. Ieder jaar houdt hij een boottocht voor Oranjefans, die start bij de Paleistuinen. 'Ik zag gelukkig nog best wat oranje op straat. Ook veel jeugd, daar word je toch vrolijk van? En bovendien: het oranjezonnetje scheen weer zoals altijd op Prinsjesdag. We treffen het altijd met het weer op deze dag.' Minder hoedjes Een voordeel van thuisblijven is dat de Troonrede beter te beluisteren is dan langs het parcours van de rijtoer, zegt Annigje van der Sluis. Ze is een van de Staphorster dames die sinds 1999 ieder jaar met een bus vol vrouwen (en twee of drie mannen) in klederdracht afreizen naar Den Haag. 'Dat is het enige voordeel van thuis op de bank in Staphorst blijven. Maar het is ontzettend jammer dat we voor het tweede jaar op rij niet de sfeer konden proeven.' In de Troonrede hoorde Van der Sluis lichtpuntjes: 'Er was veel aandacht voor extra geld voor de zorg, dat vind ik belangrijk. Ook is het goed dat de slachtoffers van de toeslagenaffaire aan bod kwamen. En wat me opviel: veel aanwezigen droegen geen hoedje. Waarom is dat? Dat vind ik persoonlijk jammer. Het hoort bij Prinsjesdag, die hoedjes.' Volgens koningshuisliefhebber Van der Sluis zag koningin Máxima er weer prachtig uit. 'Haar staat werkelijk alles. Maar kijk ook eens naar de koning! Hij droeg een jacquet, dat is passend bij zo'n dag als vandaag. Anders dan het pak waarin hij zijn wekelijkse bezoeken aflegt.' Geen paarden Niet alleen voor Oranjefans, ook voor stalmeester Bert Wassenaar betekende deze Prinsjesdag zonder publiek en rijtoer een sober einde van zijn carrière. Sinds 1996 is hij stalmeester en eind dit jaar gaat hij, na 25 jaar, met pensioen. Vandaag was dus zijn laatste Prinsjesdag, zonder rijtoer en dus ook zonder paarden. Wassenaar: 'Ik had graag mijn laatste Prinsjesdag te paard meegereden.' Ook voor zijn paard Mitch is de laatste kans verkeken. Ook hij gaat met pensioen.
21/09 19u15  Dit zijn de plannen, plannetjes en vooruitzichten van Prinsjesdag 2021Dankzij de slepende formatie en het feit dat er al acht maanden een demissionair kabinet zit, zou het een tamelijk beleidsarme Prinsjesdag worden. Veel grote keuzes worden inderdaad overgelaten aan een volgend kabinet, maar niet allemaal. Hieronder een overzicht van de vooruitzichten, plannen en plannetjes uit de Miljoenennota, alles bij elkaar zo'n 350 miljard euro: Economische cijfers Wat betreft de economie ziet de nabije toekomst er heel goed uit. Dat was de boodschap die bij de Miljoenennota zat. Zo zet het economisch herstel na de coronacrisis nog iets sterker door dan eerder werd gedacht: volgend jaar 3,5 procent groei en dit jaar 3,9. Verder blijft de koopkracht gemiddeld ongeveer gelijk en loopt de werkloosheid een beetje op: tot 3,5 procent volgend jaar. Lees hier meer over de economische vooruitzichten: Klimaat Zoals gezegd wordt niet al het beleid op de lange baan geschoven. Om de CO2-uitstoot terug te dringen, zoals opgelegd door het Urgenda-vonnis, trekt het kabinet 6,8 miljard euro uit. Het geld is voor subsidies voor duurzame energie voor bedrijven (denk aan zonne- en windparken). Ook gewone mensen worden financieel verleid tot verduurzamen. Er komen bijvoorbeeld maatregelen voor elektrische auto's, warmtepompen en isolatie van woonhuizen. Verder gaat de belasting op aardgas per 1 januari weer een beetje omhoog, met twee cent per kuub. De energiebelasting voor stroom daalt juist een beetje. Sinds het Klimaatakkoord in 2019 werd gesloten, zijn de energiebelastingen op gas gestegen met in totaal bijna 13 cent. Het kabinet kijkt niet alleen naar klimaatplannen in Nederland, voor 'klimaatactie in ontwikkelingslanden' heeft het kabinet 1,3 miljard euro in gedachten. Wonen Het was al uitgelekt, maar het kabinet investeert de komende 10 jaar 100 miljoen per jaar voor het bouwen van 900.000 woningen. In totaal gaat het dus om een miljard euro. Om kwetsbare mensen te huisvesten is 50 miljoen euro beschikbaar. Dit jaar nog krijgen tientallen gemeenten een financiële bijdrage voor de (flexibele) huisvesting van dak- en thuislozen, arbeidsmigranten en andere 'spoedzoekers'. Corona Ongeveer een kwart van de uitgaven op de begroting gaat naar de zorg: 93 miljard. Ruim 2 miljard daarvan is volgend jaar nodig voor coronabestrijding. Denk aan: vaccinaties, teststraten en bron- en contactonderzoek. Ook aan een volgende pandemie is gedacht: 22 miljoen is uitgetrokken voor 'pandemische paraatheid' en er komt een speciaal 'pandemisch centrum'. Jaarlijks wordt verder 5 miljoen euro uitgetrokken voor de Nationale Zorgreserve, met zorgmedewerkers die ingezet kunnen worden bij een crisis. De hele begroting voor 2022: Kinderopvangtoeslagenaffaire Het kabinet reserveert meer geld voor compensatie van slachtoffers en andere kosten voor het afhandelen van de toeslagenaffaire. Uit de stukken blijkt dat Financiën aan totale kosten voor de hele operatie nu uitgaat van in totaal 5 miljard euro. De stijging komt onder meer doordat meer mensen dan verwacht zich als gedupeerde hebben gemeld. Zorgpremie Met Prinsjesdag wordt ook altijd duidelijk of en hoeveel de zorgpremie stijgt. Het kabinet rekent voor volgend jaar op 2,75 euro per maand erbij (hoe hoog de premie wordt, hangt af van de verzekeraar). De zorgtoeslag stijgt overigens mee en het eigen risico blijft 385 euro, omdat de Tweede Kamer daarom had gevraagd. Gemiddeld zijn we volgend jaar 100 euro per persoon meer kwijt aan zorgkosten via premies en belastingen. Jeugdzorg en zelfmoordpreventie Voor de jeugdzorg komt 1,3 miljard euro beschikbaar. Met dat geld moet het jeugdzorgstelsel worden hervormd. Verder wil het kabinet stages in de zorg stimuleren, daarvoor is 63,5 miljoen euro uitgetrokken. En er is 5,5 miljoen uitgetrokken voor de stichting 113 Zelfmoordpreventie. Recht en criminaliteit Ook al eerder uitgelekt: ruim 400 miljoen structureel extra om ondermijnende criminaliteit te bestrijden. Er gaat onder meer geld naar de beveiliging van bedreigde personen, forensische opsporing en bescherming van infrastructuur en logistieke processen tegen criminelen. Om de boosdoeners te kunnen herbergen (eenmaal gepakt) gaat er ook meer geld naar gevangenissen en andere justitiële instellingen. De sociale advocatuur krijgt een financiële impuls van het kabinet. De vergoeding van sociaal advocaten gaat omhoog. Of in de woorden van het kabinet: 'Wordt in overeenstemming gebracht met de gemiddelde tijdsbesteding die zij aan een zaak kwijt zijn.' Demissionair minister Hoekstra van Financiën bood vanmiddag de Miljoenennota aan in de Tweede Kamer: Desinformatie Het kabinet wil meer aandacht voor het tegengaan van onrust en nepnieuws op sociale media. Er is steeds vaker onrust die online begint, of daar wordt aangewakkerd. Daarom wil het kabinet kijken of de manier waarop burgemeesters en de politie kunnen optreden wel volstaat. Het kabinet gaat onderzoeken waar onrust vandaan komt en het gesprek aangaan met 'gekwetste en kritische doelgroepen'. Oefenmunitie en meer Er gaat structureel 95 miljoen extra naar Defensie. Dat geld gaat vooral naar munitie om mee te oefenen, zorg voor veteranen en het versterken van de militaire inlichtingendienst MIVD. In totaal heeft Defensie 12,5 miljard euro per jaar te besteden, ofwel 1,47 procent van de begroting. Dat is niet genoeg om te voldoen aan de NAVO-norm van 2 procent. Onderwijs Begin dit jaar werd al bekend dat er via het Nationaal Programma Onderwijs eenmalig 8,5 miljard beschikbaar wordt gesteld om corona-achterstanden in het onderwijs weg te werken. Het gaat dan niet alleen om studieachterstanden, maar ook om sociaal-emotionele achterstanden. Het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs krijgen hiervoor de komende 2,5 jaar in totaal 5,8 miljard. Zo'n 2,7 miljard is bestemd voor het mbo, hbo en wo. Thuiswerken Om ook na de coronacrisis thuiswerken te faciliteren komt er een onbelaste thuiswerkvergoeding. Voor 2 euro per werkdag kan de werkgever wc-papier, koffie en stookkosten van de werknemer betalen. Koninklijke geldzaken In de begroting is voor het hele Koninklijk Huis ruim 10 miljoen euro gereserveerd. Salaris en onkosten voor koning Willem-Alexander, koningen Máxima, prinses Beatrix en kroonprinses Amalia zijn de grootste kostenposten. Het viertal krijgt opgeteld ongeveer een ton meer dan vorig jaar. Verder valt in de begroting op dat er minder gevlogen gaat worden met het regeringsvliegtuig en de Gulfstream. Een besparing van 24.000 euro. Daarentegen is er wel meer budget voor de leden van het Koninklijk Huis om met normale vluchten (civiele vluchten) te reizen. Ruim 40.000 euro meer dan afgelopen jaar.
21/09 19u15  Biden wil meer samenwerking: 'Wij zijn niet uit op nieuwe Koude Oorlog''De wereld staat op een keerpunt' en 'het huidige decennium is cruciaal in de geschiedenis van de mensheid'. Die woorden gebruikte de Amerikaanse president Biden in zijn eerste toespraak in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de jaarlijkse bijeenkomst van regeringsleiders. In zijn speech riep hij herhaaldelijk op tot meer en betere internationale samenwerking. Als de drie grootste bedreigingen van de mensheid noemde Biden klimaatverandering, de coronacrisis en de toename van nucleaire wapens. Bij dat laatste doelde hij expliciet op Iran, dat wat de VS betreft koste wat het kost geen atoomwapen in handen mag krijgen. Zonder een land bij naam te noemen, zei Biden dat de VS niet op zoek is naar een nieuwe Koude Oorlog met een andere grootmacht. 'Wij zullen de wereld leiden op basis van waarden en onze krachten.' Wel zal de VS 'opstaan' voor bondgenoten en optreden wanneer grote machten kleinere landen proberen te verzwakken, aldus de president. Het inzetten van militaire middelen moet echter een laatste redmiddel zijn. 'Het mag geen antwoord zijn op ieder probleem dat we zien in de wereld. Voor het eerst in 20 jaar staat hier een leider van de VS die niet in oorlog is. In plaats van een oorlog uit het verleden te blijven voeren, richten we onze ogen op de uitdagingen van onze collectieve toekomst.' De VS zal zich meer richten op diplomatieke middelen, aldus Biden. Daarvoor worden bestaande bondgenootschappen versterkt of nieuw leven ingeblazen. De oproep tot samenwerking staat in groot contrast met zijn voorganger Donald Trump, die de VN-vergadering aangreep om globalisme te bekritiseren en zijn 'America First'-beleid te verdedigen. Wat betreft klimaatveranderingen moeten landen streven naar de 'meest verregaande ambities' voor klimaatverandering, zei Biden. Daarnaast wil hij het Amerikaanse budget voor klimaatnoodhulp voor ontwikkelingslanden verdubbelen. Ook beloofde hij met 'meer toezeggingen' te komen wat betreft de wereldwijde coronabestrijding, maar daarbij gaf hij geen details. Bolsonaro gaat milieu beschermen De Braziliaanse president Bolsonaro sprak eerder vanmiddag als eerste wereldleider de VN-vergadering toe. De rechts-populistische politicus wordt regelmatig bekritiseerd vanwege zijn milieubeleid en de ontbossing in zijn land, maar in zijn toespraak verzekerde hij dat Brazilië de illegale ontbossing zal tegengaan. 'Wij committeren ons aan milieubescherming', aldus de president. Later vandaag komen onder meer de leiders van China, Turkije, Iran, Venezuela en Suriname aan het woord. Demissionair premier Rutte spreekt vrijdag de Algemene Vergadering toe.
21/09 18u15  Tijdelijke opvang voor 750 asielzoekers in Friesland en GroningenHet Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil een noodopvang openen voor 600 asielzoekers in een hal van het evenementencomplex WTC Expo in Leeuwarden. De gemeente Leeuwarden heeft laten weten positief tegenover het voorstel te staan, schrijft Omrop Fryslân. De gemeente wil binnenkort in gesprek met het COA om afspraken te maken. In maart 2020 was in het complex ook al een noodopvang gevestigd voor 600 asielzoekers. Farmsum In Farmsum, in de provincie Groningen, worden 150 asielzoekers opgevangen. De vluchtelingen blijven er maximaal een half jaar, laat het COA weten. De asielzoekers worden ondergebracht in een voormalig kantoor dat is omgebouwd tot hotel voor buitenlandse werknemers. De opvang is bedoeld voor vluchtelingen uit verschillende landen, dus niet alleen uit Afghanistan, meldt RTV Noord. Volgens het COA komen er asielzoekers met een kansrijke asielaanvraag. Het is met name bedoeld voor gezinnen en kinderen, en familieleden van asielzoekers die al een verblijfsvergunning hebben.
21/09 18u15  Ministerie van Volksgezondheid steekt ook komende jaren miljarden in coronabestrijdingHet ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft miljarden gestoken in de bestrijding van het coronavirus en blijft dat voorlopig ook doen. Er wordt voor de jaren 2020-2025 in totaal 20 miljard euro begroot voor uitgaven die iets met corona te maken hebben. In de begroting voor volgend jaar schrijft het ministerie dat er in het najaar 'een reële mogelijkheid' is dat het virus weer opleeft. Daarbij wil het kabinet 'alles in het werk stellen om een (gedeeltelijke) sluiting van de samenleving te voorkomen'. En dat kost geld. Vorig jaar is er door VWS 5 miljard uitgegeven aan coronabestrijding, dit jaar 12,4 miljard en voor de jaren 2022-2025 is alvast 2,6 miljard euro begroot. Deze bedragen gaan enkel over de bestrijding en staan los van de uitgaven aan de zorg voor coronapatiënten in bijvoorbeeld het ziekenhuis of instellingen. 6 miljoen subsidie per jaar De drie duurste uitgavenposten voor de komende jaren zijn de coronatestcapaciteit (7,1 miljard), de GGD's en veiligheidsregio's (3,4 miljard), vaccins en medicatie (3,1 miljard), Benieuwd wat de vijf grootste uitgaves van afgelopen jaar waren? Dat zie je in dit plaatje: Voor de toekomst kijkt het ministerie ook alvast naar nieuwe virussen die problemen kunnen gaan veroorzaken in Nederland. Het kabinet wil om die reden de 'pandemische paraatheid' versterken. Naast het verbeteren van de paraatheid is het de bedoeling dat Nederland zelfvoorzienend is om 'ook in de toekomst crisissen aan te kunnen'. Er komt een speciaal pandemisch centrum dat jaarlijks 6 miljoen euro subsidie ontvangt. Ook wordt er jaarlijks 5 miljoen euro uitgetrokken voor de Nationale Zorgreserve met zorgmedewerkers die ingezet kunnen worden bij een crisis. Er gaat ook 15 miljoen naar vaccinmaker Intravacc. Te veel virusremmer besteld Uit de begroting blijkt verder dat het ministerie inmiddels miljoenen uittrekt om de 'de toenemende hoeveelheid coronagerelateerde WOB-verzoeken' af te handelen. Via zulke verzoeken proberen journalisten en burgers informatie te achterhalen. Dat kost het ministerie dit jaar 2 miljoen euro en volgend jaar 5 miljoen euro. En er gaat ook weleens iets mis. Zo blijkt uit de begrotingsstukken dat er door het RIVM veel te veel van het medicijn Remdesivir is ingekocht. Dit middel is een virusremmer dat soms met succes bij coronapatiënten is gebruikt. Een deel van het middel raakt over de houdbaarheidsdatum en dat kost dit jaar 13 miljoen euro en volgend jaar 4,4 miljoen euro.
21/09 18u15  'Telefoonleverancier van de onderwereld' moet 4,5 jaar de cel inDe rechtbank heeft Danny M., ook wel bekend als de 'telefoonleverancier van de onderwereld', veroordeeld tot 4,5 jaar cel. De rechtbank in Rotterdam acht bewezen dat de 41-jarige man uit Nijmegen leiding gaf aan een criminele organisatie die cryptotelefoons aanbood en verhandelde voor crimineel gebruik, meldt Omroep Gelderland. Ook hield de organisatie zich bezig met witwassen en valsheid in geschrifte. Versleutelde telefoons Danny M. verkocht de versleutelde telefoons via zijn bedrijf Ennetcom. In 2016 legde de politie het netwerk plat, daarna lukte het om het complete berichtenverkeer te ontsleutelen. Er volgden tal van strafzaken tegen criminelen. In het vonnis staat dat het bedrijf van M. aan de gebruikers volledige anonimiteit garandeerde en dat contante betalingen werden geaccepteerd. Verzoeken tot het leeghalen van de telefoon werden meteen uitgevoerd als klanten waren opgepakt door de politie. 'Ook bleek dat het bedrijf de werkwijze van het NFI om telefoons te 'kraken', probeerde te achterhalen. Kennelijk was de productontwikkeling van het bedrijf er dus op gericht om de opsporingsinstanties voor te blijven', aldus de rechtbank. Crimineel geld De diensten die M. leverde werden volgens de rechtbank betaald door criminelen die hun geld verdienden met misdrijven. M. wist dit ook, denken de rechters. Daarom is hij ook veroordeeld voor witwassen. Ook is M. gestraft voor verboden wapenbezit en valsheid in geschrifte. Een 36-jarige vrouw die de boekhouding deed voor het bedrijf is veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van 3 maanden en een taakstraf van 180 uur. De rechtbank acht bewezen dat ze valse facturen voor het bedrijf heeft opgemaakt.
21/09 17u15  Koopkracht verandert in 2022 voor velen amper, economie groeit fors doorDe economie is bezig met een sterk herstel van de coronacrisis en groeit volgend jaar met 3,5 procent, na een groei van 3,9 procent dit jaar. Dat verwacht het Centraal Planbureau in de zogeheten Macro Economische Verkenningen van Prinsjesdag. De Nederlandse economie komt dus relatief goed de coronaperiode door, mede door tientallen miljarden aan overheidssteun voor bedrijven en door het innovatieve Nederlandse bedrijfsleven, zoals de koning het in de Troonrede verwoordde. Eind dit jaar is de economie al weer groter dan voor corona, verwacht het CPB. Permanent groeiverlies Mocht er de komende tijd toch weer een nieuwe lockdown nodig zijn, dan blijft de economie groeien, maar wel minder: 3,3 procent dit jaar en 2,2 procent volgend jaar. En de coronacrisis heeft de economie sowieso een langdurige achterstand opgeleverd. De economie zal permanent zo'n 1,5 procent kleiner blijven dan die zonder corona zou zijn geweest, denkt het CPB. Op de arbeidsmarkt is er zo'n tekort aan krachten dat de werkloosheid maar een klein beetje oploopt, ook als de steunmaatregelen voor bedrijven voorbij zijn. In augustus was de werkloosheid 3,2 procent, voor 2022 verwacht het CPB gemiddeld 3,5 procent. Bekijk hier de belangrijkste economische verwachtingen van het CPB: De staatsschuld daalt volgend jaar dus alweer relatief, onder meer doordat de economie flink groeit. De schuld blijft daardoor onder het EU-maximum van 60 procent ten opzichte van de grootte van de economie van het land. Onder economen is discussie of het nodig is dat de staatsschuld zo laag blijft. Vanwege de coronacrisis hoeven landen zich overigens niet aan dat maximum te houden. Over de Nederlandse staatsschuld maakten we onlangs deze video: Dan de koopkracht. We hebben een demissionair kabinet en dus is dit een 'beleidsarme' Prinsjesdag oftewel er zijn maar weinig grote beslissingen genomen. Dat zien we ook op koopkrachtgebied. Voor grote groepen verandert er qua koopkracht maar weinig, is de verwachting van het CPB. Koopkracht: +0,1 procent De koopkracht van een doorsnee huishouden stijgt volgend jaar miniem, met 0,1 procent. Dat geldt dus voor het doorsnee huishouden en niet voor alle huishoudens. Zo gaat vijf procent van de huishoudens er 0,7 procent of meer op achteruit en gaat ook vijf procent van de huishoudens er 0,8 procent of meer op vooruit. En zoals altijd kan de economie zich volgend jaar toch anders ontwikkelen, met gevolgen voor de koopkracht. Mocht bijvoorbeeld de inflatie harder stijgen dan verwacht en de lonen en uitkeringen stijgen niet mee, dan gaat de koopkracht voor veel mensen omlaag. Zie hieronder wat de doorsnee koopkrachtontwikkeling is voor verschillende groepen: Mocht er snel een nieuw kabinet komen, dan kan dit koopkrachtbeeld voor 2022 nog veranderen. Misschien willen ze dan werkenden wat meer koopkracht geven, door bijvoorbeeld de belastingen voor hen wat te verlagen of misschien juist voor mensen met een uitkering. Nibud: somber 2022 Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) vindt 2022 een somber jaar voor mensen die moeilijk kunnen rondkomen, omdat veel huishoudens niet meer te besteden krijgen. 'Grote groepen zitten op dit moment structureel klem, denk aan gezinnen in de bijstand, mensen met een laag inkomen en hoge huur- of zorgkosten en jongeren die geen woning kunnen vinden', zegt Nibud-directeur Arjan Vliegenthart. Het Nibud heeft voor 117 voorbeeldhuishoudens de koopkrachtontwikkeling berekend. Zo gaat bijvoorbeeld een alleenstaande zzp'er die 40.000 bruto verdient er 6 euro per maand op achteruit. Bekijk alle voorbeeldhuishoudens hier (pdf).
21/09 17u15  Rutte verwacht op korte termijn doorbraak in formatie, maar wil niet speculerenVVD-leider Rutte verwacht dat er op korte termijn een doorbraak mogelijk is in de haperende kabinetsformatie, mogelijk zelfs komende week. In de NOS-uitzending over Prinsjesdag zei hij dat de formatie lang duurt, maar ook complex is. 'Maar het is belangrijk dat er zo snel mogelijk een missionair kabinet is.' Of het tot een minderheids- of meerderheidskabinet kan komen, wilde Rutte niet zeggen. 'Ik ga niet speculeren over welke richting de doorbraak opgaat.' Afgelopen weekend zaten VVD, D66 en CDA bij elkaar op een Hilversums landgoed, maar dat samenzijn leidde nog niet tot een doorbraak. Rutte reageerde ook op de Ipsos-enquête van gisteren, waaruit bleek dat het vertrouwen in de politiek onder burgers fors gedaald is, en dat ook de demissionaire premier een onvoldoende krijgt. 'Ik begrijp die mensen heel goed', zei hij, 'het is een stimulans voor mij om het beter te doen.' Het 'raakt zijn gevoel van verantwoordelijkheid', maar hij wil er verder niet al te lang bij stilstaan. 'We moeten het oplossen.' Rutte over het dalende vertrouwen: Volgens Rutte zijn de onderlinge verhoudingen tussen de partijleiders goed, ondanks berichten over het tegendeel. 'De komende tijd moeten we laten zien dat we niet kibbelend over straat gaan.' Dat moet dan morgen en overmorgen al gaan blijken, als in de Tweede Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen zijn. Rutte had het plan om van tevoren met oppositiepartijen afspraken te maken over extra investeringen in de begroting voor volgend jaar, maar PvdA en GroenLinks zeiden gisteren al dat ze dat niet willen. Ze zullen zelf met voorstellen komen in het debat. Geld is beschikbaar Rutte zei dat hij daar respect voor had. 'Laten we maar kijken hoe het loopt in het debat.' Volgens hem zijn de meeste partijen het eigenlijk wel eens over bepaalde aanpassingen aan de begroting. Hij is bereid om 1 miljard euro, die eigenlijk bedoeld was voor het bedrijfsleven, daarvoor in te zetten. Als grootste uitdagingen voor de komende jaren ziet Rutte het oplossen van de klimaat- en stikstofproblemen. Daar zijn volgens hem tientallen miljarden voor nodig. 'Maar het bijzondere van deze tijd is: dat geld is beschikbaar.' Daarom denkt hij dat de politiek ook daar afspraken over kan maken.
21/09 17u15  Geld uitgeven kan niet grenzeloos, zegt Raad van StateDe Nederlandse begroting heeft weer ankers nodig. Er moeten normen gesteld worden voor het uitgeven van geld, anders kan je nooit meer uitleggen dat de lasten ook moeten worden verhoogd. Dat stelt de Raad van State. Geld uitgeven kan niet grenzeloos, zegt het belangrijkste adviesorgaan van de regering. En dat is wel gebeurd tijdens de coronacrisis. Alle begrotingsregels lijken nu te worden losgelaten. 'We doen maar wat,' zegt Frank de Gra­ve namens de Raad van State. Het kabinet is demissionair, en ook Europa heeft de begrotingsregels tijdelijk losgelaten. Begrijpelijk dat dat ten tijde van de coronacrisis werd besloten, vindt de Raad, maar de hele politiek moet nu het gesprek aangaan over nieuwe begrotingsregels. Dat gesprek is hard nodig om de democratie te bewaken. Juist omdat geld lenen zo goedkoop is, en er al zo veel miljarden zijn uitgegeven worden grote investeringen nu zonder politieke discussie gedaan. 'En dat is onverantwoord', zegt de Raad van State. Die noemt als voorbeeld de keuze om 8,5 miljard euro uit te geven aan onderwijs, terwijl er amper debat is gevoerd over waar dat geld precies aan besteed zal worden. Uiteindelijk moet je wel kunnen verantwoorden dat belastinggeld goed uitgegeven worden, waarschuwt de Raad. 'Grote uitdagingen die niet kunnen wachten' 'Het budgetrecht is het oudste recht van het parlement', zegt Richard van Zwol van de afdeling Advisering van de Raad van State. Uiteindelijk bepalen Eerste en Tweede Kamer waar geld aan uitgegeven wordt. 'Maar die kaders zijn weggevallen. Het lijkt geen onderdeel van de politieke discussie meer. Spelregels zijn wenselijk. Ze zouden moeten worden vastgelegd in de wet.' 'Er liggen een aantal grote uitdagingen voor die om structurele maatregelen vragen, die kunnen niet wachten tot de politiek is uitgepraat', zegt vicepresident van de Raad van State Thom de Graaff. 'Neem het klimaat, maar ook de zorgkosten, arbeidsmarkt, woningmarkt en bestuurscultuur. Het zijn problemen die niet kunnen wachten.'
21/09 17u15  Economische toekomst ziet er volgens kabinet goed uit, maar 'oude normaal nog niet terug'De nabije toekomst ziet er op economisch gebied opvallend goed uit. Dat zei demissionair minister Hoekstra bij het aanbieden van de Miljoenennota voor volgend jaar aan de Tweede Kamer. Volgens ramingen van het Centraal Planbureau zet het economisch herstel na de coronacrisis nog iets sterker door dan eerder werd gedacht. Het CPB gaat uit volgend jaar uit van een economische groei van 3,5 procent en dit jaar van 3,9. Volgens Hoekstra zijn de relatief goede cijfers vooral toe te schrijven 'aan het aanpassingsvermogen van ondernemers en van de hele samenleving en aan de steunpakketten.' In de Kamer wees hij er ook op dat tijdens de coronacrisis veel mensen anderen hebben geholpen, niet uit eigenbelang, maar omdat ze er voor elkaar wilden zijn. Kijk hier hoe de minister van Financiën de begroting aanbood aan de Tweede Kamer: Hij erkende wel dat de gunstige cijfers niet alles zeggen over de levens van individuele mensen, die bijvoorbeeld door corona iemand hebben verloren of die inkomsten zijn kwijtgeraakt. 'Voor hen is het oude normaal nog niet terug', zei Hoekstra. Volgens het kabinet ligt de meest ingrijpende fase van de coronacrisis achter ons, maar blijven er risico's. Daarom wordt voor volgend jaar voorlopig 2 miljard in de coronabestrijding geïnvesteerd. Het kabinet vindt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt positiever dan verwacht. Bijna 70 procent van de 15- tot 75-jarigen is aan het werk, een nieuw record. De werkloosheid loopt volgend jaar iets op, de staatsschuld daalt dan. Het begrotingstekort wordt voor dit jaar op 6 procent geraamd en de verwachting is dat het volgend jaar daalt naar 2,4 procent. Gemiddeld genomen blijft de koopkracht van Nederlanders gelijk of ze gaan er minimaal op vooruit (0,1 procent). Het kabinet heeft op dit gebied geen grote maatregelen genomen, maar het wil naar eigen zeggen wel 'een evenwichtig koopkrachtbeeld' laten zien. De precieze gevolgen per persoon hangen af van de individuele situatie. Klimaat, woningbouw, criminaliteit Hoekstra zei in de Tweede Kamer dat een demissionair kabinet zich normaal terughoudend opstelt, maar dat sommige problemen niet kunnen wachten. Het kabinet trekt bijvoorbeeld een kleine 7 miljard euro extra uit voor het klimaatbeleid (voor een deel bedoeld om te kunnen voldoen aan het Urgenda-vonnis over de vermindering van de uitstoot van CO2). Zo wordt er fors meer besteed aan een subsidie voor duurzame energie. Het kabinet reserveert verder extra geld voor woningbouw (om de bouw van nieuwe woningen te versnellen), defensie (onder meer voor extra munitie), bestrijding van de ondermijnende criminaliteit en de beveiliging van personen. Ook de sociale advocatuur krijgt meer. Verder gaan er extra middelen naar lastenverlichting, met name voor mensen met een laag inkomen, eenverdieners en gezinnen. Premie ziektekosten stijgt iets Het kabinet verwacht dat de premie voor de basisverzekering voor zorgkosten volgend jaar ongeveer 2,75 euro per maand omhoog gaat. De verzekeraars stellen de uiteindelijke premies later dit jaar vast. De premiestijging wordt voor mensen met een lager inkomen gecompenseerd via de zorgtoeslag. Het eigen risico blijft 385 euro. De extra investeringen in nieuwe maatregelen worden voor een deel gefinancierd met het geld dat eigenlijk was bedoeld om het afschaffen van de dividendbelasting te betalen. Toen die afschaffing niet doorging, was de gedachte om het geld voor het bedrijfsleven te reserveren, maar ook dat is nu van de baan.
21/09 16u15  Rutte: doorbraak in formatie op korte termijn mogelijkVVD-leider Rutte verwacht dat er op korte termijn een doorbraak mogelijk is in de haperende kabinetsformatie, mogelijk zelf komende week. In de NOS-uitzending over Prinsjesdag zei hij dat de formatie lang duurt, maar ook complex is. 'Maar het is belangrijk dat er zo snel mogelijk een missionair kabinet is.' Of het tot een minderheids- of meerderheidskabinet kan komen, wilde Rutte niet zeggen. 'Ik ga niet speculeren over welke richting de doorbraak opgaat.' Afgelopen weekend zaten VVD, D66 en CDA bij elkaar op een Hilversums landgoed, maar dat samenzijn leidde nog niet tot een doorbraak. Rutte reageerde ook op de Ipsos-enquête van gisteren, waaruit bleek dat het vertrouwen in de politiek onder burgers fors gedaald is, en dat ook de demissionaire premier een onvoldoende krijgt. Niet kibbelend over straat 'Ik begrijp die mensen heel goed', zei hij, 'het is een stimulans voor mij om het beter te doen.' Het 'raakt zijn gevoel van verantwoordelijkheid', maar hij wil er verder niet al te lang bij stilstaan. 'We moeten het oplossen.' Volgens Rutte zijn de onderlinge verhoudingen tussen de partijleiders goed, ondanks berichten over het tegendeel. 'De komende tijd moeten we laten zien dat we niet kibbelend over straat gaan.' Dat moet dan morgen en overmorgen al gaan blijken, als in de Tweede Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen zijn. Rutte had het plan om van tevoren met oppositiepartijen afspraken te maken over extra investeringen in de begroting voor volgend jaar, maar PvdA en GroenLinks zeiden gisteren al dat ze dat niet willen. Ze zullen zelf met voorstellen komen in het debat. Geld is beschikbaar Rutte zei dat hij daar respect voor had. 'Laten we maar kijken hoe het loopt in het debat.' Volgens hem zijn de meeste partijen het eigenlijk wel eens over bepaalde aanpassingen aan de begroting. Hij is bereid om 1 miljard euro, die eigenlijk bedoeld was voor het bedrijfsleven, daarvoor in te zetten. Als grootste uitdagingen voor de komende jaren ziet Rutte het oplossen van de klimaat- en stikstofproblemen. Daar zijn volgens hem tientallen miljarden voor nodig. 'Maar het bijzondere van deze tijd is: dat geld is beschikbaar.' Daarom denkt hij dat de politiek ook daar afspraken over kan maken.
21/09 16u15  'Voorwaarden voor vergoeding van migrainemedicijn zijn te streng'Het Zorginstituut Nederland heeft vandaag het advies uitgebracht om drie nieuwe migrainemedicijnen op te nemen in het basispakket van de zorgverzekering. In veel andere Europese landen worden de medicijnen al vergoed en dat kan volgens het instituut, onder voorwaarden, ook in Nederland. De 41-jarige Hennie Koelewijn is een van de naar schatting 3600 patiënten met chronische migraine die in aanmerking komen voor een van de drie CGRP-remmers. Via een speciaal programma van de fabrikant maakt ze al bijna twee jaar gebruik van de medicatie erenumab. Dit medicijn dient ze zichzelf een keer in de maand toe door middel van een injectie in haar buik. 'Ik heb mijn leven terug en durf weer dingen af te spreken.' Toch is ze nog niet tevreden met het advies. Als het aan Koelewijn ligt, moeten er meer mensen in aanmerking komen voor de vergoeding. Daarom startte ze vandaag in samenwerking met Hoofdpijnnet, een netwerk voor mensen met migraine en andere soorten chronische hoofdpijnen, een petitie om de voorwaarden toch nog aan te passen. Donkere wereld Want Koelewijn gunt andere patiënten dezelfde verlichting door de medicatie. Voor het gebruik van de remmers zag haar leven er namelijk heel anders uit. 'In de dagen voor de aanval kreeg ik concentratieproblemen, was ik snel geïrriteerd, kon ik niet op woorden komen en kreeg ik tintelingen aan een kant van mijn lichaam in mijn tong en vingers.' Wanneer daarna de aanval begon kreeg Koelewijn last van extreme hoofdpijn, overgeven en was ze gevoelig voor licht en geluid. 'En je hebt geen idee wanneer het stopt.' Na zo'n aanval was ze uitgeput. 'Dus als je dit meerdere keren hebt, ben je er de hele maand druk mee.' Het is een donkere wereld om in te leven, zegt Koelewijn. 'Migraine is zo veel meer dan een beetje hoofdpijn. Het is een neurologische erfelijke aandoening waardoor je bijna niets kan afspreken, omdat je nooit weet wanneer je weer een aanval krijgt.' NOS op 3 maakte eerder deze special waarin je zelf ervaart hoe een migraineaanval kan voelen: Het Zorginstituut adviseert om patiënten die meer dan vijftien hoofdpijndagen per maand doormaken, waarvan zeker acht migrainedagen, in aanmerking te laten komen voor de vergoeding uit de basisverzekering. De remmers kosten zo'n 6000 euro per patiënt per jaar. Hoofdpijnnet reageerde eerder vandaag 'zeer kritisch' op het advies. De voorwaarden sluiten een groep, van naar schatting 6850 patiënten, uit die ook baat zou kunnen hebben bij de nieuwe medicijnen, zegt het netwerk. 'Waarschijnlijk is die groep zelfs nog groter', zegt directeur Nelleke Cools. 'Niet iedereen met klachten zoekt hulp via de hoofpijncentra in Nederland.' Het aantal migrainedagen dat nu in de voorwaarden wordt aangehouden is te hoog, meent Cools. In 2018 oordeelde het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) al dat mensen die vanaf vier migrainedagen per maand baat kunnen hebben bij deze medicijnen. Daarnaast moeten patiënten om in aanmerking te komen voor een van de drie medicijnen minstens twee andere behandelingen hebben geprobeerd. Koelewijn: 'Ik heb sinds mijn 9de migraine en sindsdien bijna alles geprobeerd en niets werkte. Maar nu ik de voorwaarden lees, word ik toch bang dat ik eerst weer andere medicijnen moet proberen voordat ik mijn huidige medicijn straks via de basisverzekering vergoed kan krijgen. Terwijl ik weet dat erenumab werkt.' Haar neuroloog adviseerde haar het huidige medicijn. 'Het zou niet zo kunnen zijn dat een verzekeraar straks gaat bepalen welke behandeling er eerst moet worden gedaan, voordat neurologen deze nieuwe medicijnen mogen voorschrijven. De verzekeraar zou niet op de stoel van de behandelend arts mogen gaan zitten', vindt Koelewijn. Onderzoeksdossier 'We begrijpen de zorgen maar wij gaan niet over het stellen van de indicatie', zei Sjaak Wijma van het Zorginstituut in het NOS Radio 1 Journaal. 'Voor nu is het vooral goed nieuws voor mensen met chronische migraine.' De medicijnen worden volgens het Zorginstituut nog niet voor migrainepatiënten met minder dan veertien hoofdpijndagen per maand geadviseerd in het basispakket op te nemen, omdat er nog geen onderzoeksdossier is ingediend voor deze groep. 'Zodra de farmaceutische bedrijven hun aanvraag indienen, kan het Zorginstituut starten met een beoordeling.'
21/09 16u15  Britten klagen derde verdachte aan in zaak-SkripalHet Openbaar Ministerie in het Verenigd Koninkrijk heeft een derde Rus aangeklaagd voor de poging tot moord op de oud-dubbelspion Sergej Skripal. Volgens het OM staat nu vast dat de drie verdachten voor de Russische militaire geheime dienst GROe werkten. 'We kunnen geen details geven, maar we hebben bewijs dat de drie verdachten aan de GROe gelinkt kunnen worden', zei de Britse Nationaal coördinator voor de bestrijding van terrorisme Dean Haydon. Tegen de drie is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd, maar ze zitten waarschijnlijk in Rusland en dat land heeft geen uitleveringsverdrag met het Verenigd Koninkrijk. Aanval met novitsjok De Russische voormalige dubbelspion Skripal werd in 2018 samen met zijn dochter Joelia vergiftigd met het zenuwgas novitsjok. Het middel is vermoedelijk in vloeibare vorm op de voordeur van hun huis in de Engelse stad Salisbury aangebracht. In maart van dat jaar werden de twee in bewusteloze toestand op een bank in een park aangetroffen. Beiden overleefden de aanval, net als een politieagent die bij een onderzoek van hun huis met het middel in aanraking kwam. Een vrouw die een parfumflesje vond waarin het middel vermoedelijk het land is binnengesmokkeld, kwam wel te overlijden. In september 2018 werden al twee verdachten aangeklaagd, Russen die het Verenigd Koninkrijk onder een valse naam waren binnengekomen. De Britse politie zegt nu dat ze in werkelijkheid Aleksandr Misjkin en Anatoli Tsjepiga heten. Ze zijn op dit moment vermoedelijk in Rusland. Dat geldt waarschijnlijk ook voor de nu aangeklaagde derde verdachte, de ongeveer 50 jaar oude Denis Sergejev. Samen met Misjkin en Tsjepiga zou hij een driekoppig team hebben gevormd dat door de GROe op pad was gestuurd om Skripal te liquideren. Het onderzoekscollectief Bellingcat kwam in 2019 al tot dezelfde conclusie. De Britse politie zegt nu dat Sergejev in het weekend van de aanslag in het Verenigd Koninkrijk was en geregeld contact had met Misjkin en Tsjepiga, die de aanslag uitvoerden. Volgens Bellingcat had Sergejev waarschijnlijk de leiding bij de operatie. Spionnenruil Skripal, zelf een oud-GROe-officier, zou rond de eeuwwisseling namen van Russische geheim agenten in het buitenland aan de Britten hebben doorgegeven. Dat kwam uit: hij werd gearresteerd en veroordeeld, maar kon zich in 2010 na een spionnenruil in het Verenigd Koninkrijk vestigen. Rusland ontkent dat het iets met de poging tot moord op Skripal te maken heeft. Misjkin en Tsjepiga verklaarden in 2018 onder hun valse namen dat ze op het moment van de aanslag in Salisbury waren, maar er niets mee te maken hadden.
21/09 16u15  Tweede Kamer vindt dat er nu echt snel een nieuw kabinet moet komenVeel partijen uit de Tweede Kamer grijpen Prinsjesdag aan om nog een keer te zeggen dat er snel een missionair kabinet moet komen. Ze zeggen dat de problemen die de koning in de Troonrede benoemde, zoals het klimaat en de woningnood, alleen goed kunnen worden aangepakt als er snel een doorbraak komt in de formatie. ChristenUnie-leider Segers wijst erop dat achter de economische cijfers, die vandaag gepresenteerd worden, een harde werkelijkheid schuilgaat van groepen mensen 'die in de steek worden gelaten'. Hij vindt dat deze tijd vraagt 'om een politiek die het samenleven weer vooropzet, om partijen die de samenwerking zoeken en om de dapperheid om grote en belangrijke keuzes te maken voor ons land.' Ook de PvdA en GroenLinks vinden het slecht dat alles stilstaat door de stroef lopende formatie. 'Het demissionaire kabinet-Rutte/Hoekstra laat mensen in de kou staan', zegt PvdA-leider Ploumen. Ze wijst erop dat er veel onzekerheid is over werk en wonen en dat Nederland zich vanwege dit soort problemen 'dit demissionaire kabinet in ontbinding en de formatiechaos niet langer kan permitteren'. Klaver heeft ook snel behoefte aan 'een daadkrachtig kabinet' om 'de stikstofcrisis, de klimaatcrisis, de wooncrisis en de groeiende ongelijkheid aan te passen'. Hoewel VVD-leider Rutte en CDA'er Hoekstra duidelijk hebben laten weten dat zij niet met twee linkse partijen in een regering willen, noemt Klaver de combinatie van PvdA en GroenLinks, die hun fracties voorlopig hebben samengevoegd, nog steeds als 'een versterking' van een nieuw kabinet. 'Nieuwe verkiezingen' D66-fractieleider Jetten, die nog wel deelneemt aan de formatiebesprekingen, zegt heel goed te begrijpen dat mensen het vertrouwen een beetje kwijt zijn. Hij wijst erop dat zijn partij al maanden probeert om een breed gedragen kabinet te vormen. 'Ik vind het frustrerend dat dat nog niet lukt.' D66 wil PvdA en GroenLinks nog steeds graag aan tafel hebben, maar voorlopig zijn naast D66 alleen VVD en CDA nog in beeld en kijkt informateur naar een minderheidskabinet. Ook partijleider Wilders van de grootste oppositiepartij, de PVV, vindt dat dit demissionaire kabinet geen grote problemen kan aanpakken. Wat hem betreft is er maar één oplossing: nieuwe verkiezingen. VVD-fractievoorzitter Hermans denkt dat het demissionaire kabinet de komende tijd wel degelijk een aantal problemen kan oppakken 'waar mensen zich terecht zorgen over maken', zoals de woningmarkt. Zij zegt 'enorm gemotiveerd' te zijn om de komende dagen met de Tweede Kamer te kijken welke stappen er gezet kunnen worden. Zij heeft vertrouwen in een 'constructieve samenwerking' met andere partijen. 'Bestuurlijke vernieuwing' Het Kamerlid Omtzigt, die inmiddels als eenmansfractie in de Kamer zit, vindt het jammer dat er vandaag niets is gezegd over de nieuwe bestuurscultuur waar het vlak na de verkiezingen vaak over ging. Hij wil daar morgen en overmorgen, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, op terugkomen. Hij vindt het terecht dat er in de Troonrede aandacht was voor de slachtoffers van de aardbevingen in Groningen en de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Maar hij vindt dat er zo langzamerhand werk moet worden gemaakt van de afhandeling. Denk-leider Azarkan denkt er net zo over. Hij noemt ook 'kwetsbare jongeren', die op een GGZ-wachtlijst voor psychische hulp staan. Er moet snel een nieuw kabinet komen, vindt ook hij, 'dat als de wiedeweerga aan de slag gaat'. Thierry Baudet van Forum voor Democratie vindt het heel vreemd dat er niks is gezegd over 'de uitsluiting van mensen vanaf het komend weekend'. Het gaat dan om mensen die niet gevaccineerd zijn tegen corona en die met een coronapas moeten aantonen dat ze negatief getest zijn. 'Het is discriminatie, ongelijkheid. Verschrikkelijk', zei hij na het bijwonen van de Troonrede.
21/09 16u15  Weer minder positieve coronatests en opnames, R-getal ook gedaaldHet aantal positieve tests is de afgelopen week gedaald. Dat meldt het RIVM, dat op dinsdag altijd een uitgebreide update geeft. Het aantal positieve tests was de afgelopen zeven dagen 16 procent lager dan een week geleden, het waren er 13.347. Een week geleden ging het nog om 15.976 positieve tests in een week. Bovendien daalde het percentage positieve test in de teststraten, van 9 procent naar 8 procent. Ook werden afgelopen week minder nieuwe coronapatiënten opgenomen in het ziekenhuis (-23%) en op de IC intensive care (-18%). Het aantal patiënten in het ziekenhuis ging van 374 naar 287. Het reproductiegetal, dat aangeeft hoe snel het virus zich verspreidt, is ook gedaald. Op de laatst berekende datum (6 september) lag het op 0,91, tegen 0,99 een week ervoor. Het aantal gemelde sterfgevallen door corona is wel gestegen, van 35 naar 45.
21/09 16u15  Raad van State: stoppen met grenzeloos geld uitgevenDe Nederlandse begroting heeft weer ankers nodig. Er moeten normen gesteld worden voor het uitgeven van geld, anders kan je nooit meer uitleggen dat de lasten ook moeten worden verhoogd. Dat stelt de Raad van State. Geld uitgeven kan niet grenzeloos, zegt het belangrijkste adviesorgaan van de regering. En dat is wel gebeurd tijdens de coronacrisis. Alle begrotingsregels lijken nu te worden losgelaten. 'We doen maar wat,' zegt Frank de Gra­ve namens de Raad van State. Het kabinet is demissionair, en ook Europa heeft de begrotingsregels tijdelijk losgelaten. Begrijpelijk dat dat ten tijde van de coronacrisis werd besloten, vindt de Raad, maar de hele politiek moet nu het gesprek aangaan over nieuwe begrotingsregels. Dat gesprek is hard nodig om de democratie te bewaken. Juist omdat geld lenen zo goedkoop is, en er al zo veel miljarden zijn uitgegeven worden grote investeringen nu zonder politieke discussie gedaan. 'En dat is onverantwoord', zegt de Raad van State. Die noemt als voorbeeld de keuze om 8,5 miljard euro uit te geven aan onderwijs, terwijl er amper debat is gevoerd over waar dat geld precies aan besteed zal worden. Uiteindelijk moet je wel kunnen verantwoorden dat belastinggeld goed uitgegeven worden, waarschuwt de Raad. 'Grote uitdagingen die niet kunnen wachten' 'Het budgetrecht is het oudste recht van het parlement', zegt Richard van Zwol van de afdeling Advisering van de Raad van State. Uiteindelijk bepalen Eerste en Tweede Kamer waar geld aan uitgegeven wordt. 'Maar die kaders zijn weggevallen. Het lijkt geen onderdeel van de politieke discussie meer. Spelregels zijn wenselijk. Ze zouden moeten worden vastgelegd in de wet.' 'Er liggen een aantal grote uitdagingen voor die om structurele maatregelen vragen, die kunnen niet wachten tot de politiek is uitgepraat', zegt vicepresident van de Raad van State Thom de Graaff. 'Neem het klimaat, maar ook de zorgkosten, arbeidsmarkt, woningmarkt en bestuurscultuur. Het zijn problemen die niet kunnen wachten.'
21/09 16u15  Kabinet: economische toekomst ziet er opvallend goed uitDe nabije toekomst ziet er op economisch gebied opvallend goed uit. Dat zei demissionair minister Hoekstra bij het aanbieden van de Miljoenennota voor volgend jaar aan de Tweede Kamer. Volgens ramingen van het Centraal Planbureau zet het economisch herstel na de coronacrisis nog iets sterker door dan eerder werd gedacht. Het CPB gaat uit volgend jaar uit van een economische groei van 3,5 procent en dit jaar van 3,9. Volgens Hoekstra zijn de relatief goede cijfers vooral toe te schrijven 'aan het aanpassingsvermogen van ondernemers en van de hele samenleving en aan de steunpakketten.' In de Kamer wees hij er ook op dat tijdens de coronacrisis veel mensen anderen hebben geholpen, niet uit eigenbelang, maar omdat ze er voor elkaar wilden zijn. Kijk hier hoe de minister van Financiën de begrting aanbood aan de Tweede Kamer: 'Oude normaal nog niet terug' Hij erkende wel dat de gunstige cijfers niet alles zeggen over de levens van individuele mensen, die bijvoorbeeld door corona iemand hebben verloren of die inkomsten zijn kwijtgeraakt. 'Voor hen is het oude normaal nog niet terug', zei Hoekstra. Volgens het kabinet ligt de meest ingrijpende fase van de coronacrisis achter ons, maar blijven er risico's. Daarom wordt voor volgend jaar voorlopig 2 miljard in de coronabestrijding geïnvesteerd. Werkloosheid Het kabinet vindt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt positiever dan verwacht. Bijna 70 procent van de 15- tot 75-jarigen is aan het werk, een nieuw record. De werkloosheid loopt volgend jaar iets op, de staatsschuld daalt dan. Het begrotingstekort wordt voor dit jaar op 6 procent geraamd en de verwachting is dat het volgend jaar daalt naar 2,4 procent. Gemiddeld genomen blijft de koopkracht van Nederlanders gelijk of ze gaan er minimaal op vooruit (0,1 procent). Het kabinet heeft op dit gebied geen grote maatregelen genomen, maar het wil naar eigen zeggen wel 'een evenwichtig koopkrachtbeeld' laten zien. De precieze gevolgen per persoon hangen af van de individuele situatie. Klimaat, woningbouw, criminaliteit Hoekstra zei in de Tweede Kamer dat een demissionair kabinet zich normaal terughoudend opstelt, maar dat sommige problemen niet kunnen wachten. Het kabinet trekt bijvoorbeeld een kleine 7 miljard euro extra uit voor het klimaatbeleid (voor een deel bedoeld om te kunnen voldoen aan het Urgenda-vonnis over de vermindering van de uitstoot van CO2). Zo wordt er fors meer besteed aan een subsidie voor duurzame energie. Het kabinet reserveert verder extra geld voor woningbouw (om de bouw van nieuwe woningen te versnellen), defensie (onder meer voor extra munitie), bestrijding van de ondermijnende criminaliteit en de beveiliging van personen. Ook de sociale advocatuur krijgt meer. Verder gaan er extra middelen naar lastenverlichting, met name voor mensen met een laag inkomen, eenverdieners en gezinnen. Premie ziektekosten stijgt iets Het kabinet verwacht dat de premie voor de basisverzekering voor zorgkosten volgend jaar ongeveer 2,75 euro per maand omhoog gaat. De verzekeraars stellen de uiteindelijke premies later dit jaar vast. De premiestijging wordt voor mensen met een lager inkomen gecompenseerd via de zorgtoeslag. Het eigen risico blijft 385 euro. De extra investeringen in nieuwe maatregelen worden voor een deel gefinancierd met het geld dat eigenlijk was bedoeld om het afschaffen van de dividendbelasting te betalen. Toen die afschaffing niet doorging, was de gedachte om het geld voor het bedrijfsleven te reserveren, maar ook dat is nu van de baan.
21/09 16u15  Extra opvangplekken voor alleenstaande minderjarige asielzoekers gezochtJeugdbeschermingsorganisatie Nidos en het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) zoeken met spoed extra opvangplekken voor minderjarige alleenstaande asielkinderen. Zij roepen jeugdhulpinstellingen en organisaties op om hen te helpen. De plekken zijn volgens het Nidos en het COA nodig omdat de instroom de afgelopen weken hoger is dan verwacht. Daardoor lopen de verschillende opvangvormen snel vol. Het COA zoekt locaties waar 20 tot 50 jongeren opgevangen kunnen worden. Het Nidos zoekt vooral woningen waarin de minderjarigen begeleid kunnen wonen. In de zomerperiode neemt het aantal asielzoekers altijd toe, maar uit de instroomcijfers die de IND bijhoudt, blijkt tot en met juli een flinke toename van het aantal alleenreizende minderjarigen: in april waren het er 81 en in juli 159. Minder plekken beschikbaar In 2019 vroegen 1046 onbegeleide minderjarige kinderen asiel in Nederland. In 2020, het jaar waarin de grenzen dicht waren vanwege corona, ging het om 986 jongeren. Tot en met juli dit jaar staat dat cijfers alweer op 682. Recentere cijfers van immigratiedienst IND zijn op dit moment niet beschikbaar, maar de huidige aantallen zijn wel veel lager dan de instroom tijdens de vluchtelingencrisis van 2015 en 2016. In 2015 ging het om 3900 mensen, in 2016 om 1700. Na de vluchtelingencrisis verminderde het Nidos het aantal contracten met jeugdzorginstellingen, omdat er ook minder kinderen opgevangen hoefden te worden. Grote kans op asiel Bij aankomst in Nederland gaan de kinderen eerst naar speciale asielzoekerscentra van het COA. Zodra zij een verblijfsvergunning krijgen, wordt de zorg over hen overgenomen door gespecialiseerde jeugdzorgorganisaties. Het COA en het Nidos zien dat veel van de kinderen die nu in Nederland aankomen een grote kans maken op een vluchtelingenstatus. Zij zullen dus veelal moeten worden begeleid door de jeugdzorgorganisaties die nu nog over zijn. Speciaal voor Afghaanse kinderen die nu binnenkomen, worden daarnaast nog Afghaanse pleeggezinnen gezocht die kinderen in de leeftijd van 7 tot 17 jaar kunnen opvangen.
21/09 16u15  Vacatures gevuld: Kamp en Knapen nieuwe ministers in demissionair kabinetVVD-coryfee Henk Kamp wordt demissionair minister van Defensie, CDA'er Ben Knapen gaat naar Buitenlandse Zaken. Dat melden ingewijden. Op beide ministeries was een vacature. Vorige week donderdag trad D66-minister Kaag van Buitenlandse Zaken af en een dag later haar CDA-collega Bijleveld van Defensie. Ze deden dat in de nasleep van de chaotisch verlopen evacuaties uit Afghanistan. Tegen allebei nam de Tweede Kamer een motie van afkeuring aan. Als tijdelijk opvolger van CDA'er Bijleveld werd vorige week haar partijgenoot Grapperhaus (al minister van Justitie) aangewezen en voor D66'er Kaag kwam als voorlopige vervanger De Bruijn (ook D66, minister voor Buitenlandse Handel) in de plaats. Toen werd al aangekondigd dat er nog nieuwe mensen zouden worden aangewezen. Aanvankelijk was de bedoeling dat er een CDA'er op Defensie zou blijven en dat een VVD'er naar Buitenlandse Zaken zou gaan, maar dat is dus omgedraaid. Haagse bronnen noemen nu de namen van Kamp en Knapen. Kamp (69) was van 2002 tot 2007 ook al minister van Defensie en hij was ook minister van Volkshuisvesting, Sociale Zaken en Economische Zaken. Ook was de VVD'er lang lid van de Tweede Kamer; in 2012 droeg hij als informateur bij aan de vorming van het derde kabinet-Rutte. Hij is op dit moment voorzitter van ActiZ, de branchevereniging van zorgorganisaties. Knapen (70) is fractievoorzitter van het CDA in de Eerste Kamer. Eerder was hij onder meer staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en nog eerder hoofdredacteur van NRC Handelsblad.
21/09 16u15  Tientallen jerrycans met drugsgrondstoffen in Eindhovense woonwijkIn de achtertuin van een huis in Eindhoven zijn ruim veertig vaten gevonden met grondstoffen voor de productie van synthetische drugs. In totaal gaat het om 46 jerrycans van elk twintig liter. De politie heeft drie mensen aangehouden. De jerrycans staan opgeslagen in een partytent achter het huis en bevatten onder meer zwavelzuur en zoutzuur. De politie doet onderzoek en de omgeving is afgezet. Ook een pleintje achter het huis is afgesloten. Omroep Brabant meldt dat iemand zag hoe een aantal jerrycans werd uitgeladen uit een busje door twee mannen in overalls. Daarop belde de getuige de politie en noteerde het kenteken. De bus werd een uur later getraceerd op de A67 en aan de kant gezet. De bestuurder, een 29-jarige man uit Polen, is aangehouden. In het huis zijn de bewoner en een 32-jarige man uit Amsterdam aangehouden. Klachten De bewoners van het huis waar de grondstoffen zijn gevonden, veroorzaken volgens buurtbewoners vaker overlast. 'Er komen daar heel gekke types. Het loopt de spuigaten uit', zegt een van hen, die liever anoniem blijft uit angst voor represailles. 'We hebben al heel vaak klachten ingediend bij de verhuurder van de woning, maar afgezien van controles in de straat gebeurde er niets.' De buurtbewoner hoopt dat er nu wel maatregelen worden genomen. 'Want wij voelen ons niet meer veilig.' De jerrycans met de gevaarlijke stoffen worden vernietigd door een gespecialiseerd bedrijf.
21/09 16u15  Groen vinkje in CoronaCheck-app blijft, vals coronabewijs kan niet worden ingetrokkenEen eventueel vals coronabewijs kan niet worden ingetrokken. Dat zegt GGD GHOR tegen persbureau ANP nadat maandagavond bekend was geworden dat een aantal GGD-medewerkers op non-actief is gesteld vanwege mogelijke fraude met vaccinatiebewijzen. Een vals bewijs kan niet worden ingetrokken omdat de QR-code opgeslagen wordt op het apparaat waarmee het is aangemaakt, en niet in een centraal systeem van de overheid. Hetzelfde probleem speelt bij gevaccineerde mensen die positief testen op het coronavirus. Ook zij houden hun groene vinkje in de CoronaCheck-app. Daarmee kunnen zij met hun coronatoegangsbewijs alsnog naar een café, theater of met het vliegtuig zonder bij de deur geweigerd te worden. 'We accepteren het risico' De fout in de CoronaCheck-app wordt definitief niet aangepast. 'We accepteren dit risico', zegt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid tegen de NOS. Het probleem kwam deze zomer al aan het licht na berichtgeving in de Volkskrant, het ministerie zei daarna te werken aan maatregelen. Maar die komen er dus niet. Dat het probleem niet wordt aangepakt, heeft volgens het ministerie te maken met de werking van de app. 'Nederland heeft gekozen voor hoge privacystandaarden. Dat betekent dat je bij het aanmaken van de QR-code maar één keer contact maakt met de database van de GGD. We kunnen daarna niet terugkijken of de QR-code intrekken', zegt een woordvoerder. Een oplossing is om de app helemaal opnieuw op te bouwen, maar dat is het kabinet nu niet van plan. 'Als je ziek bent, moet je je gewoon aan de regels houden.' Isolatie Mensen die positief testen, dragen het coronavirus met zich mee en kunnen anderen besmetten. De coronaregels schrijven voor dat iedereen na een positieve test zeven dagen in isolatie gaat na het begin van de klachten en 24 uur klachtenvrij moet zijn om weer naar buiten te gaan. Mensen zonder klachten kunnen al na drie dagen uit isolatie. In België speelt hetzelfde probleem, maar daar wordt wel actie ondernomen. De overheid zegt te werken aan een aanpassing van de app waardoor een positief testresultaat automatisch leidt tot een rood vinkje voor elf dagen, schrijft de VRT.
21/09 15u15  Man die kettingen van nekken trok rond Utrecht krijgt vijf jaar celEen 26-jarige man is door de rechtbank Noord-Holland veroordeeld tot vijf jaar cel voor dertien straatroven, een mishandeling en de diefstal van een aantal computers. Bij de berovingen op straat trok hij onder meer kettingen van de nek van oudere vrouwen. Tussen april en juli dit jaar maakte hij meerdere slachtoffers in de omgeving van Utrecht en in Het Gooi. Hij benaderde zijn slachtoffers overdag op straat en trok plotseling het sieraad van de nek of pols. Een aantal slachtoffers viel daardoor en moest worden behandeld door een arts. De man werd aangehouden nadat de politie bewakingsbeelden van een van de diefstallen had verspreid. Daarin was te zien hoe hij een vrouw beroofde in De Bilt. De verdachte was ook actief in onder meer Leusden, Bunschoten, Driebergen en Aalsmeer. Angstig op straat Volgens de rechter hadden de berovingen grote gevolgen voor de slachtoffers. Een deel van hen is sindsdien angstig om de straat op te gaan. Daarom is een jarenlange gevangenisstraf op z'n plaats, vindt de rechter. Die nam bij de strafbepaling ook mee dat de verdachte geen enkele verantwoordelijkheid nam voor zijn acties. De 26-jarige moet naast de celstraf ook een schadevergoeding betalen aan acht slachtoffers. In totaal gaat het om bijna 15.000 euro. De straf valt iets lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie, meldt NH Nieuws. Het OM wilde dat hij zes jaar de cel in ging. Volgens de rechter is er voor zes aanklachten, waaronder enkele straatroven, onvoldoende bewijs.
21/09 15u15  Kamp en Knapen nieuwe ministers in demissionair kabinetVVD-coryfee Henk Kamp wordt demissionair minister van Defensie, CDA'er Ben Knapen gaat naar Buitenlandse Zaken. Dat melden ingewijden. Op beide ministeries was een vacature. Vorige week donderdag trad D66-minister Kaag van Buitenlandse Zaken af en een dag later haar CDA-collega Bijleveld van Defensie. Ze deden dat in de nasleep van de chaotisch verlopen evacuaties uit Afghanistan. Tegen allebei nam de Tweede Kamer een motie van afkeuring aan. Als tijdelijk opvolger van CDA'er Bijleveld werd vorige week haar partijgenoot Grapperhaus (al minister van Justitie) aangewezen en voor D66'er Kaag kwam als voorlopige vervanger De Bruijn (ook D66, minister voor Buitenlandse Handel) in de plaats. Toen werd al aangekondigd dat er nog nieuwe mensen zouden worden aangewezen. Anvankelijk was de bedoeling dat er een CDA'er op Defensie zou blijven en dat een VVD'er naar Buitenlandse Zaken zou gaan, maar dat is dus omgedraaid. Beiden zaten al in kabinet Ingewijden melden nu de namen van Kamp en Knapen. Kamp (69) was van 2002 tot 2007 ook al minister van Defensie en hij was ook minister van Volkshuisvesting, Sociale Zaken en Economische Zaken. Ook was de VVD'er lang lid van de Tweede Kamer; in 2012 droeg hij als informateur bij aan de vorming van het derde kabinet-Rutte. Knapen (70) is nu fractievoorzitter van het CDA in de Eerste Kamer. Eerder was hij onder meer staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en nog eerder hoofdredacteur van NRC Handelsblad.
21/09 15u15  Tientallen vaten gevonden met drugsgrondstoffen in woonwijk in EindhovenIn de achtertuin van een huis in Eindhoven zijn ruim veertig vaten gevonden met grondstoffen voor de productie van synthetische drugs. In totaal gaat het om 46 vaten van elk twintig liter. De politie heeft drie mensen aangehouden. De vaten staan opgeslagen in een partytent achter het huis en bevatten onder meer zwavelzuur en zoutzuur. De politie doet onderzoek en de omgeving is afgezet. Ook een pleintje achter het huis is afgesloten. Omroep Brabant meldt dat iemand zag hoe een aantal vaten werd uitgeladen uit een busje door twee mannen in overalls. Daarop belde de getuige de politie en noteerde het kenteken. De bus werd een uur later getraceerd op de A67 en aan de kant gezet. De bestuurder, een 29-jarige man uit Polen, is aangehouden. In het huis zijn de bewoner en een 32-jarige man uit Amsterdam aangehouden. Klachten De bewoners van het huis waar de vaten zijn gevonden, veroorzaken volgens buurtbewoners vaker overlast. 'Er komen daar heel gekke types. Het loopt de spuigaten uit', zegt een van hen, die liever anoniem blijft uit angst voor represailles. 'We hebben al heel vaak klachten ingediend bij de verhuurder van de woning, maar afgezien van controles in de straat gebeurde er niets.' De buurtbewoner hoopt dat er nu wel maatregelen worden genomen. 'Want wij voelen ons niet meer veilig.' De vaten met de gevaarlijke stoffen worden vernietigd door een gespecialiseerd bedrijf.
21/09 15u15  Hof oordeelt dat Helpling-schoonmakers uitzendkrachten zijnSchoonmakers die via het online platform Helpling werken zijn uitzendkrachten. Dat heeft het gerechtshof in Amsterdam in hoger beroep bepaald. Dit betekent onder meer dat de schoonmakers recht hebben op doorbetaling van loon als ze ziek zijn en als zij ontslagen worden, hebben ze recht op een transitievergoeding. Toch hoeven ze van het hof niet betaald te worden volgens de schoonmaak-cao, want de huishoudens die de schoonmakers inhuren, zijn de zogeheten 'inlener' die de instructies geven. Het loon wordt door de schoonmaker en het huishouden bepaald, en maar ten dele door Helpling. Er is dus geen sprake van een arbeidsovereenkomst, maar van een uitzendovereenkomst. Helpling is een app waarmee een schoonmaker kan worden ingehuurd. De schoonmakers waren als zzp'er in dienst. De zaak was aangespannen door vakbond FNV, in samenwerking met een schoonmaker. Volgens FNV was er sprake van een schijnconstructie, want volgens de vakbond is Helpling een werkgever en niet alleen een online platform. Andere uitspraak kantonrechter De zaak had bij de kantonrechter in 2019 een andere uitkomst. FNV wilde dat de Helpling-schoonmakers in dienst werden genomen, omdat er sprake zou zijn van een arbeidsrelatie. De kantonrechter ging hier niet in mee. Helpling vroeg toendertijd aan de schoonmakers tussen de 23 en 32 procent commissie voor het bemiddelen tussen de huishoudens en de schoonmakers. Volgens de kantonrechter was er echter geen sprake van arbeidsbemiddeling en mocht er geen vergoeding worden gevraagd. Beide partijen gingen daartegen in beroep en die uitspraak was vandaag. De FNV is al enkele jaren bezig met rechtszaken tegen zogeheten platformeconomiebedrijven. Dat zijn techbedrijven die met apps bepaalde diensten aanbieden. Ze hebben hun mensen veelal als freelancers in dienst. Volgens de vakbond is er vanuit de overheid nog te weinig geregeld voor deze groep en zouden er schijnconstructies zijn. 'Politiek kijkt lijdzaam toe' Helpling zegt dat de consequenties van het oordeel op dit moment nog niet goed te overzien zijn, omdat volgens het bedrijf niet alle regels voor uitzendwerk één op één op Helpling kunnen worden toegepast. In de uitspraak zegt het Hof dat 'het toepassen van bestaande arbeidsrechtelijke regels op nieuwe maatschappelijke fenomenen als via een digitaal platform verrichte arbeid, moeilijk kan zijn'. De schoonmaakapp gaat de komende dagen de uitspraak analyseren voordat het verdere stappen onderneemt. Zakaria Boufangacha, vicevoorzitter FNV, is blij met de uitspraak, maar vindt het niet genoeg: 'De politiek moet gaan handhaven. Het is niet uit te leggen aan de belastingbetaler dat de Belastingdienst niet handhaaft bij dit soort platformbedrijven. Zij moeten gewoon loonbelasting en werknemerspremies gaan betalen. En de Arbeidsinspectie moet gaan toezien op het toepassen van de juiste arbeidsrelatie. Het is pijnlijk dat de politiek lijdzaam toekijkt.' Eerder deze maand won de FNV een grote rechtszaak tegen taxi-app Uber. Uber moet van de rechtbank per direct zijn chauffeurs in vaste dienst nemen. Begin dit jaar won de vakbond in het hoger beroep een zaak tegen maaltijdbezorger Deliveroo. Daar is de uitspraak net iets anders: koeriers mogen in vaste dienst, maar daar moeten zij wel zelf om vragen.
21/09 14u15  Troonrede: veel onrust en onzekerheid, maar Nederland blijft goed land om in te levenEr is veel onrust en onzekerheid, maar Nederland is en blijft een goed land om in te leven. Dat was de boodschap die koning Willem-Alexander uitsprak namens de regering in de Grote Kerk in Den Haag. 'Een land dat zich macro-economisch met de beste kan meten. En als we de toekomst gezamenlijk tegemoet blijven treden, kunnen we heel veel aan.' De koning benadrukte evenwel dat de regering wat betreft de rechtsstaat en rechtszekerheid de hand in eigen boezem steekt. 'De afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen is te lang te stroperig geweest. In de toeslagenaffaire heeft de overheid mensen letterlijk en figuurlijk onrecht gedaan.' Voor beide affaires geldt dat fouten moeten worden hersteld en dat compensatie zo snel mogelijk moet worden uitgekeerd. 'Dat blijft voor de regering absolute prioriteit.' Allesomvattende problemen De koning noemde grote binnenlandse thema's die moeten worden aangepakt: de woningmarkt, stikstof en kansenongelijkheid. Daarnaast sprak de koning over 'allesomvattende problemen', zoals klimaatverandering en schuivende machtsverhoudingen op het wereldtoneel. 'Klimaatverandering kwam deze zomer dichtbij toen inwoners van Limburg hun huizen onder water zagen lopen', zei Willem-Alexander. Hij noemde de watersnood 'een harde waarschuwing'. De geplande maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan, moeten tegen het licht worden gehouden en waar nodig moeten ze worden versneld. 'Het is heel verklaarbaar dat velen onze tijd ervaren als een periode van grote en onvermijdelijke veranderingen', zei de koning: 'Geopolitieke ontwikkelingen kwamen dichtbij door de dramatische beelden uit Afghanistan.' De koning zei dat het Afghaanse volk een 'ongewisse toekomst' wacht en benoemde dat het 'een hard gelag was' voor Nederlandse Afghanistan-veteranen. De koning noemde vragen die mensen volgens hem hebben bij alles wat er aan de hand is. 'Het is logisch dat mensen zich afvragen: wat betekenen al deze ontwikkelingen voor mij persoonlijk? Voor onze manier van leven? Voor mijn toekomst en die van mijn kinderen?' Nederlanders zijn volgens Willem-Alexander gemiddeld tevreden met hun leven, maar ze maken zich zorgen over het land en de wereld om hen heen en dat wordt meer door polarisatie. 'De onrust en onzekerheid worden nog gevoed doordat het maatschappelijk debat nationaal en internationaal steeds vaker op polariserende toon wordt gevoerd.' De koning las voor de negende keer de Troonrede, de vierde van het kabinet-Rutte III.
21/09 14u15  Ook fraudeurs houden groen vinkje in CoronaCheck-appEen eventueel vals coronabewijs kan niet worden ingetrokken. Dat zegt GGD GHOR tegen persbureau ANP nadat maandagavond bekend was geworden dat een aantal GGD-medewerkers op non-actief is gesteld vanwege mogelijke fraude met vaccinatiebewijzen. Een vals bewijs kan niet worden ingetrokken omdat de QR-code opgeslagen wordt op het apparaat waarmee het is aangemaakt, en niet in een centraal systeem van de overheid. Hetzelfde probleem speelt bij gevaccineerde mensen die positief testen op het coronavirus. Ook zij houden hun groene vinkje in de CoronaCheck-app. Daarmee kunnen zij met hun coronatoegangsbewijs alsnog naar een café, theater of met het vliegtuig zonder bij de deur geweigerd te worden. 'We accepteren het risico' De fout in de CoronaCheck-app wordt definitief niet aangepast. 'We accepteren dit risico', zegt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid tegen de NOS. Het probleem kwam deze zomer al aan het licht na berichtgeving in de Volkskrant, het ministerie zei daarna te werken aan maatregelen. Maar die komen er dus niet. Dat het probleem niet wordt aangepakt, heeft volgens het ministerie te maken met de werking van de app. 'Nederland heeft gekozen voor hoge privacystandaarden. Dat betekent dat je bij het aanmaken van de QR-code maar één keer contact maakt de database van de GGD. We kunnen daarna niet terugkijken of de QR-code intrekken', zegt een woordvoerder. Een oplossing is om de app helemaal opnieuw op te bouwen, maar dat is het kabinet nu niet van plan. 'Als je ziek bent, moet je je gewoon aan de regels houden. Als we het met zijn allen een probleem vinden, kunnen we het alsnog gaan aanpassen.' Isolatie Mensen die positief testen, dragen het coronavirus met zich mee en kunnen anderen besmetten. De coronaregels schrijven voor dat iedereen na een positieve test zeven dagen in isolatie gaat na het begin van de klachten en 24 uur klachtenvrij moet zijn om weer naar buiten te gaan. Mensen zonder klachten kunnen al na drie dagen uit isolatie. In België speelt hetzelfde probleem, maar daar wordt wel actie ondernomen. De overheid zegt te werken aan een aanpassing van de app waardoor een positief testresultaat automatisch leidt tot een rood vinkje voor elf dagen, schrijft de VRT.
21/09 14u15  Vrouw vindt door stratenmakers weggehaalde stolpersteineEen vrouw heeft bij werkzaamheden in de Sarphatistraat in Amsterdam 'stolpersteine' gevonden. Dat zijn metalen plaatjes die herinneren aan Joden die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's zijn vermoord. De stolpersteine, die ook struikelstenen worden genoemd, zitten in trottoirs voor de huizen waar deze Joden woonden. 'Gisteravond deze struikelstenen gevonden op een berg stenen in de Sarphatistraat', schrijft de vrouw in een inmiddels verwijderde post op Facebook. 'De gemeente is de straat aan het verbouwen en gooit deze roekeloos weg. Mee naar huis genomen, gepoetst en doorgegeven. Toch te triest voor woorden!' De vrouw heeft de vondst doorgegeven aan de Stichting Stolpersteine. Bestuurder Alexander Stukenberg heeft contact met de gemeente opgenomen en zegt dat de stolpersteine door de gemeente bij de vrouw worden opgehaald. Hij vermoedt dat de stratenmakers niet wisten dat het speciale stenen zijn. Ze zullen worden teruggeplaatst. Stukenberg ziet een taak voor de gemeente. 'De stolpersteine worden zodra ze geplaatst zijn eigendom van de gemeente. Maar de gemeente heeft daar geen procedure voor en weet dus niet waar ze liggen.' Daardoor wordt er bij het plannen van werkzaamheden geen rekening mee gehouden dat ze er liggen. Hij wil dit in november bij een gesprek met burgemeester Halsema aan de orde stellen. Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt dat de gemeente het voorval onderzoekt.
21/09 13u15  Vertrouwen in koning Willem-Alexander gedaaldHet vertrouwen in koning Willem-Alexander is gedaald: met 44 procent ligt het aantal Nederlanders dat vertrouwen heeft in de koning nagenoeg op hetzelfde niveau als eind vorig jaar (47 procent) toen de koning onder vuur lag vanwege een vakantie naar Griekenland. Dat blijkt uit een enquête van Ipsos die in aanloop naar Prinsjesdag is uitgevoerd in opdracht van de NOS. Hieruit bleek ook dat het vertrouwen van Nederlanders in de politiek het afgelopen jaar flink is gedaald. De uitkomsten: Op Koningsdag 2021 had 57 procent van de ondervraagden tamelijk veel of veel vertrouwen in Willem-Alexander, nu is dat 44 procent in aanloop naar Prinsjesdag. De steun voor de monarchie blijft ten opzichte van Koningsdag nagenoeg onveranderd met 57 procent van de ondervraagden die de monarchie steunt, tegen 58 procent in april van dit jaar. Een jaar eerder, op Koningsdag 2020, was de steun voor de monarchie als geheel 74 procent. Sinds 2006 laat de NOS jaarlijks rond Koninginnedag/Koningsdag een onderzoek uitvoeren door Ipsos waarin Nederlanders gevraagd wordt naar hun mening over het koningshuis. Eind vorig jaar liet Nieuwsuur in een tussentijdse peiling ook het vertrouwen in het Koningshuis meten. In april van 2020 had nog 76 procent van alle Nederlanders tamelijk veel of veel vertrouwen in de koning, in december 2020 was dat aantal gedaald tot 47 procent. Even herstelde het vertrouwen rondom Koningsdag 2021 tot 57 procent, maar nu in aanloop naar Prinsjesdag is dit terug op het niveau van eind vorig jaar. De tevredenheid over koningin Máxima is vrij stabiel: 60 procent van de ondervraagden zegt tevreden of zeer tevreden te zijn over haar functioneren, vergelijkbaar met de 61 procent eind vorig jaar.
21/09 13u15  Hof: Helpling-schoonmakers zijn uitzendkrachtenSchoonmakers die via het online platform Helpling werken zijn uitzendkrachten. Dat heeft het gerechtshof Amsterdam vandaag in hoger beroep bepaald. Dit betekent onder meer dat de schoonmakers recht hebben op doorbetaling van loon als ze ziek zijn. Als zij ontslagen worden, hebben ze recht op een transitievergoeding. Maar ze hoeven van het hof niet betaald te worden volgens de schoonmaak-cao. Huishoudens die de schoonmakers inhuren, zijn namelijk de zogeheten 'inlener' die de instructies geven. Het loon wordt door de schoonmaker en het huishouden bepaald, en maar ten dele door Helpling. Er is dus geen sprake van een arbeidsovereenkomst, maar een uitzendovereenkomst. Helpling is een app waarmee een schoonmaker kan worden ingehuurd. De schoonmakers waren als zzp'er in dienst. De zaak was aangespannen door vakbond FNV, in samenwerking met een schoonmaker. Volgens FNV was er sprake van een schijnconstructie, want volgens de vakbond is Helpling een werkgever en niet alleen een online platform. Andere uitspraak kantonrechter De zaak had bij de kantonrechter in 2019 een andere uitkomst. FNV wilde dat de Helpling-schoonmakers in dienst werden genomen, omdat er sprake zou zijn van een arbeidsrelatie. De kantonrechter ging hier niet in mee. Helpling vroeg toentertijd aan de schoonmakers tussen de 23 en 32 procent commissie voor het bemiddelen tussen de huishoudens en de schoonmakers. Volgens de kantonrechter was er echter geen sprake van arbeidsbemiddeling en mocht er geen vergoeding worden gevraagd. Beide partijen gingen tegen deze uitspraak in hoger beroep en de uitspraak daarvan was dus vandaag. FNV noch Helpling was bereikbaar voor commentaar. Uber en Deliveroo FNV is al enkele jaren bezig met rechtszaken tegen zogeheten platformeconomiebedrijven. Dat zijn techbedrijven die met apps bepaalde diensten aanbieden. Ze hebben hun mensen veelal als freelancers in dienst. Volgens de vakbond is er juridisch vanuit de overheid nog te weinig geregeld voor deze groep en zouden er schijnconstructies zijn. Eerder deze maand won FNV een grote rechtszaak tegen taxi-app Uber. Uber moet van de rechtbank per direct de chauffeurs in vaste dienst nemen. Begin dit jaar won de vakbond in het hoger beroep een zaak tegen maaltijdbezorger Deliveroo. Daar is de uitspraak net iets anders: koeriers mogen in vaste dienst, maar daar moeten zij wel zelf om vragen.
21/09 13u15  Praatsessie in Taghi-zaak om sfeer tussen betrokken partijen te verbeterenEen informele praatsessie in de Amsterdamse rechtbank moest vanochtend de rechters, officieren van justitie en advocaten dichter bij elkaar brengen in het proces tegen de groep rond Ridouan Taghi. De onderlinge verhoudingen zijn al lange tijd gespannen en bereikten vorige week een dieptepunt. Of het ook is gelukt de sfeer tussen de procespartijen te verbeteren, is afwachten. Advocaten in het Marengo-proces wilden er na afloop van de bijeenkomst weinig over kwijt. 'We zullen zien', zei een van hen. In het Marengo-proces zijn er regelmatig aanvaringen tussen de rechtbank, het Openbaar Ministerie en de verdediging. Vorig jaar voelden advocaten zich besmeurd door het OM, dat openbaar maakte dat advocaten informatie gelekt zouden hebben naar verdachten. Vorige week beschuldigde het OM de verdediging opnieuw van lekken, tot irritatie van advocaten. Grote onvrede Ook tussen de verdediging en de rechtbank loopt het allesbehalve soepel. Twee keer eerder vroegen advocaten om rechters te vervangen, omdat die volgens hen de schijn van vooringenomenheid hadden gewekt. Vorige week liep het opnieuw uit de hand, toen er grote onvrede ontstond over de afhandeling van een derde verzoek om nieuwe rechters. Inez Weski, de advocaat van Ridouan Taghi, wraakte de rechtbank omdat zij geen presentatie mocht geven over berichten die kroongetuige Nabil B. stiekem had verstuurd vanuit de gevangenis. Zij wilde naar aanleiding van die berichten om nader onderzoek vragen. Tot verbazing van advocaten kwam er geen zitting van de wrakingskamer, die oordeelt of de rechters mogen blijven of niet. De kamer wees het verzoek van de raadslieden om formele redenen af, zonder hun bezwaren aangehoord te hebben. Dat wekte wederom wrevel bij de verdediging. Vandaag krijgt Weski alsnog de gelegenheid haar verzoeken te doen.
21/09 12u15  Europees Hof: Rusland gaf opdracht voor moord op oud-spion LitvinenkoHet Europees Hof voor de Rechten van de Mens houdt Rusland verantwoordelijk voor de moord op de Russische oud-spion Aleksandr Litvinenko. Hij werd in november 2006 in Londen vergiftigd met de radioactieve isotoop polonium-210. Die kreeg hij toegediend in een kop thee toen hij met twee Russen had afgesproken in een hotel in de stad. In een Brits onderzoek uit 2016 werden de twee, Dimitri Kovtoen en Andrej Loegovoj, al verantwoordelijk gesteld voor de moordaanslag. De opdracht was volgens de Britse rechter gegeven door het hoofd van de geheime dienst FSB, Nikolaj Petroesjkov, een vriend van Poetin. Het Europees Hof oordeelt nu dat er genoeg bewijs is om aan te nemen dat de twee in opdracht van de FSB de moordopdracht uitvoerden en dus werkten voor de Russische staat. De rechter zegt dat er sprake was van een geplande en complexe operatie. 'Het zeldzame en dodelijke gif moest worden verkregen, de reis voor het duo moest geregeld worden en er zijn meerdere en aanhoudende pogingen gedaan om het middel toe te dienen. Dat wijst erop dat Litvinenko het doel was van de operatie.' Russen ontkennen betrokkenheid Rusland heeft altijd ontkend iets te maken te hebben gehad met de dood van Litvinenko. Maar, zegt het Europees Hof, 'de Russische regering heeft geen serieuze poging gedaan om daar bewijs voor te leveren of informatie te geven dat het Britse onderzoek tegenspreekt'. Litvinenko was een uitgesproken criticus van president Poetin. Hij ontvluchtte Rusland in 2000 en kreeg politiek asiel in het Verenigd Koninkrijk. In 2006 werd hij genaturaliseerd tot Brits staatsburger.
21/09 11u15  Brits ministerie deelt per ongeluk mailadressen van 250 Afghaanse tolkenDoor een datalek bij het Britse ministerie van Defensie zijn de e-mailadressen van ruim 250 Afghaanse tolken zichtbaar geworden in een groepsmail. Het ministerie heeft aangekondigd de zaak te onderzoeken. Het ministerie stuurde een mail naar Afghaanse tolken die naar het Verenigd Koninkrijk willen verhuizen. Veel van hen lopen sinds de machtsovername door de Taliban in hun thuisland mogelijk gevaar omdat zij voor de Britse overheid hebben gewerkt. In de mail waren de mailadressen van de tolken te zien voor alle ontvangers. Ongeveer een half uur later volgde een tweede mail naar de ontvangers. Daarin stond dat hun emailadres mogelijk bekend was geworden en werd hen verzocht het eerste bericht te verwijderen. Onacceptabel lek In een verklaring verontschuldigde het ministerie zich en beloofde de zaak te onderzoeken. Ben Wallace, de minister van Defensie, sprak tegen de BBC over een 'onacceptabel lek'. Een ontvanger van de email laat aan de BBC weten dat deze fout 'het leven kan kosten aan tolken, vooral diegenen die nog in Afghanistan zitten'. 'Sommige van de tolken hadden de fout niet door en hadden al geantwoord en over hun situatie verteld. Dat is zeer gevaarlijk. De e-mail bevat hun profielfoto's en hun contactdetails.' De gedupeerde tolken krijgen het advies om hun e-mailadressen te veranderen.
21/09 11u15  Meer evacuaties na vulkaanuitbarsting La PalmaDe hulpdiensten op La Palma, het Canarische eiland waar een vulkaan is uitgebarsten, hebben meer inwoners van het dorp El Paso geëvacueerd. In totaal 6000 van de 80.000 eilandbewoners hebben tot nu toe hun huis moeten verlaten. Tientallen Nederlandse toeristen zijn gisteren van het eiland vertrokken. Gisteravond laat en vanochtend vroeg zijn er mensen uit de wijk Tacande Alto geëvacueerd, omdat er een nieuwe lavastroom was ontstaan, zegt burgemeester Rodriguez tegen zender TVE. Zo'n 150 huizen zijn tot nu toe verwoest op het eiland. Er is geen sprake van doden of gewonden. De lavastroom bereikte gisteren de eerste huizen: De autoriteiten op La Palma zijn in afwachting van het moment dat de lava de zee bereikt. Wanneer dat gebeurt, kunnen er giftige gassen vrijkomen. Daarom is uit voorzorg een gebied van twee zeemijlen in zee afgesloten. De lava zou eigenlijk gisteravond om 21.00 uur Nederlandse tijd de zee bereiken, maar de stroom kruipt langzamer over het eiland dan verwacht. Zondag barstte de vulkaan Cumbre Viejo voor het eerst in vijftig jaar uit. Voorafgaand daaraan was er een reeks aardbevingen.
21/09 11u15  Leger: poging tot staatsgreep in Sudan, situatie onder controleHet leger van Sudan zegt dat het een staatsgreep van een groep militairen heeft voorkomen. De situatie in de hoofdstad Khartoem is onder controle. Volgens een regeringswoordvoerder zijn er militairen opgepakt, maar verdere details zijn niet bekendgemaakt. De staatstelevisie riep kijkers op om zich tegen de couppoging te verzetten, maar gaf geen nadere informatie over wat er aan de hand is. Persbureau AP hoorde van een Sudanese militair dat militairen enkele overheidsinstellingen in handen wilden nemen, maar dat dit volledig is mislukt. Onder de arrestanten zouden hoge officieren zijn. Bashir De macht in Sudan was dertig jaar lang in handen van dictator Omar al-Bashir. Hij werd in 2019 na een volksopstand door het leger aan de kant gezet. Daarna werd een overgangsregering van burgers en militairen geïnstalleerd. Vorig jaar werd een couppoging van leden van de voormalige geheime dienst afgeslagen.
21/09 09u15  Hoogbejaarde Belg slaat zijn vrouw (87) dood met hamerEen 87-jarige Belg heeft zijn eveneens 87-jarige vrouw gedood door met een hamer op haar hoofd te slaan. Een broer van de man ontdekte wat er gebeurd was toen hij bij hun villa in het West-Vlaamse Oostrozebeke boodschappen kwam brengen. De vrouw leefde nog, maar was zwaargewond. De broer waarschuwde de hulpdiensten maar die konden haar niet meer redden, schrijft de VRT. De man en de vrouw, voormalige antiquairs, leidden een teruggetrokken bestaan en waren bang voor een overval. 'Meestal zaten ze in de achterkeuken, de woonkamer bleef onaangeroerd', schrijft Het Laatste Nieuws. Het echtpaar zou geregeld ruzie hebben gehad. De man van 87 is gearresteerd en meegenomen voor verhoor.
21/09 08u15  Wekdienst 21/9: Prinsjesdag • Algemene Vergadering Verenigde NatiesGoedemorgen! Vandaag is het Prinsjesdag en worden de plannen en begroting voor het komende jaar gepresenteerd. In New York wordt de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties geopend. Maar eerst het weer: De zon schijnt geregeld. In het noorden trekken ook wat wolkenvelden over. In de middag ontstaan stapelwolken. Het blijft droog en de temperatuur stijgt naar 18 of 19 graden. Wind staat er nauwelijks. Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? De GGD's hebben aangifte gedaan tegen een aantal medewerkers die zouden hebben gefraudeerd met vaccinatiebewijzen. Eén van hen is gisteren gearresteerd, een man van 20 jaar uit Alphen aan den Rijn. De rest is op non-actief gesteld. Om hoeveel verdachten het gaat is niet duidelijk. Ze zouden valse vaccinatieregistraties hebben aangemaakt, waardoor mensen onterecht een QR-code konden krijgen. De GGD's zeggen zulke fraude niet helemaal te kunnen uitsluiten omdat medewerkers toegang moeten hebben tot de systemen. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Op zandplaat Simonszand naast Schiermonnikoog is een walrus gezien. Het is een bijzondere waarneming, want walrussen leven doorgaans op drijfijs in de Noordelijke IJszee. Het gaat om een vrouwtje dat eerder al bij Denemarken en Duitsland opdook. Bij de Duitse Waddeneilanden Baltrum en Spiekeroog werden ook al foto's van het dier gemaakt. Op Spiekeroog trok de walrus veel bekijks. Walrussen leven in het Noordpoolgebied en verlaten dat normaal gesproken nooit. Ze kunnen wel lange afstanden zwemmen. Waarom sommige walrussen zo ver naar het zuiden afzakken is niet bekend. Fijne dag!
21/09 08u15  Trudeau wint verkiezingen, maar loopt meerderheid in parlement opnieuw misIn Canada heeft de partij van premier Justin Trudeau voor de derde keer op rij de verkiezingen gewonnen. Trudeau lijkt alleen opnieuw niet zijn gewenste meerderheid te krijgen, waarvoor zijn partij minimaal 170 zetels moest veroveren. Canadese media zetten de partij op zo'n 155 zetels. Achter de Liberal Party lijken de Conservatieven op de meeste zetels uit te gaan komen. De leider van de Conservatieven heeft het verlies van zijn partij toegegeven en heeft premier Trudeau gefeliciteerd met diens overwinning. Trudeau zegt dat hij met de verkiezingsuitslag een duidelijk mandaat heeft gekregen om het land door de pandemie te slepen: De 49-jarige Trudeau kondigde in augustus de verkiezingen aan, twee jaar eerder dan gepland. Hij gokte er daarbij op te profiteren van het voorspoedig verlopen vaccinatieprogramma. De vaccinatiegraad in Canada is een van de hoogste ter wereld. De populariteit van Trudeau is minder groot dan voorheen, maar de aanpak van de pandemie wordt algemeen wel als een groot succes gezien. Van de oppositie kreeg hij het verwijt de verkiezingen te hebben vervroegd voor persoonlijk gewin. Geen coalities In het land zijn er traditioneel geen coalities. Een partij heeft de meerderheid of vormt een minderheidsregering. Trudeau is sinds 2015 aan de macht in Canada. Na de vorige verkiezingen, in 2019, leidde hij het land met een minderheid, waardoor hij de oppositie nodig had om nieuwe wetten aangenomen te krijgen. De afgelopen maanden liet Trudeau zich geregeld negatief uit over de samenwerking met oppositiepartijen. Via de huidige verkiezingen hoopte hij een meerderheid te veroveren. Maar op basis van de eerste prognoses lijkt er weinig voor hem te veranderen.
21/09 08u15  Aantal naturalisaties verdubbeld, duidelijk effect vluchtelingencrisis 2015Vorig jaar zijn 49.000 mensen genaturaliseerd tot Nederlander. Dat zijn er bijna twee keer zoveel als in 2019, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarmee is het aantal naturalisaties bijna terug op het niveau van eind jaren 90. Om Nederlander te worden door naturalisatie moeten immigranten in principe vijf jaar legaal in Nederland wonen en geslaagd zijn voor hun inburgeringsexamen. Daarnaast kregen vorig jaar bijna 7000 mensen de Nederlandse nationaliteit door andere regelingen, zoals adoptie en optie. De meeste immigranten die vorig jaar zijn genaturaliseerd, zijn geboren in Syrië. Het waren er ruim 15.000, dat is 4 op de 10. Ze kwamen tijdens de grote vluchtelingenstroom in 2014 en 2015 naar Nederland. Andere veel voorkomende landen van herkomst zijn Eritrea (3600), Sovjet-Unie/Rusland (2000) en India (2000). Ook werden 9000 mensen genaturaliseerd die statenloos waren of een onbekende nationaliteit hadden. Naturalisatietoets Het aantal naturalisaties is sinds eind jaren 90 niet zo hoog geweest. Het hoogtepunt was 1996, toen bijna 79.000 immigranten tot Nederlander werden genaturaliseerd. In die tijd ging het vooral om Turken, Marokkanen en voormalig Joegoslaven. Sindsdien daalde het aantal snel, vooral door de naturalisatietoets die in 2003 werd ingesteld. In de jaren daarna lag het aantal vrij stabiel rond de 20.000 per jaar, totdat het in 2019 weer begon te stijgen.
21/09 06u15  Demissionair kabinet en complexe formatie leiden tot 'lichte' PrinsjesdagHet zijn roerige tijden in Den Haag: de formatie zit al maanden muurvast, de ministersploeg van Rutte 3 raakt almaar verder uitgedund en de onderlinge verhoudingen tussen de hoofdrolspelers lijken er niet beter op te worden. Maar de aarde draait door en dus is het vandaag wel gewoon de derde dinsdag van september. Prinsjesdag dus. Wat betreft het ceremonieel is het voor het tweede jaar op rij wat minder dan normaal. Vanwege corona ontbreken de rijtoer, de Ridderzaal en de balkonscène weer. En ook qua inhoud is het dit jaar minder. Dat heeft weinig te maken met corona, maar des te meer met de lange formatie en de demissionaire status van het kabinet. Rutte 3 'stopte' er in januari mee vanwege het harde rapport over de toeslagenaffaire, en werd demissionair. Zo'n kabinet neemt geen grote besluiten meer, is het gebruik. Dus in principe geldt: geen nieuw beleid maken en enkel lopende zaken afhandelen. Traditiegetrouwe lekken Er is nog geen nieuw kabinet, maar het land moet worden geregeerd en dus moet er wel een begroting komen voor volgend jaar. Die begroting voor 2022 (inclusief de politieke toelichting, beter bekend als Miljoenennota) brengt demissionair minister Hoekstra van Financiën vandaag gewoon naar de Tweede Kamer, in het welbekende koffertje. In een begroting worden per definitie keuzes gemaakt waar geld naartoe gaat, maar die zijn dit keer niet wereldschokkend. Traditiegetrouw is al van alles uitgelekt: er gaat 1 miljard naar woningen en vanwege de Urgenda-uitspraak gaat 6 tot 7 miljard extra naar het verminderen van CO2-uitstoot. Verder is er 300 miljoen voor digitalisering gereserveerd en in totaal 860 miljoen gaat jaarlijks naar de aanpak van criminaliteit, verbetering van de sociale advocatuur, defensie en verbetering van koopkracht voor alleenwonenden. Ongetwijfeld staat er nog meer in de Miljoenennota dat we niet al weten, maar duidelijk is al wel dat belangrijke keuzes nog blijven liggen. De grootste hete aardappel is die van het stikstofdossier. Een volgende ploeg mag gaan bedenken hoe en in hoeverre de stikstofuitstoot moet worden teruggedrongen. De plannen daartoe worden overigens al wel uitgewerkt op verschillende plekken in Den Haag. Hoewel er een miljard euro extra naar 'wonen' gaat, worden op dat gebied ook keuzes niet gemaakt. Dat gaat niet zozeer alleen om geld, maar zeker om keuzes in beleid. Bijvoorbeeld de vraag 'Komt er (weer) een ministerie van Wonen?' zal niet worden beantwoord. Hetzelfde geldt voor hervormingen op de arbeidsmarkt. Zo ongeveer alle partijen willen daar iets mee, maar het is aan het volgend kabinet om te zeggen wat dan precies. Ook de nieuwe bestuurscultuur, een heet hangijzer sinds de toeslagenaffaire, zal pas vorm krijgen onder het volgende landsbestuur. De Prinsjesdagstukken zijn de afgelopen maanden opgesteld door de huidige coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Die vier partijen onderschrijven de begroting dus ook. Maar de zich voortslepende formatie met de niet optimale onderlinge verhoudingen maken het document toch al direct minder waard. Zo diende ChristenUnie (vooral in naam nog coalitiepartner) vorige week samen met de SP een voorstel in om de zorgsalarissen structureel te verhogen (en de winstbelasting moet dan ook omhoog om het te financieren). De ChristenUnie redeneert dat ze daarin vrij zijn, omdat over salarissen voor zorgmedewerkers niks is opgenomen in de begroting. Afgewezen blok Het idee was dat VVD-fractievoorzitter Hermans deze week, ook namens formatiepartners D66 en CDA, nog met andere middenpartijen zou overleggen over mogelijke aanpassingen in de begroting. 'De begroting is minder inhoudelijk dan wanneer er een missionair kabinet had gezeten', zei demissionair premier Rutte daarover na het afgelopen formatieweekend. 'En je wilt kijken hoe in 2022 zoveel mogelijk de dingen kunnen gebeuren die nodig zijn.' Maar de middenpartijen GroenLinks en PvdA - die als blok zijn afgewezen in de formatie - zitten er niet op te wachten om te onderhandelen met de nog formerende partijen over de begroting. Als er onderhandeld wordt, dan moet dat over een kabinet gaan (met PvdA en GroenLinks erin). Bovendien schatten de twee partijen in dat ze wat betreft het aanpassen van de begroting meer resultaat kunnen binnenhalen bij de Politieke Beschouwingen, het grote debat over de Miljoenennota. Zeker nu de ChristenUnie zich vrij genoeg voelt om naast de afspraken extra geld uit te geven. IJskast In het formatieweekend op locatie werden overigens geen noemenswaardige stappen gezet in de richting van een nieuw kabinet. Het ging vooral over de gebeurtenissen in de politieke arena van de week ervoor en de gevolgen voor de verhoudingen, de inhoud is nauwelijks aan bod gekomen. En dus blijven de grote vraagstukken voorlopig nog even in de ijskast.
21/09 06u15  Trudeau koerst af op winst, maar geen meerderheid bij Canadese verkiezingenIn Canada lijkt de partij van premier Justin Trudeau voor de derde keer op rij de verkiezingen te hebben gewonnen. Publieke omroep CBC zet de Liberal Party op winst op basis van de eerste prognoses. Trudeau lijkt alleen niet zijn gewenste meerderheid te krijgen, waarvoor zijn partij minimaal 170 zetels moet veroveren. Canadese media zetten de partij op zo'n 155 zetels. Achter de Liberal Party lijken de Conservatieven op de meeste zetels uit te gaan komen. Extra vroege verkiezingen De 49-jarige Trudeau kondigde in augustus de verkiezingen aan, twee jaar eerder dan gepland. Hij gokte er daarbij op te profiteren van het voorspoedig verlopen vaccinatieprogramma. De vaccinatiegraad in Canada is een van de hoogste ter wereld. De populariteit van Trudeau is minder groot dan voorheen, maar de aanpak van de pandemie wordt algemeen wel als een groot succes gezien. Van de oppositie kreeg hij het verwijt de verkiezingen te hebben vervroegd voor persoonlijk gewin. Geen coalities In het land zijn er traditioneel geen coalities. Een partij heeft de meerderheid of vormt een minderheidsregering. Trudeau is sinds 2015 aan de macht in Canada. Na de vorige verkiezingen, in 2019, leidde hij het land met een minderheid, waardoor hij de oppositie nodig had om nieuwe wetten aangenomen te krijgen. De afgelopen maanden liet Trudeau zich geregeld negatief uit over de samenwerking met oppositiepartijen. Via de huidige verkiezingen hoopte hij een meerderheid te veroveren. Maar op basis van de eerste prognoses lijkt er weinig voor hem te veranderen.
21/09 05u15  Aanklachten tegen Texaanse arts die bewust anti-abortuswet overtradEen arts in de Amerikaanse staat Texas is door twee voormalig advocaten aangeklaagd, omdat hij de zeer strenge abortuswetgeving in de staat heeft overtreden. De zaken zijn voornamelijk bedoeld om de wet te testen. In de nieuwe Texaanse abortuswet, die sinds begin deze maand geldt, is na ongeveer zes weken alleen nog onder zeer strenge voorwaarden abortus mogelijk. In de wet staat ook dat mensen die ondersteuning bieden bij een illegale abortus 10.000 dollar moeten betalen aan degene die hen aangeeft en de rechtszaak wint. 'We zijn terug in 1972' Alan Braid, een arts die werkzaam is in de stad San Antonio, schreef zaterdag in een column in de krant The Washington Post dat hij bewust de wet negeerde bij een abortus op 6 september bij een vrouw die nog in haar eerste timester van haar zwangerschap zat, maar bij wie een abortus volgens de nieuwe wet wel illegaal was. Volgens Braid had de vrouw 'een fundamenteel recht deze zorg te krijgen'. De arts schreef in zijn column de mogelijke gevolgen van zijn actie 'volledig te begrijpen'. Volgens hem is door de nieuwe wet 80 procent van de abortussen die hij normaliter uitvoerde niet meer mogelijk. 'En daarmee zijn we terug in 1972', stelde Braid over het jaar waarin hij als net afgestudeerde arts begon met werken, toen abortussen zo goed als verboden waren. Hij zag in die jaren tieners sterven door illegale abortussen. Toetsen aan grondwet Maandag bleken oud-advocaten in Arkansas en Illinois Braid te hebben aangeklaagd. De advocaat uit Arkansas zei daarbij niet pertinent tegen abortus te zijn. Hij wilde met zijn zaak vooral duidelijkheid over de wet voor 'alle nerveuze artsen' die vrezen bankroet te gaan na een abortus, zei hij tegen persbureau AP. De andere advocaat vroeg de rechtbank in zijn aanklacht de wet ongrondwettelijk te verklaren. Hij vindt dat de overheid met de wet een grens overgaat. De grootste anti-abortusgroepering van Texas, Texas Right to Life, heeft kritiek op zowel de aanklachten als Braids column. Ze vermoeden dat de column bedoeld was om dergelijke zaken aan te wakkeren. President Biden noemde de Texaanse wet eerder al 'bizar en extreem'. Hij beloofde dat zijn federale regering zou zoeken naar mogelijkheden om Texaanse vrouwen alsnog toegang te verschaffen tot veilige en legale abortus. De regering is inmiddels een rechtszaak gestart tegen Texas om zo de wet te toetsen aan de Amerikaanse grondwet.
21/09 03u15  Ook federaal onderzoek in VS naar game-uitgever Activision BlizzardDe Amerikaanse beurswaakhond SEC is een onderzoek gestart naar game-uitgever Activision Blizzard. De SEC bekijkt onder meer of het bedrijf tijdig richting investeerders heeft ingelicht over meldingen van discriminatie, seksuele intimidatie en seksueel wangedrag op de werkvloer. Onder anderen topman Bobby Kotick zou zijn gedagvaard, schrijft The Wall Street Journal. Onderzoekers zouden inzicht willen in zijn communicatie over de meldingen met andere hooggeplaatsten binnen het bedrijf. Activision Blizzard laat aan de krant weten volledig mee te werken met het SEC-onderzoek. Het gaat om een civiel, en dus niet strafrechtelijk, onderzoek. De SEC wil achterhalen of er informatie is achtergehouden die belangrijk kan zijn voor investeerders. Op de eigen site schrijft de waakhond dat onderzoeken 'vaak maanden en soms jaren' duren. Twee jaar onderzoek Activision Blizzard is een van de grootste uitgevers van games ter wereld. Onder het bedrijf vallen bekende games als Call of Duty, World of Warcraft en Overwatch. De waarde van de uitgever werd in januari nog geschat op ongeveer 70 miljard dollar (59 miljard euro). Nadat de SEC-doorlichting wereldkundig werd, daalden de aandelen van het gamebedrijf met ruim 4 procent. Het federale onderzoek is de volgende smet op het inmiddels behoorlijk bevlekte blazoen van Activision Blizzard. In juli klaagde de staat Californië de uitgever aan voor discriminatie en seksuele intimidatie op de werkplek. Een toezichthouder deed twee jaar onderzoek naar meldingen van seksuele intimidatie en discriminatie van vrouwelijke werknemers. In de aanklacht staat onder meer dat vrouwen bij het bedrijf minder betaald krijgen dan mannen en dat er een machocultuur heerst. Ook zouden leidinggevenden vrouwen hebben lastiggevallen. Een werkneemster zou zelfmoord hebben gepleegd na een seksuele relatie met een leidinggevende. Ze zou dat hebben gedaan op een zakelijke reis, nadat mannelijke collega's naaktfoto's van haar hadden gedeeld. Maatregelen Een kleine duizend (oud-)medewerkers lieten na de aanklacht van Californië weten de rechtszaak tegen het bedrijf te steunen. Verder vertrokken er de afgelopen maanden meerdere directeuren bij het bedrijf, onder wie die van het toonaangevende Blizzard Entertainment. In een eerste verklaring zei Activision Blizzard zich niet te herkennen in de aanklachten, tot ergernis van tal van medewerkers. Topman Kotick kwam daar een paar dagen later in een interne mail op terug. Hij zei dat er beter geluisterd had moeten worden naar de werknemers toen ze hun klachten uitten. Ook kondigde hij een pakket aan maatregelen aan om seksuele intimidatie en discriminatie op de werkvloer aan te pakken.
21/09 03u15  Aantal naturalisaties verdubbeld, duidelijk effect vluchtelingenstroomVorig jaar zijn 49.000 mensen genaturaliseerd tot Nederlander. Dat zijn er bijna twee keer zoveel als in 2019, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarmee is het aantal naturalisaties bijna terug op het niveau van eind jaren 90. Om Nederlander te worden door naturalisatie moeten immigranten in principe vijf jaar legaal in Nederland wonen en geslaagd zijn voor hun inburgeringsexamen. Daarnaast kregen vorig jaar bijna 7000 mensen de Nederlandse nationaliteit door andere regelingen, zoals adoptie en optie. De meeste immigranten die vorig jaar zijn genaturaliseerd, zijn geboren in Syrië. Het waren er ruim 15.000, dat is 4 op de 10. Ze kwamen tijdens de grote vluchtelingenstroom in 2014 en 2015 naar Nederland. Andere veel voorkomende landen van herkomst zijn Eritrea (3600), Sovjet-Unie/Rusland (2000) en India (2000). Ook werden 9000 mensen genaturaliseerd die statenloos waren of een onbekende nationaliteit hadden. Naturalisatietoets Het aantal naturalisaties is sinds eind jaren 90 niet zo hoog geweest. Het hoogtepunt was 1996, toen bijna 79.000 immigranten tot Nederlander werden genaturaliseerd. In die tijd ging het vooral om Turken, Marokkanen en voormalig Joegoslaven. Sindsdien daalde het aantal snel, vooral door de naturalisatietoets die in 2003 werd ingesteld. In de jaren daarna lag het aantal vrij stabiel rond de 20.000 per jaar, totdat het in 2019 weer begon te stijgen.
21/09 02u15  Advies: drie nieuwe migrainemedicijnen onder voorwaarden in basispakketHet Zorginstituut Nederland adviseert drie nieuwe medicijnen tegen migraine op te nemen in het basispakket van de zorgverzekering. Het gaat om drie zogenoemde CGRP-remmers: erenumab, fremanezumab en galcanezumab. De remmers zijn specifiek tegen migraine ontwikkeld en werken preventief. Het instituut stelt in het advies, dat is gericht aan de minister van Medische Zorg, wel een aantal voorwaarden. Zo komen enkel patiënten met chronische migraine (meer dan vijftien hoofdpijndagen per maand) in aanmerking voor de vergoeding. Daarnaast moeten bij die patiënten de twee andere behandelmethoden tegen migraine die al worden vergoed niet effectief blijken en moet er tijdig gestopt worden met de medicijnen als ze niet werken. 'Enorme verbetering kwaliteit van leven' Er is zo'n 20 procent kans dat de medicijnen aanslaan, schrijft het Zorginstituut, wat dan leidt tot een halvering van het aantal migrainedagen. 'Voor die mensen betekent dat een enorme verbetering van hun kwaliteit van leven', aldus het instituut, dat de werking van nieuwe medicijnen beoordeelt en de overheid adviseert die wel of niet op te nemen in het basispakket. De remmers kosten zo'n 6000 euro per patiënt per jaar. Het Zorginstituut schat dat tussen de 2700 en 3600 patiënten met chronische migraine in aanmerking komen voor de medicijnen. Vergoeding voor zeer beperkte groep Hoofdpijnnet, een netwerk voor mensen met migraine en andere soorten chronische hoofdpijnen, reageert 'zeer kritisch' op het advies, en dan met name op de voorwaarden. Volgens het netwerk komt de vergoeding voor de 'baanbrekende' medicijnen beschikbaar voor een 'zeer beperkte groep migrainepatiënten'. De patiëntenorganisatie wil dat de remmers vergoed worden voor iedereen die vier of meer migrainedagen per maand heeft. Ook vindt het netwerk het 'ronduit onethisch' dat patiënten met chronische migraine eerst de twee andere behandelmethoden verplicht moeten ondergaan voordat ze de remmers vergoed krijgen. Het Zorginstituut adviseert de medicijnen nog niet voor migrainepatiënten met minder dan veertien hoofdpijndagen per maand in het basispakket op te nemen, omdat er nog geen 'onderzoeksdossier' is ingediend voor deze groep. 'Zodra de farmaceutische bedrijven hun aanvraag indienen, kan het Zorginstituut starten met een beoordeling', schrijft het instituut.
21/09 00u15  Shell vertrekt voor miljarden uit grootste Amerikaanse olieveldOlie- en gasconcern Shell verkoopt al zijn bezittingen in het grootste Amerikaanse olieveld aan concurrent ConocoPhillips. De deal levert het Brits-Nederlandse bedrijf 9,5 miljard dollar op. Omgerekend gaat het om meer dan 8 miljard euro. Shell was al langer op zoek naar kopers voor zijn bezittingen in het olie- en gasrijke gebied Permian Basin, dat in het westen van Texas en zuidoosten van New Mexico ligt. Het gebied staat bekend om zijn schaliewinning. Shell was er sinds 2012 actief. In een persbericht omschrijft Wael Sawan, de Shell-directeur die gaat over het zoeken en winnen van olie en gas, de deal met ConocoPhillips als 'zeer overtuigend', die past in de koers waarin het bedrijf 'waarde verkiest boven volume'. Het geld zal deels aan aandeelhouders worden uitgekeerd en deels worden gebruikt om de balans te versterken. Onder druk door uitspraak In mei oordeelde de rechtbank in Den Haag nog dat Shell wereldwijd de verantwoordelijkheid heeft de uitstoot van CO2 sneller terug te dringen en dat het daar op korte termijn werk van moet maken. Eind 2030 zou de CO2-uitstoot met netto 45 procent teruggedrongen moeten zijn ten opzichte van 2019, zo vonniste de rechter. Sindsdien staat Shell onder druk bezittingen te verkopen. Het is niet duidelijk of dat ook de aanleiding is voor de verkoop van de bezittingen in het Permian Basin. Het bedrijf doet daarover in het persbericht geen uitlatingen. In het bericht benadrukt Shell wel al meer dan honderd jaar energie te leveren aan Amerikaanse klanten en dat het ook 'de komende decennia' leidend wil blijven in het land.
20/09 23u15  Rokje voor vrouwen niet langer verplicht bij Utrechtse hockeyclubDe hockeyclub Utrechtse Studenten Hockey Club (USHC) verplicht vrouwelijke leden niet langer om een rokje te dragen. Mannen hoeven niet meer gedwongen een broekje aan. Iedereen mag voortaan zelf kiezen. Het is de eerste actie van een speciaal aangesteld inclusiepanel bij de club, dat ervoor moet zorgen dat alle leden zich thuis voelen. 'Het inclusiepanel is ervoor bedoeld om te zoeken naar een manier hoe wij de club veilig kunnen maken voor iedereen. Dus ook voor transgenders of genderneutrale personen', zegt Willem Vos van USHC tegen RTV Utrecht. Jarenlang stond het in het Huishoudelijk Reglement van USHC: 'Het clubtenue bij wedstrijden bestaat voor mannen uit een broekje, en vrouwen dragen een rok'. Clubkostuum 'We kwamen erachter dat dit nog steeds in ons reglement stond, en dat vonden we eigenlijk heel vreemd en ergens ook een beetje seksistisch', zegt Vos. 'Dat is natuurlijk eigenlijk niet meer van deze tijd. Het zou niet een drempel moeten zijn, wat je wilt dragen, dat moet een eigen keuze zijn.' Nu staat er in het reglement: 'Het clubkostuum voor alle leden is: wit shirt met rode kraag en zwarte bies, zwarte broek of rok en rode kousen.'
20/09 23u15  GGD-medewerkers op non-actief op verdenking van QR-fraudeEen aantal medewerkers van de GGD is op non-actief gesteld vanwege mogelijke fraude met vaccinatiebewijzen in verschillende GGD-regio's. De medewerkers hebben mogelijk misbruik gemaakt van een systeem waar zij vanwege hun werkzaamheden toegang tot hadden. Dat meldt demissionair minister De Jonge (Volksgezondheid) aan de Tweede Kamer. De medewerkers zouden op aanvraag valse vaccinatieregistraties hebben aangemaakt, waardoor er onterechte QR-codes konden worden gemaakt. De fraude werd enkele weken geleden ontdekt, schrijft De Jonge. Niet duidelijk is om hoeveel medewerkers het gaat en hoeveel valse vaccinatiebewijzen mogelijk zijn uitgegeven. GGD-koepel GGD GHOR Nederland wil vanwege het lopende onderzoek geen verdere informatie geven. Er is inmiddels aangifte gedaan tegen de medewerkers. Een 20-jarige man uit Alphen aan den Rijn is eerder vandaag opgepakt. Meerdere aanhoudingen worden niet uitgesloten, zo meldt de politie. GGD: dit tolereren we niet 'Wij tolereren niet dat medewerkers hun werkzaamheden bij de GGD'en of in het landelijk callcenter misbruiken voor het plegen van fraude', zegt een woordvoerder van GGD GHOR Nederland in een verklaring. GGD-medewerkers moeten altijd een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) overleggen en een geheimhoudingsverklaring tekenen. 'Helaas kunnen we, ondanks alle waarborgen, niet volledig uitsluiten dat er medewerkers zijn die misbruik maken van het systeem waartoe ze vanwege hun werkzaamheden toegang hadden', zegt de woordvoerder. 'Indien een overtreding ontdekt wordt, wordt hier direct op geacteerd. Hetgeen kan leiden tot aangifte en ontslag op staande voet.'
20/09 23u15  Lava op La Palma slokt honderd huizen op en stroomt traag richting oceaanDe vulkaanuitbarsting op La Palma is nog altijd in volle gang. Stromen lava zijn onderweg naar de westkust van het Canarische eiland, maar gaan inmiddels langzamer dan eerder werd gemeld. De lava bewoog eerder vandaag met een snelheid van 300 meter per uur richting de Atlantische Oceaan en werd daar rond 21.00 uur Nederlandse tijd verwacht. Maar halverwege de avond maakten onderzoekers bekend dat de lava zich steeds langzamer voortbeweegt en waarschijnlijk vandaag niet meer in het water aankomt. Autoriteiten vrezen voor explosies en het vrijkomen van giftige gassen als de lavastromen het water bereiken. Twaalf meter hoog Meer dan honderd huizen zijn beschadigd of verzwolgen door de lava. 'De voorkant van het gesteente is op sommige plekken twaalf meter hoog. Het eet huizen op en stroomt eroverheen', zegt correspondent Rop Zoutberg. 'Als een soort slak kruipt de lava door het landschap naar de oceaan.' Het kustplaatsje Puerto Naos ligt in de gevarenzone. De inwoners zijn inmiddels geëvacueerd. In de regio hebben 5500 mensen hun huis moeten verlaten, onder wie tientallen Nederlandse toeristen. Eerder vandaag bereikte de lavastroom de eerste huizen: 'Heel Spanje leeft mee met La Palma', zei de Spaanse premier Sánchez bij een bezoek aan het eiland. Hij zegt dat de staat alle middelen ter beschikking stelt aan de burgers van het eiland. De brandweer en het leger houden de situatie in de gaten en grijpen in als er brandjes ontstaan rond de lavastroom. Tot nu toe zijn er geen berichten over slachtoffers. Toeristen nemen het zekere voor het onzekere en vertrekken naar huis: Na een reeks aankondigende aardbevingen barstte de vulkaan gisteren voor het eerst in 50 jaar uit. De vulkaan stoot grote hoeveelheden rook uit. De uitbarsting heeft geen grote gevolgen voor het wereldwijde vliegverkeer. Wel zijn enkele lokale vluchten geschrapt.
20/09 22u15  Poetin bedankt Russen voor vertrouwen bij verkiezingen, Westen heeft kritiekPresident Poetin bedankt de Russische burgers voor het vertrouwen dat ze hebben gegeven door hun stem uit te brengen. Hij deed dat tijdens een videogesprek met het hoofd van de kiescommissie. 'Een opkomst van meer dan 51 procent is hoger dan die van 47 procent bij de vorige verkiezingen. Het betekent dat mensen hun verantwoordelijkheid nemen bij het kiezen van het parlement', zei hij. De voorzitter van de kiescommissie had het tijdens het gesprek met Poetin ook over de vele cyberaanvallen: Volgens de kiescommissie zijn vrijwel alle stemmen geteld. Verenigd Rusland, de partij die Poetin steunt, is opnieuw de grootste, maar verliest ook terrein. De partij kreeg bijna 50 procent van de stemmen, bij de vorige verkiezingen was het nog ruim 54 procent. De Communistische Partij kreeg 19 procent. Met deze uitkomst heeft Poetin steun van ruim twee derde van het parlement en kunnen er makkelijk grondwetswijzigingen worden doorgevoerd. Fraude Tegenstanders en oppositiepartijen beschuldigen de autoriteiten van grootschalige fraude bij de stembusgang. Eerder meldde waarnemersorganisatie Golos dat er duizenden onregelmatigheden zijn geregistreerd: van groepen ambtenaren die gemobiliseerd zijn om te gaan stemmen tot een stembus met een verborgen achterdeurtje erin. Ook het Westen heeft kritiek. Zo zeggen de EU, het Verenigd Koninkrijk en de VS dat de verkiezingen niet vrij waren. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaart dat de democratie in Rusland een stap terug doet. EU-buitenlandchef Borrell zegt dat er regels zijn geschonden en de verkiezingen hebben geleden onder intimidatie en de afwezigheid van waarnemers.
20/09 22u15  Deze zomer minste aanvragen voor loonsteun tot dusverIn de zesde periode dat de coronasteunregeling wordt aangeboden, zijn de minste aanvragen voor loonsteun ingediend. Horeca en catering vroegen in het derde kwartaal het vaakst de NOW-regeling aan. De sector vervoer en logistiek ontving het meeste geld. Dat meldt het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), dat de regeling uitkeert. Voor de deze zesde periode van de NOW kwamen er 18.000 aanvragen binnen, het kleinste aantal tot dusver. De werknemers voor wie de aanvraag voor loonsteun is goedgekeurd, zo'n 217.000, hebben in totaal een bedrag van 356 miljoen euro ontvangen. Bij de eerste aanvraagperiode werden 140.000 aanvragen ingediend en werd bijna 8 miljard euro aan voorschotten uitgekeerd. 85 procent vergoed Aanvragen kan sinds 26 juli. Werkgevers met minimaal 20 procent omzetverlies over een periode van drie maanden komen in aanmerking voor de regeling. Indieners kunnen maximaal 80 procent omzetverlies opgeven. 85 procent van de loonkosten worden bij goedkeuring gecompenseerd. Tot en met 30 september kan de NOW nog worden aangevraagd. Daarna eindigt de regeling.
20/09 22u15  In het zuiden van Madagaskar is cactussoep de enige maaltijdHonger wordt vaak aangedreven door conflict zoals in het noorden van Ethiopië en Jemen. Maar dat is niet het geval in het zuiden van Madagaskar, een eiland ten oosten van Afrika. Daar wijst de Verenigde Naties naar klimaatverandering als hoofdoorzaak van een tekort aan voedsel. De kleine Tema Nomesoa is zeventien maanden oud maar kruipt of loopt niet. Een verpleegster weegt haar: 5,2 kilo. Zijn 20-jarige moeder at de afgelopen jaren vooral cactusvruchten. 'Groeiachterstand begint al in de baarmoeder,' vertelt verloskundige Ravoniarisoa. 'Cactusvruchten zijn weinig voedzaam, er zit geen eiwit of goede vetten in.' Ondervoeding was nooit helemaal weg in Madagaskar, maar neemt nu in rap tempo toe. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties vreest dat tegen april volgend jaar een half miljoen kinderen ondervoed is. Ruim een miljoen mensen kampen in het afgelegen zuiden van het land met een tekort aan voedsel, vertelt woordvoerder van WFP Shelley Thakral via Zoom. En 18.000 bevinden zich in wat ze de 'catastrofale fase' noemen, waarbij mensen niets meer te eten hebben. 'Mensen die geen rol spelen in klimaatverandering, zijn nu slachtoffer.' Afrika-correspondent Elles van Gelder maakte deze productie samen met Gaëlle Borgia, een lokale journalist in Madagaskar. Madagaskar laat geen internationale reizigers toe, dus maakte de NOS deze reportage op afstand in samenwerking met een lokaal team. Een van hen is de 70-jarige boerin Claire. Ze loopt door de cactusvelden met haar dochter en vier kleinkinderen. Haar tengere oude vingers grijpen tussen de stekels. Ze is op zoek naar een soort hars dat uit de plant komt. Het opgedroogde sap kookt ze samen met een lokale aardappel. Veel anders kunnen ze niet vinden. Het is hun enige maaltijd van de dag. Ze kijkt naar haar kleinkinderen. 'Ze zijn hun ziel verloren. Ze hebben geen energie meer. Ik wou dat ik een fles melk voor de kinderen had.' Claire heeft maar een keer voedselhulp gekregen, vertelt ze. Verder moet ze het zelf rooien. Haar akker is droog, ze heeft niets kunnen groeien. De Verenigde Naties noemt het de ergste droogte sinds veertig jaar. Niet alleen valt er geen regen, ook zijn er stofstormen, die vruchtbare grond wegblazen. Dubbele pech qua droogte Klimaatwetenschapper Rondrotiana Barimalala uit Madagaskar zegt dat het de afgelopen twintig jaar steeds droger wordt in haar land. Ze schreef mee aan een alarmerend rapport van het klimaatpanel (IPPC) van de VN dat vorige maand uitkwam, over de snelheid waarmee het klimaat verandert. Voor het zuiden is het dubbele pech, want die regio heeft ook al te maken met natuurlijke droogte, als gevolg van de El Niño, vertelt ze, een natuurverschijnsel waarbij het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Grote Oceaan sterk opwarmt wat de regen beïnvloedt. Boerin Claire is van een generatie die al vaker droge tijden heeft meegemaakt. Maar deze keer duurt het langer, zegt ze. Ze heeft bovendien weinig andere middelen om zichzelf te redden. Haar vee heeft ze verkocht om eten te kunnen kopen. En de voedselprijzen op het eiland zijn gestegen. Madagaskar kampt namelijk ook nog met een economische crisis. Er is geen internationaal vliegverkeer, om corona buiten de deur te houden. Dat kost het eiland veel toeristen en daarom krijgen ze geen broodnodige buitenlandse valuta binnen. Overleven van cactusbladeren Bovendien speelt de honger zich af in een regio waar weinig infrastructuur is. 'Er is hier weinig tot geen ontwikkeling geweest als je kijkt naar waterbeheer en irrigatie,' vertelt de lokale journaliste Gaëlle Borgia die voor dit verhaal voor de NOS op pad ging. 'Dit is een heel afgelegen deel van het land. Veel van de mensen voelen zich vergeten door de autoriteiten, ver weg in de hoofdstad. Er zijn zelfs mensen die niet eens weten hoe de president heet, zo geïsoleerd is dit deel van het land.' Borgia ontmoette mensen die overleven van cactushars en cactusbladeren. 'Dat wordt doorgaans alleen aan het vee gegeven. Anderen eten cactusvruchten, maar die zijn er niet genoeg. En ze eten wortels van lokale planten en insecten. Normaal staat er hier vooral rijst op het menu maar dat is nu heel duur.' Volgens haar komt de hulp wel op gang, en bereikt het steeds meer mensen. Het Wereldvoedsel­programma zegt tot april volgend jaar nog 108 miljoen dollar nodig te hebben om mensen te kunnen helpen. Ook de regering belooft beterschap: meer hulp en infrastructurele projecten. Maar dat laatste heeft tijd nodig, als het al gebeurt. Ondertussen wordt de volgende oogst pas volgend jaar verwacht, Mits er regen valt.
20/09 21u15  Haagse politie: kom niet naar Prinsjesdag, bekijk 't liever op tvDe politie Den Haag roept mensen op om morgen niet naar Prinsjesdag te komen. 'Er is hier niks te zien', zegt een politiewoordvoerder tegen Omroep West. 'Wie het wil zien, kan het beste thuis naar de televisie kijken.' Net als vorig jaar is er door corona geen rijtoer van de koning en koningin door de stad en ook geen balkonscène op Paleis Noordeinde. Om de Grote Kerk, waar de koning de troonrede zal voorlezen, staan grote witte schermen. In een wijdere cirkel daaromheen komen barrières die het autoverkeer moeten tegenhouden.
20/09 21u15  Verdwaalde walrus gezien op zandplaat bij SchiermonnikoogOp zandplaat Simonszand naast Schiermonnikoog is een walrus gezien. Het is een bijzondere waarneming, want walrussen leven doorgaans op drijfijs in de Noordelijke IJszee. Het gaat om een vrouwtje dat eerder al bij Denemarken en Duitsland opdook. De waarneming is gedaan door Ralf van Hal, onderzoeker bij Wageningen University. Hij zegt tegen Omrop Fryslân dat hij niet direct in de gaten had dat het zo'n bijzondere verschijning is. Van Hal was voor onderzoek op de Wadden, maar hij weet vooral veel van vissen. Walrussen leven in het Noordpoolgebied en verlaten dat normaal gesproken nooit. Ze kunnen wel lange afstanden zwemmen. Waarom sommige walrussen zo ver afzakken is niet bekend. De laatste walrus die Nederland aandeed werd in 1998 gezien op Ameland.
20/09 21u15  Medisch mondkapje en coronabewijs nodig in de Oostenrijkse skiliftOostenrijk voert aanvullende coronamaatregelen in voor het komende skiseizoen. Zo mogen wintersporters alleen de skilift in met een coronapas en gaat de après-ski onder voorwaarden open. In de liften moet verplicht een medisch FFP2-mondkapje worden gedragen. 'Strenge regels, veilige winter', zo kondigde het Oostenrijkse kabinet de aanvullende regels aan. Voor Oostenrijk geldt de zogeheten 3G-regel, wat staat voor gevaccineerd, genezen of getest. Een negatieve testuitslag van een antigeen, PCR- en sneltest is vooralsnog geldig. Daar staat tegenover dat de afstandsregels en capaciteitsbeperkingen in skiliften komen te vervallen. Maar de Oostenrijkse minister voor Toerisme Elisabeth Köstinger was duidelijk: 'Wie een veilige en zorgeloze wintervakantie tegemoet wil gaan, moet zich laten vaccineren'. Als het aantal besmettingen toeneemt, kunnen de autoriteiten de maatregelen nog verder aanscherpen. Zwitserland In Oostenrijk gaan de skigebieden dus open, maar voor andere landen is dat nog niet helemaal zeker. Zwitserland hield vorig jaar, als een van de weinige landen in Europa, de pistes open. Dit jaar kan skiën daar waarschijnlijk ook, maar over extra regels is nog niets bekendgemaakt. Vorige week hintten hoge ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid wel op de invoering van een coronapas voor wintersporters, schrijven Zwitserse media. Voor de horeca in het land is een coronapas al verplicht en binnen moeten mondkapjes worden gedragen. Omdat wintersport recreatief is, is het gelegitimeerd om ook hiervoor ook de pas te laten gelden, redeneren de autoriteiten. Frankrijk Ook voor Frankrijk is de invoering van de pas voor wintersporters eveneens waarschijnlijk, melden Franse media. Op veel plaatsen in het land is de zogenoemde 'gezondheidspas' al verplicht, bijvoorbeeld in de horeca en op plekken waar meer dan vijftig mensen samen zijn. 'Ik zie niet in waarom de skigebieden niet open kunnen', zei de Franse onderminister van Toerisme eerder. 'We hebben de nachtclubs heropend en ik zie niet in waarom dat niet voor de skiliften zou kunnen.' De minister heeft vandaag overlegd met de brancheorganisatie van exploitanten van skiliften. Over de gebieden in Italië is nog niets bekend. Rechtszaak om besmettingen in Ischgl Oostenrijk kreeg veel kritiek op de manier waarop het met een corona-uitbraak omging in het begin van de pandemie. Vorige week begon een eerste rechtszaak die draait om een uitbraak in Ischgl vorig jaar. Duizenden mensen uit tientallen landen zeggen dat ze daar vorig jaar besmet te zijn geraakt. Onder hen was een 72-jarige Oostenrijker, die later aan de gevolgen van het virus overleed. Zijn weduwe en zoon eisen een schadevergoeding van de staat vanwege nalatigheid. Uit een vorig jaar oktober verschenen rapport van onafhankelijke experts, die in opdracht van het Tiroolse deelstaatparlement 53 betrokkenen ondervroegen, bleek dat de lokale, regionale en landelijke autoriteiten fout op fout maakten. Er lopen meerdere zaken. Honderden Nederlanders hebben zich aangesloten bij een massaclaim tegen de autoriteiten in Tirol.
20/09 21u15  Noorwegen levert meer gas, maar krapte in Europa duurt nog jarenHet Noorse staatsolie- en gasbedrijf Equinor gaat vanaf 1 oktober meer gas leveren aan Europa. Het gaat om 2 miljard kubieke meter extra gas voor de komende herfst- en winterperiode. Na het Russische Gazprom is Equinor de grootste gasleverancier van Europa. Het bedrijf heeft van de Noorse overheid toestemming gekregen om extra gas te halen uit twee velden voor de Noorse kust. Volgens Equinor is het een goed moment voor extra gasleveranties omdat de Europese markt kampt met tekorten. Door een koud voorjaar is de gasvoorraad gekrompen en die voorraden zijn de afgelopen maanden onvoldoende aangevuld. De vraag naar gas is door het economische herstel na corona bovendien gestegen en Rusland levert minder gas dan voorheen. Door de schaarste loopt de gasprijs op en kunnen miljoenen huishoudens een fors hogere energierekening verwachten. 'Niet de oplossing' Energiespecialist Jilles van den Beukel van het The Hague Center for Strategic Studies zegt dat de Noorse levering 'een klein beetje' helpt. 'Het is mooi dat ze het doen, maar het is niet de oplossing en niet het einde van de krapte', zegt hij. Van den Beukel wijst erop dat de totale Noorse gasexport naar Europa zo'n 105 à 110 miljard kubieke meter is, op een totaal gasverbruik in de EU van rond de 400 à 450 miljard kuub. Van den Beukel verwacht dat de krapte de komende jaren zal blijven. De oplossing is volgens hem een combinatie van minder vraag naar gas, bijvoorbeeld door meer isolatie en hybride warmtepompen, en meer aanbod. Dat laatste zou kunnen via de omstreden Russische gaspijpleiding Nord Stream 2, door de productie van gas in Noordwest-Europa op peil te houden en door de aanvoer van vloeibaar gas (lng). 'En dat laatste is een wereldmarkt', zegt Van den Beukel. 'Tussen 2010 en 2015 hadden we behoorlijk hoge gasprijzen, met name in Azië. Toen zijn er heel veel nieuwe lng-projecten gestart, maar zo'n fabriek bouwen duurt een jaar of vijf. En de stroom aan nieuwe projecten is de komende jaren veel minder.' Pas rond 2025 verwacht Van den Beukel weer meer lng, als een grote uitbreiding van een project in Qatar wordt afgerond. 'Niemand weet wat de gasmarkt gaat doen. Maar een van de scenario's is: het zou tot 2025 wel eens krap kunnen zijn, en daarna zien we wel weer', zegt Van den Beukel.
20/09 20u15  In het zuiden van Madagaskar is de enige maaltijd van de dag cactussoepHonger wordt vaak aangedreven door conflict zoals in het noorden van Ethiopië en Jemen. Maar dat is niet het geval in het zuiden van Madagaskar, een eiland ten oosten Afrika. Daar wijst de Verenigde Naties naar klimaatverandering als hoofdoorzaak van een tekort aan voedsel. De kleine Tema Nomesoa is zeventien maanden oud maar kruipt of loopt niet. Een verpleegster weegt haar: 5,2 kilo. Zijn 20-jarige moeder at de afgelopen jaren vooral cactusvruchten. 'Groeiachterstand begint al in de baarmoeder,' vertelt verloskundige Ravoniarisoa. 'Cactusvruchten zijn weinig voedzaam, er zit geen eiwit of goede vetten in.' Ondervoeding was nooit helemaal weg in Madagaskar, maar neemt nu in rap tempo toe. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties vreest dat tegen april volgende jaar een half miljoen kinderen ondervoed is. Ruim een miljoen mensen kampen in het afgelegen zuiden van het land met een tekort aan voedsel, vertelt woordvoerder van WFP Shelley Thakral via Zoom. En 18.000 bevinden zich in wat ze de 'catastrofale fase' noemen, waarbij mensen niets meer te eten hebben. 'Mensen die geen rol spelen in klimaatverandering, zijn nu slachtoffer.' Afrika-correspondent Elles van Gelder maakte deze productie samen met Gaëlle Borgia, een lokale journalist in Madagaskar. Madagaskar laat geen internationale reizigers toe, dus maakte de NOS deze reportage op afstand in samenwerking met een lokaal team. Een van hen is de 70-jarige boerin Claire. Ze loopt door de cactusvelden met haar dochter en vier kleinkinderen. Haar tengere oude vingers grijpen tussen de stekels. Ze is op zoek naar een soort hars dat uit de plant komt. Het opgedroogde sap kookt ze samen met een lokale aardappel. Veel anders kunnen ze niet vinden. Het is hun enige maaltijd van de dag. Ze kijkt naar haar kleinkinderen. 'Ze zijn hun ziel verloren. Ze hebben geen energie meer. Ik wou dat ik een fles melk voor de kinderen had.' Claire heeft maar een keer voedselhulp gekregen, vertelt ze. Verder moet ze het zelf rooien. Haar akker is droog, ze heeft niets kunnen groeien. De Verenigde Naties noemt het de ergste droogte sinds veertig jaar. Niet alleen valt er geen regen, ook zijn er stofstormen, die vruchtbare grond wegblazen. Dubbele pech qua droogte Klimaatwetenschapper Rondrotiana Barimalala uit Madagaskar zegt dat het de afgelopen twintig jaar steeds droger wordt in haar land. Ze schreef mee aan een alarmerend rapport van het klimaatpanel (IPPC) van de VN dat vorige maand uitkwam, over de snelheid waarmee het klimaat verandert. Voor het zuiden is het dubbele pech, want die regio heeft ook al te maken met natuurlijke droogte, als gevolg van de El Niño, vertelt ze, een natuurverschijnsel waarbij het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Grote Oceaan sterk opwarmt wat de regen beïnvloedt. Boerin Claire is van een generatie die al vaker droge tijden heeft meegemaakt. Maar deze keer duurt het langer, zegt ze. Ze heeft bovendien weinig andere middelen om zichzelf te redden. Haar vee heeft ze verkocht om eten te kunnen kopen. En de voedselprijzen op het eiland zijn gestegen. Madagaskar kampt namelijk ook nog met een economische crisis. Er is geen internationaal vliegverkeer, om corona buiten de deur te houden. Dat kost het eiland veel toeristen en daarom krijgen ze geen broodnodige buitenlandse valuta binnen. Overleven van cactusbladeren Bovendien speelt de honger zich af in een regio waar weinig infrastructuur is. 'Er is hier weinig tot geen ontwikkeling geweest als je kijkt naar waterbeheer en irrigatie,' vertelt de lokale journaliste Gaëlle Borgia die voor dit verhaal voor de NOS op pad ging. 'Dit is een heel afgelegen deel van het land. Veel van de mensen voelen zich vergeten door de autoriteiten, ver weg in de hoofdstad. Er zijn zelfs mensen die niet eens weten hoe de president heet, zo geïsoleerd is dit deel van het land.' Borgia ontmoette mensen die overleven van cactushars en cactusbladeren. 'Dat wordt doorgaans alleen aan het vee gegeven. Anderen eten cactusvruchten, maar die zijn er niet genoeg. En ze eten wortels van lokale planten en insecten. Normaal staat er hier vooral rijst op het menu maar dat is nu heel duur.' Volgens haar komt de hulp wel op gang, en bereikt het steeds meer mensen. Het Wereldvoedsel­programma zegt tot april volgend jaar nog 108 miljoen dollar nodig te hebben om mensen te kunnen helpen. Ook de regering belooft beterschap: meer hulp en infrastructurele projecten. Maar dat laatste heeft tijd nodig, als het al gebeurt. Ondertussen wordt de volgende oogst pas volgend jaar verwacht, Maar dat is mits er regen valt.
20/09 20u15  Lava op La Palma slokt honderd huizen op en stroomt richting oceaanDe vulkaanuitbarsting op La Palma is nog altijd in volle gang. Stromen lava zijn onderweg naar de westkust van het Canarische eiland en bereiken naar schatting rond 21.00 uur Nederlandse tijd de Atlantische Oceaan. Meer dan honderd huizen zijn beschadigd of verzwolgen door de lava. 'De voorkant van het gesteente is op sommige plekken twaalf meter hoog. Het eet huizen op en stroomt eroverheen', zegt correspondent Rop Zoutberg. 'Als een soort slak kruipt de lava door het landschap naar de oceaan.' Het kustplaatsje Puerto Naos ligt in de gevarenzone. Met een snelheid van zo'n driehonderd meter per uur stroomt de lava naar het toeristische dorpje. De inwoners zijn inmiddels geëvacueerd. In de regio hebben 5500 mensen hun huis moeten verlaten, onder wie tientallen Nederlandse toeristen. Eerder vandaag bereikte de lavastroom de eerste huizen: 'Heel Spanje leeft mee met La Palma', zei de Spaanse premier Sánchez bij een bezoek aan het eiland. Hij zegt dat de staat alle middelen ter beschikking stelt aan de burgers van het eiland. De brandweer en het leger houden de situatie in de gaten en grijpen in als er brandjes ontstaan rond de lavastroom. Tot nu toe zijn er geen berichten over slachtoffers. Na een reeks aankondigende aardbevingen barstte de vulkaan gisteren voor het eerst in 50 jaar uit. De vulkaan stoot grote hoeveelheden rook uit. De uitbarsting heeft geen grote gevolgen voor het wereldwijde vliegverkeer. Wel zijn enkele lokale vluchten geschrapt.
20/09 20u15  Ook vaste borstimplantaten onveilig, onderzoekers willen ban op siliconen prothesesOok bij vaste borstimplantaten, die tot dusver als veilig werden beschouwd, kunnen siliconendeeltjes loslaten. Dat blijkt uit internationaal onderzoek dat vandaag is gepubliceerd in het medische tijdschrift JAMA, meldt het AVROTROS-consumentenprogramma Radar. Bij 87 procent van de 400 onderzochte vrouwen met vaste of vloeibare borstimplantaten zijn deeltjes van het implantaat op andere plekken in het lichaam aangetroffen, tot in de hersenen aan toe. Bij 92,5 procent van de vrouwen werden bovendien ontstekingsreacties in het lichaam aangetoond. Borstimplantaten van vaste siliconen gelden sinds de jaren negentig als de norm, omdat ze een veilig alternatief zouden zijn voor siliconen protheses met vloeibare gel. Maar nu blijkt uit onderzoek dat er qua gezondheidseffecten geen verschil is tussen de oude siliconen implantaten en de nieuwe. Klachten hoogstens later 'Uit het eerdere onderzoek uit de jaren negentig bleek al hoe slecht die vloeibare siliconen waren, en wat het causale verband is met klachten', zegt onderzoeker Henry Dijkman tegen Radar. 'We laten nu zien: met de nieuwe is het net zo. Hoogstens treden de klachten bij de nieuwe producten later op.' Ook blijkt dat er in 99 procent van de gevallen siliconendeeltjes lekken of 'zweten'. 'Het gebruik van de siliconen borstimplantaten moet, tot de veiligheid is bewezen, worden stilgelegd', zeggen de wetenschappers. Onderzoeker Dijkman wil dat verzekeraars het verwijderen van implantaten bij vrouwen die er klachten door hebben, gaan vergoeden. Dat gebeurt nu niet altijd. Onderzoek Afgelopen zomer startte het RIVM samen met onder meer huisartsen en onderwijsinstellingen een vier jaar durend onderzoek naar geïmplanteerde borstprotheses. Meer dan 200.000 vrouwen in Nederland hebben implantaten. De instellingen onderzoeken of er een verband is tussen siliconen borstimplantaten en gezondheidsklachten, zoals chronische vermoeidheid en gewrichtsklachten.
20/09 19u15  Burgemeester Almelo wil helderheid over behandeltraject 'kruisboogschutter'Burgemeester Gerritsen van Almelo wil dat zorginstanties de hulp die zij de afgelopen tijd verleenden aan een Almeloër die van een fatale steekpartij wordt verdacht, in kaart brengen. De burgemeester wil inzicht in het hulptraject, de contactmomenten met de man en de onderlinge samenwerking tussen hulpverleners. De 28-jarige man wordt ervan verdacht dat hij vrijdag zijn 70-jarige onderbuurvrouw en haar 52-jarige nicht heeft doodgestoken. Hij zou lijden aan psychoses en meerdere malen zijn opgenomen. Toen de politie na een melding over een steekincident aankwam bij zijn woning, stond de verdachte met een kruisboog op het balkon en schoot hij op agenten. De man raakte bij zijn aanhouding zwaargewond en ligt in het ziekenhuis. Vandaag is zijn voorarrest met twee weken verlengd. Vragen van nabestaanden 'Er zijn veel vragen van vooral nabestaanden van de betrokkenen', zegt burgemeester Gerritsen tegen RTV Oost. 'Wij vinden daarom dat goed uitgezocht moet worden wat er aan de hand was met de verdachte. Ik vertrouw erop dat elke instantie die de afgelopen maanden contact heeft gehad met de man, de verantwoordelijkheid neemt om zelf na te gaan hoe er gehandeld is, hoe er contact is geweest en hoe de onderlinge samenwerking is verlopen. Zodat er een beeld komt dat objectief getoetst kan worden.'
20/09 18u15  Noorwegen levert meer gas en vult Europese tekorten aanHet Noorse staatsolie- en gasbedrijf Equinor gaat vanaf 1 oktober meer gas leveren aan Europa. Het gaat om 2 miljard kubieke meter extra gas voor de komende herst- en winterperiode. Volgens Equinor is het een goed moment voor extra gasleveranties omdat de Europese markt kampt met tekorten. Door een koud voorjaar is de gasvoorraad gekrompen en die voorraden zijn de afgelopen maanden onvoldoende aangevuld. Ook levert Rusland minder gas dan voorheen. Door de schaarste loopt de gasprijs op en kunnen miljoenen huishoudens een fors hogere energierekening verwachten. Door het extra aanbod uit Noorwegen zullen de energieprijzen naar verwachting minder stijgen dan werd aangenomen. Na Gazprom is Equinor de grootste gasleverancier van Europa. Het bedrijf heeft van de Noorse overheid toestemming gekregen om extra gas te halen uit twee velden voor de Noorse kust. De vraag naar gas is door het economische herstel na corona gestegen. Prijzen kunnen door een warme winter dalen, maar ook het omgekeerde is waar; door een strenge winter zullen prijzen stijgen.
20/09 18u15  Ipsos: vertrouwen van Nederlanders in de politiek gekelderdHet vertrouwen van Nederlanders in de politiek is het afgelopen jaar flink gedaald. Een meerderheid van zes op de tien Nederlanders heeft weinig of heel weinig vertrouwen in de landelijke politiek. Dat is een veel grotere groep dan vorig jaar, toen het ging om vier op de tien. Dat blijkt uit een enquête van Ipsos die in aanloop naar Prinsjesdag is uitgevoerd in opdracht van de NOS. Ook het vertrouwen in het kabinet zelf en in demissionair premier Rutte heeft een knauw gekregen. Vorig jaar nam het vertrouwen na de ingrijpende maatregelen in de coronacrisis nog toe, inmiddels is daar weinig meer van over. Ruim zes op de tien ondervraagden hebben geen vertrouwen meer in het demissionaire kabinet. Dat krijgt met een 4,9 een onvoldoende, waar het kabinet in maart bij de Tweede Kamerverkiezingen nog een voldoende kreeg, een 6,0. Ook in Rutte is het vertrouwen gedaald. Vooral kiezers van partijen aan de flanken van het politieke spectrum (Forum, PVV, SP,JA21) hebben weinig vertrouwen in de landelijke politiek. Van de partijen die nu meedoen aan de formatiebesprekingen is er onder de aanhang van het CDA beduidend minder vertrouwen dan bij D66'ers en VVD'ers. 57 procent van de CDA'ers heeft weinig of heel weinig vertrouwen in de landelijke politiek. Het vertrouwen onder Nederlanders is ingezakt vanwege drie hoofdthema's: het beleid op het gebied van gezondheid, de woningmarkt en de stroeve formatie. Bij Ipsos antwoordde 72 procent bevestigend op de vraag of de lange duur van de formatie slecht is voor hun vertrouwen in de politiek. Een vergelijkbaar percentage vindt dat Nederland zich gezien de problemen die er spelen geen maandenlange formatie kan veroorloven. Andere thema's en kwesties die slecht uitpakten voor het vertrouwen in de politiek zijn het debacle met de kindertoeslagen, het immigratie- en asielbeleid, de ouderenzorg, de aanpak van de coronacrisis en het klimaatbeleid. Ipsos vroeg Nederlanders ook specifiek naar hun vertrouwen in de belangrijkste autoriteiten die een rol spelen in de coronacrisis: RIVM, veiligheidsregio, burgemeester, demissionair premier Rutte en demissionair minister van Volksgezondheid De Jonge. Waar de waardering voor de eerste drie redelijk stabiel is, zien de twee bewindslieden de waardering voor hun aanpak van de coronacrisis flink zakken. Vorig jaar vond twee derde nog dat Rutte de coronacrisis goed aanpakt, nu is dat minder dan de helft. Vier op de tien vinden dat Rutte het slecht of zeer slecht doet (vorig jaar was dat 21 procent). Bij De Jonge is het beeld vergelijkbaar. Vorig jaar was 59 procent van mening dat hij de crisis goed aanpakt, nu nog maar 47 procent. Als belangrijkste dossier waar het nieuwe kabinet mee aan de slag moet, wordt de woningmarkt genoemd. Velen zijn het kennelijk eens met de duizenden die zich ruim een week geleden verzamelden in Amsterdam om aandacht te vragen voor de woningnood, vooral onder jongeren. In de enquête van Ipsos zegt een derde van de ondervraagden niet aan passende woonruimte te kunnen komen. Het bouwen van woningen ten koste van landbouwgrond is volgens vier op de tien mensen een goed idee. Een kwart is het ermee eens om desnoods natuurgebied op te offeren voor woningbouw. Opvallend is dat twee nieuwe namen in de politiek in de top staan van politici met de hoogste waardering: Laurens Dassen van Volt en Caroline van der Plas van BBB staan ex aequo op twee. Op de eerste plaats staat voormalig CDA'er Pieter Omtzigt, die een belangrijke rol speelde bij het aan de kaak stellen van de toeslagenaffaire. Hij vormt inmiddels een eenmansfractie en maakt zich hard voor meer transparantie in de Haagse politiek. De hoofdrolspelers in de formatiegesprekken, die afgelopen weekend opnieuw geen doorbraak wisten te bewerkstelligen, moeten het met een beduidend lager cijfer doen. De formatiespelers Rutte (VVD), Hoekstra (CDA) en Kaag (D66) kregen in 2020 nog respectievelijk een 6,2, een 6,7 en een 5,7. Meer vertrouwen hebben Nederlanders in de economische vooruitzichten. Ongeveer 30 procent van de bevolking verwacht dat de economie aantrekt, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Tegelijkertijd blijft de coronacrisis impact houden op veel huishoudens, blijkt uit de enquête van Ipsos. Net als vorig jaar zegt ruim een kwart dat de coronacrisis negatief uitpakt voor zijn of haar persoonlijke financiële situatie, jongeren net iets vaker dan ouderen. Het percentage van de bevolking dat niet kan rondkomen, blijft net als voorgaande jaren relatief klein maar substantieel, met ongeveer 8 procent. Ook is er nog altijd een relatief grote groep (35 procent) die aangeeft 'maar net' uit te komen. Ook hierbij geldt dat ouderen aan het einde van de maand vaker wat overhouden dan jongeren. Het economisch herstel is inmiddels ingezet, maar veruit de meeste Nederlanders zien daar nu nog weinig van terug. Zeven op de tien geven aan dat ze er niets van merken, en een kwart maar een beetje.
20/09 18u15  PvdA en GroenLinks willen niet met VVD praten over steun voor begrotingPvdA en GroenLinks willen geen afspraken maken met VVD, D66 en CDA over de begroting van volgend jaar. 'We gaan niet in achterkamertjes praten over steun voor beleid', zeiden partijleiders Ploumen en Klaver na fractieoverleg. 'Als ze met ons willen onderhandelen, moeten ze ons uitnodigen voor de kabinetsformatie. Dan staan we vanmiddag nog klaar', zei Klaver. Voorafgaand aan de Algemene Politieke Beschouwingen van later deze week willen VVD, D66 en CDA graag afspraken maken over steun voor de begroting. Ze voelen zich niet meer helemaal zeker van de steun van de ChristenUnie, die vorige week liet weten dat ze zich geen deel meer voelt van de coalitie. Waarnemend VVD-fractievoorzitter Hermans zou deze week namens de formerende partijen gaan overleggen met 'partijen in het brede politieke midden' over mogelijke aanpassingen aan de begroting. Dan gaat het bijvoorbeeld om de aanpak van de wooncrisis, het klimaat en de koopkracht. 'Maar onderhandelen daarover met ons heeft geen zin', zeggen Ploumen en Klaver. Hun fracties trekken de laatste tijd gezamenlijk op bij veel onderwerpen. Ze houden liever hun handen vrij om samen met andere oppositiepartijen alternatieve plannen in te dienen en daar, eventueel met steun van de ChristenUnie, een meerderheid voor te krijgen. Zo willen ze bijvoorbeeld het minimumloon verhogen. Nieuwe bestuurscultuur 'We willen best praten over de begroting voor volgend jaar, maar dat doen we gewoon in de plenaire zaal', zei Klaver. 'Dat past ook goed bij de zo gewilde nieuwe bestuurscultuur.' Iedere partij moet daar zijn voorstellen doen en dan blijkt wel of er een meerderheid voor is, zo redeneert het linkse blok. Het grootste deel van de plannen uit de Miljoenennota zal wel de steun van de ChristenUnie krijgen, omdat daar de afgelopen tijd al afspraken over zijn gemaakt. De vraag is nog wel of er ook in de Eerste Kamer voldoende steun is, omdat het demissionaire kabinet daar zelfs met de ChristenUnie geen meerderheid heeft. PvdA en GroenLinks hopen dat VVD en CDA alsnog hun blokkade zullen opheffen, zodat er gesprekken kunnen beginnen over een meerderheidskabinet met de twee linkse partijen. Een minderheidskabinet zullen ze niet gedogen, maar de voorstellen van zo'n kabinet zullen ze wel elke keer beoordelen. Op de vraag of er nieuwe verkiezingen moeten komen zei Klaver: 'Dat zou een schande zijn'.
20/09 18u15  Arrestaties om netwerk van Latijns-Amerikaanse sekswerkers in NederlandDe politie heeft een vrouw uit Amsterdam en een man uit Weert aangehouden die Latijns-Amerikaanse illegalen vermoedelijk als sekswerkers lieten werken. Het gaat onder meer om transgender slachtoffers. Het OM verdenkt de twee van het regelen van verblijfspapieren voor de vrouwen en transpersonen uit Latijns-Amerika, wat volgens justitie neerkomt op mensensmokkel. De vrouw zou woon- en werkplekken voor de prostituees hebben geregeld, de man zou hen naar die adressen hebben gebracht. Bij de 62-jarige vrouw werd een telefoon in beslag genomen met daarin 1600 contacten, zowel van sekswerkers als van personen die hen voorzagen van onderdak en een werkplek. Volgens het Openbaar Ministerie werden voor de prostituees onder meer op internet advertenties geplaatst en afspraken met klanten gemaakt. In ruil hiervoor moesten zij een substantieel deel van hun verdiensten afstaan. De politie heeft alle 1600 contacten in de telefoon van de vrouw een bericht gestuurd. Sekswerkers krijgen in het whatsappbericht van de politie hulp aangeboden. De vrouwelijke verdachte zit de komende twee weken in voorarrest, de man is in afwachting van het onderzoek vrijgelaten. 'Kwetsbare positie' Volgens het OM bevinden de Latijns-Amerikaanse slachtoffers zich in een kwetsbare positie omdat zij vaak niet goed Nederlands en Engels spreken. 'Zij zijn over het algemeen 7 dagen in de week 24 uur beschikbaar voor vaak risicovolle seks', schrijft het OM in een persbericht. De sekswerkers zouden na één week naar een andere plek worden verhuisd, volgens justitie om het aanbod in steden 'vers' te houden. De autoriteiten zien de laatste jaren een toename van vrouwen en transpersonen uit Latijns-Amerika die in Nederland in de prostitutie belanden. Het OM schat op basis van advertenties dat er momenteel ongeveer 700 transgender sekswerkers in Nederland zijn, maar hun werkelijke aantal ligt vermoedelijk veel hoger. Zij komen volgens justitie naar Nederland omdat zij in Latijns-Amerika vrezen voor hun leven. Carrousel van slachtoffers Niet alleen in Nederland zouden zij aan het werk zijn; uit informatie van opsporingsdienst Europol zou in heel Europa sekswerkers uit Latijns-Amerika aan het werk worden gezet. Justitie spreekt van 'een carrousel' van slachtoffers die telkens voor een korte periode op wisselende werkplekken worden ingezet.
20/09 18u15  'Bedrijven doen te weinig aan doorstroom van divers personeel'Bedrijven doen veel aan het binnenhalen van mensen om de diversiteit op de werkvloer te vergroten, maar kijken daarna niet goed naar het binnenhouden en de doorgroeimogelijkheden voor deze groep. Daardoor kunnen mensen met bijvoorbeeld een migratieachtergrond blijven hangen in een lage functie of vertrekken ze weer. Het kan leiden tot een 'draaideureffect'. Dat zeggen de Universiteit Utrecht, SER Diversiteit in Bedrijf en de Nederlandse Inclusiviteitsmonitor in een onderzoek onder meer dan honderd bedrijven. Van deze organisaties paste bijna 70 procent de sollicitatieprocedure aan om zich te richten op ondervertegenwoordigde groepen, zoals mensen met een arbeidsbeperking, een migratieachtergrond of vrouwen. Vaste contract of hogere functie Als het nieuwe personeel eenmaal was binnengehaald, deden de meeste bedrijven weinig aan doorstroommogelijkheden. Ongeveer een derde van de onderzochte organisaties heeft er concreet beleid voor. Ook investeren de organisaties wel in diversiteitsinitiatieven, maar doen ze weinig moeite om de effectiviteit te evalueren. 'Het blijkt dat organisaties het lastig vinden concrete inclusiedoelstellingen te formuleren en te evalueren', zeggen de onderzoekers. Zij zeggen dat bedrijven kunnen voorkomen dat werknemers vertrekken door bijvoorbeeld te kijken naar vaste contracten, hogere functies, hogere salarisschalen en managementposities.
20/09 18u15  Ruiten Feyenoord-directeur Mark Koevermans ingegooidOnbekenden hebben in de nacht van zaterdag op zondag de ruiten van de voordeur van Feyenoord-directeur Mark Koevermans ingegooid. Ook werd graffiti met de tag RJK (Rotterdamse Jongeren Kern) achtergelaten op de deur van Koevermans' huis in Berkel en Rodenrijs. Dezelfde nacht werden in Rijswijk leuzen geklad op de stoep voor een woning van een van de Vrienden aan de Maas, een club sponsoren die het project Feyenoord City steunt. De aanhang van Feyenoord is sterk verdeeld over de plannen voor het nieuwe stadioncomplex Feyenoord City. Voorstanders beschouwen de plannen als een noodzakelijke stap voor de Rotterdamse voetbalclub, maar tegenstanders zijn bang dat de club er juist op achteruitgaat. De politie Rotterdam bevestigt de incidenten en er is inmiddels aangifte gedaan. Feyenoord is erg geschrokken door de gebeurtenissen, maar wil verder niet op de kwestie ingaan, meldt Rijnmond. Het is niet voor het eerst dat medewerkers van Feyenoord en anderen die betrokken zijn bij het project Feyenoord City worden lastiggevallen. Zo kregen directeur Koevermans en architect Ard Buijsen begin juni al 'bezoek aan huis' van ontevreden Feyenoord-fans.
20/09 17u15  VS laat gevaccineerde reizigers uit EU vanaf november weer toeGevaccineerde reizigers uit de EU kunnen vanaf november weer naar de Verenigde Staten reizen. De coronacoördinator van het Witte Huis heeft dit vanmiddag bekendgemaakt. Reigers moeten kunnen aantonen dat ze volledig gevaccineerd zijn en bovendien in het bezit zijn van een negatieve testuitslag van maximaal 72 uur voor vertrek. Het nieuwe beleid betekent het einde van een verbod op reizen tussen de VS en de EU dat oud-president Trump vorig jaar instelde bij het begin van de coronacrisis. President Biden zet na achttien maanden een punt achter dat beleid. Ook reizigers uit onder andere het Verenigd Koninkrijk, China en Brazilië mogen vanaf november weer naar de VS reizen, onder dezelfde voorwaarden. Momenteel kunnen alleen Amerikaanse burgers, hun families en mensen met een verblijfsvergunning naar de VS reizen vanuit de Europese Unie. De Amerikaanse regering werkt aan duidelijkere richtlijnen om een eind te maken aan alle verschillende reisverboden, meldt de Financial Times. Drie weken geleden heeft de EU de VS nog van de lijst met veilige landen gehaald vanwege het toenemende aantal coronagevallen.
20/09 17u15  'Geen eenduidige oorzaak voor schade aan huizen bij kanaal Almelo'Er is geen eenduidige oorzaak aan te wijzen voor de schade aan woningen langs Kanaal Almelo-De Haandrik tussen Almelo en Coevorden. De schade is veroorzaakt door een combinatie van factoren, blijkt uit nieuw onderzoek door Deltares. De provincie heeft de uitkomsten vandaag bekendgemaakt. De afgelopen tijd werden twintig woningen bekeken. Tot het onderzoek was besloten nadat er in de afgelopen jaren honderden meldingen van schade aan woningen langs het kanaal waren binnengekomen. De waterweg werd tussen 2011 en 2016 uitgebaggerd zodat ook grotere schepen er gebruik van kunnen maken, Veel mensen denken nu dat de baggerwerkzaamheden de schade aan de huizen hebben veroorzaakt. Krimpend veen Een van de uitkomsten van het onderzoek is dat veen een grote rol speelt bij de verzakking van de panden. Het veen zou zijn gekrompen als gevolg van de lagere stand van het grondwater. De vraag is alleen in hoeverre die verlaging van het grondwaterpeil te maken heeft met de werkzaamheden aan het kanaal. Het kan een gevolg zijn van de warme zomers. Volgens gedeputeerde Bert Boerman komt de schade aan de huizen sowieso niet door het uitbaggeren zelf, maar kan het deels wel veroorzaakt zijn door andere werkzaamheden zoals het vervangen van damwanden. Volgens de provincie is na onderzoek wel duidelijk dat van piping, waarbij zand wegspoelt onder de fundering van huizen, geen sprake is. Veel bewoners dachten dat hun huizen daardoor waren verzakt. In 2013 meldden de eerste bewoners dat hun huizen verzakten. Gaandeweg liepen steeds meer woningen langs het kanaal schade op. Aanvankelijk kwamen de meldingen vooral uit Vroomshoop, Vriezenveen en Daarlerveen. Later meldden zich ook bewoners van Bergentheim en Beerzerveld. Inmiddels zijn zo'n 400 meldingen geregistreerd. Lichamelijke en psychische klachten Sommige bewoners durven niet meer thuis te wonen, bijvoorbeeld omdat de gasleidingen In hun huizen zijn verzakt. Ook kampen veel gedupeerden met lichamelijke en psychische klachten als gevolg van de affaire. Leonie Schonewille is een van hen. In 2019 verhuisde zij met haar gezin met drie kinderen naar een woonunit in de achtertuin. Hun 'echte' huis is onbewoonbaar. 'Pas een paar weken geleden is de stroom op de juiste manier aangelegd, waardoor ik nu eindelijk zelf kan koken. Dat heb ik hier al die tijd niet gekund', zegt ze tegen RTV Oost. Ze moest er op eigen kosten een airco laten plaatsen omdat het in de zomer te heet wordt in haar tijdelijke onderkomen. En in de winter zijn de energiekosten torenhoog. Vanuit de wooncontainers kijkt ze uit op het huis dat ze in 2011 kocht, het jaar waarin de werkzaamheden aan het kanaal begonnen. Het huis staat er, daarmee is alles gezegd. Leonie gaat er nauwelijks naar binnen. 'Ik heb daar niets te zoeken.' Hulp voor gedupeerden Ongeacht de uitkomst van de onderzoeken beloofde de provincie Overijssel eerder al de mensen met schade te helpen. 'Als de schade door de overheid is veroorzaakt, wordt die vanzelfsprekend vergoed. Maar we willen ook de helpende hand bieden bij schade die niet is veroorzaakt door de overheid', zei de verantwoordelijke gedeputeerde daarover. Er is bij omwonenden van het kanaal heel veel onvrede over de hoogte van de schadevergoedingen. Ze vinden dat ze recht hebben op veel meer geld. Het college van Gedeputeerde Staten wil de 400 bewoners snel duidelijkheid geven over de volgende stap, naar aanleiding van het onderzoek van vandaag. Woensdag wordt daar meer over bekend.
20/09 16u15  Polen houdt kolenmijn open en moet Brussel half miljoen euro per dag betalenPolen moet de Europese Commissie een half miljoen euro per dag betalen, totdat het land de omstreden Turów-kolenmijn sluit. Dat heeft het Europees Hof van Justitie in Luxemburg bepaald. In mei beval het hof nog de onmiddellijke sluiting van de bruinkoolmijn in het zuidwesten van het land, tot er een definitief oordeel ligt. De zaak over de kolenmijn is aangespannen door buurland Tsjechië. Tsjechië ervaart luchtvervuiling en bodemverontreiniging van de mijn. Ook wordt er veel grondwater onttrokken aan grensgemeenten in Tsjechië. De Tsjechen eisten bij het hof dat Polen een boete van 5 miljoen euro per dag moet betalen als de mijn in bedrijf blijft, maar het bedrag valt lager uit. De reden daarvoor is niet bekend. Vergunning tot 2044 De Europese Unie wil voor 2050 alle steen- en bruinkoolmijnen sluiten. Vorig jaar werden daarvoor afspraken gemaakt met de vakbonden, maar Polen verzet zich tegen de sluiting. De Poolse regering heeft de vergunning voor de open bruinkoolmijn juist verlengd tot 2044. Volgens de Poolse autoriteiten is sluiting van de mijn onverantwoord, omdat Turów te belangrijk is voor de levering van elektriciteit in Polen. Het land is voor 70 procent van zijn energievoorziening afhankelijk van kolen. De directeur van het Poolse energiebedrijf PGE noemt de uitspraak 'bizar' en zegt het er niet eens mee te zijn.
20/09 16u15  Nu ook griepprik voor zwangere vrouwen en mensen met morbide obesitasZwangere vrouwen, mensen met morbide obesitas (een BMI van 40 of hoger) en alle mensen met dementie kunnen zich in de maand oktober hij de huisarts melden voor een griepvaccinatie. Dat laat het ministerie van Volksgezondheid weten aan de NOS. De Gezondheidsraad adviseerde eerder vandaag om deze groepen voortaan op te nemen in het jaarlijkse griepvaccinatieprogramma. Het advies wordt nog bestudeerd door demissionair staatssecretaris Blokhuis, maar vooruitlopend hierop is al bekendgemaakt dat mensen om wie het gaat zich zelf kunnen melden. Volgens een woordvoerder worden de nieuwe groepen dit jaar nog niet actief uitgenodigd voor een vaccinatie. 'Maar er is voldoende ingekocht om ook iedereen uit de nieuwe groepen een prik te geven.' Het RIVM, dat de griepvaccinatiecampagne coördineert, schat in dat de uitbreiding van de doelgroep betekent dat er 200.000 tot 250.000 mensen bijkomen die een prik kunnen krijgen. Er zijn voor het komende griepseizoen 4,7 miljoen vaccinaties ingekocht. Daarmee kan 75 procent van de doelgroepen een prik krijgen. De mensen die vallen onder de nieuwe doelgroepen zijn hier nog niet bij opgeteld. De opkomst voor de griepvaccinatie was in 2019 52,6 procent. Ernstige complicaties Op dit moment wordt de griepprik elk jaar aangeboden aan ouderen, mensen met bepaalde aandoeningen en veel zorgmedewerkers. Voor de meeste mensen is griep niet ernstig, maar bij personen uit de risicogroepen kan het virus leiden tot ernstige complicaties of zelfs tot overlijden. Door de vaccinatie van zwangere vrouwen zijn jonge baby's van 0 tot 6 maanden ook beschermd tegen ernstige complicaties bij griep. Pasgeborenen kunnen zelf niet gevaccineerd worden tegen griep, zegt de Gezondheidsraad. Maar ze lopen bij een besmetting wel een risico op ademhalingsproblemen en ziekenhuisopname. De raad ziet geen aanleiding om gezonde kinderen van 6 maanden tot en met 17 jaar een vaccinatie tegen griep aan te bieden, omdat de ziektelast bij hen relatief laag is.
20/09 15u15  De Jonge: geen coronapas op terras, maar wel voor de wc binnenMensen die op een terras zitten moeten vanaf komend weekend hun coronatoegangsbewijs laten zien als ze binnen naar de wc willen. Dat zegt demissionair minister De Jonge. Volgens hem is dat de consequentie van de wens van de Tweede Kamer om de coronapas niet verplicht te stellen voor terrasbezoekers. Een Kamermeerderheid ging vorige week akkoord met de invoering van de coronapas in onder meer de horeca. Gevaccineerde en negatief geteste mensen kunnen daarmee op plekken naar binnen waar de anderhalve meter niet geldt. Maar de Kamer dwong af dat er een uitzondering zou worden gemaakt voor terrassen. De Kamer is ervan overtuigd dat het coronavirus in de buitenlucht zich veel minder verspreidt en vreest problemen met het verminderen van het draagvlak onder de bevolking voor de coronamaatregelen. Dixi naast de tafels Het kabinet liet al direct weten geen voorstander te zijn. Premier Rutte noemde het onverstandig om het coronatoegangsbewijs niet op het terras te laten gelden. Volgens de premier moeten terrasgasten toch naar binnen voor de wc of om af te rekenen. 'Het kan ook gaan regenen en dan gaat iedereen opeens naar binnen,' zo zei hij in het debat. De praktische uitwerking kwam toen niet aan bod, maar nu dus wel. 'Als je naar het toilet wil, moet je de QR-code alsnog laten zien', zei De Jonge. Dat is onhandig, erkende de minister, maar 'de Kamer is de baas, wij volgen die overweging'. De Jonge droeg nog wel een oplossing aan voor horecaondernemers: 'Je kan een dixi naast de terrastafels neerzetten'. Het verplichte coronatoegangsbewijs gaat komende zaterdag in bij de horeca, evenementen, festivals, concerten en professionele sportwedstrijden. Het is ook vereist bij een bezoek aan kunst- en cultuurinstellingen, zoals bioscopen en theaters. Bij een afhaalrestaurant is de coronapas niet nodig.
20/09 15u15  Urker jongeren na nazi-verkleedpartij in gesprek met Holocaust-overleverDe Urker jongeren die recent in nazikleding rondliepen op straat, hebben een gesprek gevoerd met de 80-jarige Lous Steenhuis-Hoepelman. Zij zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in meerdere concentratiekampen. De Joodse vrouw was geschokt door de beelden van de verkleedpartij en riep vorige week op tot een gesprek. Daar hebben de jongeren gehoor aan gegeven. Ze kwamen bij haar op bezoek en namen een bos bloemen mee. Ook boden ze hun excuses aan. De groep van tien liep op zaterdag 11 september rond in kleding die sterk deed denken aan nazi-uniformen. Op beelden is ook te zien dat een van de jongeren een gevangenisoutfit met Jodenster droeg. Hij werd door de anderen onder schot gehouden. Emoties In het gesprek vertelde Steenhuis-Hoepelman over haar ervaringen in de concentratiekampen Westerbork en Bergen-Belsen. Volgens de gemeente en het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is de jongeren duidelijk geworden tot welke emoties hun gedrag heeft geleid bij oorlogsslachtoffers en hun nabestaanden, schrijft Omroep Flevoland. De jongeren gaan over een paar maanden ook naar kamp Westerbork. Daar krijgen ze een rondleiding. Verder gaat de gemeente nog in gesprek met hun ouders.
20/09 15u15  Podcast De Dag: de strijd om zwevend DuitslandHet is de week van de waarheid in Duitsland, want komende zondag zijn de parlementsverkiezingen en die bepalen ook wie Angela Merkel gaat opvolgen als bondskanselier. Met veertig procent zwevende kiezers in Duitsland ligt de race nog altijd helemaal open. Er zijn drie grote kanshebbers: de huidige deelstaatpremier van Noordrijn-Westfalen Armin Laschet (60) van de CDU/CSU, minister van Financiën Olaf Scholz (63) van de SPD en partijvoorzitter van de Groenen, Annalena Baerbock (40). Gisteravond was hun derde en laatste gezamenlijke verkiezingsdebat. In podcast De Dag Duitsland-correspondent Wouter Zwart over deze drie kanshebbers en de opmerkelijke schommelingen in hun campagnes. Reageren? Mail dedag@radio1.nl Je kunt deze aflevering van podcast De Dag hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren! Onze podcasts: De Dag: elke werkdag twintig minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws. Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview. De NOS op 3 Tech Podcast: iedere donderdag praten Casper Meijer of Jonna ter Veer en hun gasten je bij over het laatste nieuws uit de wereld van technologie en sociale media. Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week. De Stemming van Vullings en Van der Wulp: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door NOS en EenVandaag. Lang verhaal kort: Elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.
20/09 15u15  Held van 'Hotel Rwanda' schuldig bevonden aan terrorismeEen Rwandese rechtbank heeft regeringscriticus en voormalig hotelmanager Paul Rusesabagina schuldig bevonden aan terroristische activiteiten. Volgens de rechtbank steunt hij een militaire groep die dodelijke aanslagen heeft gepleegd in Rwanda. Justitie had levenslang geëist tegen Rusesabagina, maar het is onduidelijk of die straf ook wordt opgelegd. De 67-jarige Rwandees was zelf niet aanwezig in de rechtbank, omdat hij vindt dat het proces oneerlijk is verlopen. Rusesabagina is wereldwijd bekend vanwege de film Hotel Rwanda uit 2004, die is gebaseerd op zijn leven. De film gaat over de Rwandese genocide in 1994, toen gewelddadige Hutu-milities in enkele maanden tijd honderdduizenden mensen vermoordden, vooral Tutsi's. Rusesabagina gaf honderden vluchtelingen onderdak in het luxe hotel waarvan hij destijds de manager was. Daarmee redde hij meer dan 1200 levens. Aanslagen Na de genocide vluchtte Rusesabagina uit Rwanda. Sinds eind jaren 90 woont hij afwisselend in België en de Verenigde Staten. Vanuit daar levert hij scherpe kritiek op de Rwandese regering. In 2017 richtte hij de beweging MRCD op, waarmee hij op afstand oppositie voert tegen het regime van president Kagame. De gewapende tak van die beweging, het National Liberation Front (NLF), was in 2018 en 2019 betrokken bij terroristische aanslagen in Rwanda. Volgens justitie maakt dat Rusesabagina verantwoordelijk voor die aanslagen, waarbij meerdere doden vielen. Zelf ontkent hij enige betrokkenheid. Volgens hem werden de diplomatieke en gewelddadige tak van MRCD afzonderlijk aangestuurd. Wel zei Rusesabagina vorig jaar, aan het begin van zijn proces, dat hij 20.000 euro had bijgedragen aan de militaire tak. 'NLF heeft mensen gedood', erkende hij toen. 'Als er slechte daden zijn uitgevoerd tegen de bevolking, dan spijt mij dat en vraag ik om vergiffenis van de nabestaanden.' 'Ontvoerd' Rusesabagina werd in augustus vorig jaar opgepakt, op verdenking van onder meer terrorisme, ontvoering en medeplichtigheid aan moord. Volgens critici was hij in de val gelokt door het Rwandese regime. De regeringscriticus zou zijn gevraagd om een lezing over genocide te geven in Burundi, een buurland van Rwanda. Maar het vliegtuig waarin hij zat vloog naar de Rwandese hoofdstad Kigali, waar Rusesabagina direct werd aangehouden. Zijn dochter sprak van een ontvoering. Ook het Europees Parlement, Amerikaanse Congresleden en mensenrechtenorganisaties hebben de gang van zaken rond Rusesabagina's arrestatie veroordeeld. Aanhangers van de voormalige hotelmanager noemen het proces tegen hem een schijnvertoning. Ze zeggen dat hij wordt gestraft voor zijn kritiek op de regering. Wat gebeurde er in 1994 in Rwanda? Bekijk de video voor een terugblik:
20/09 14u15  Gezondheidsraad: griepprik voor zwangeren beschermt pasgeborenenZwangere vrouwen zouden voortaan een griepprik moeten krijgen. Dat adviseert de Gezondheidsraad, omdat op die manier jonge baby's van 0 tot 6 maanden beschermd zijn tegen ernstige complicaties bij griep. Bijkomend voordeel is dat de vrouwen zelf ook baat hebben bij griepvaccinatie. Op dit moment wordt de griepprik elk jaar aangeboden aan ouderen, mensen met bepaalde aandoeningen en veel zorgmedewerkers. Voor de meesten is griep niet ernstig, maar bij mensen uit de risicogroepen kan het wel leiden tot ernstige complicaties of zelfs tot sterfte. Ademhalingsproblemen en ziekenhuisopname Pasgeborenen kunnen zelf niet gevaccineerd worden tegen griep, zegt de Gezondheidsraad. Maar ze lopen bij griep wel een risico op ademhalingsproblemen en ziekenhuisopname. De raad ziet geen aanleiding om gezonde kinderen van 6 maanden tot en met 17 jaar vaccinatie tegen griep aan te bieden, omdat de ziektelast bij hen relatief laag is. Behalve bij zwangeren adviseert de Gezondheidsraad de griepprik voortaan ook bij mensen met morbide obesitas (een BMI van 40 of hoger). Ook mensen met dementie zouden gevaccineerd moeten worden, vindt de raad. Demissionair minister De Jonge zegt 'ernaar te kijken' of hij het advies gaat overnemen. Tegelijk zegt hij wel alvast extra vaccins te hebben aangekocht.
20/09 14u15  Megaproces over fraude met miljoenen kilo's vervuilde mest van startIn de rechtbank van Amsterdam is een groot proces begonnen tegen verdachten van grootschalige milieufraude. Ze worden ervan verdacht dat ze jarenlang miljoenen kilo's zwaar vervuilde mest op Nederlandse en Duitse akkers hebben gedumpt. In totaal zijn er negentien verdachten, onder wie veehouders in Gelderland, Brabant en Utrecht, een Limburgse mesthandelaar, een Brabantse mesttransporteur, een Duitse tussenhandelaar, een industriële vergister in Spakenburg en een producent van biodiesel in de Botlek. Voor de zaak zijn acht zittingsdagen gepland, verspreid over drie weken. Het Openbaar Ministerie deed vijf jaar onderzoek naar de fraude, naar aanleiding van een anonieme melding in 2015. 'Het was een hele kluif om alles uit te zoeken', zei persofficier Otto van der Bijl in het NOS Radio 1 Journaal. 'We hebben heel veel administratie uitgeplozen en dan zie je de gaten en de dingen die niet kloppen.' Gemengd met mest Het zou gaan om een internationaal opererende organisatie, die jarenlang samenwerkte om restafval goedkoop weg te werken. 'De betrokken bedrijven en personen verwerken afval met daarin gevaarlijke stoffen, waar strenge regels voor zijn. We verdenken ze ervan dat restproduct te hebben vermengd met mest, en dat te hebben verkocht aan boeren.' Volgens de persofficier is het lastig te bepalen of er door de fraude schade is ontstaan voor het milieu en het verbouwde voedsel op de akkers. 'We weten alleen dat je heel voorzichtig met dit soort restproducten moet omgaan. Er kunnen zware metalen in zitten of ziektes. Maar omdat we niet eens precies weten waar het allemaal naartoe is gegaan, is het daadwerkelijke risico lastig te bepalen.' Justitie vermoedt dat het in totaal om miljoenen kilo's restafval gaat. De verdachten zouden er zo'n twee miljoen euro mee verdiend hebben. Dat wil het OM in ieder geval terugvorderen. Naar verwachting komen de eisen op 28 september. De zaak zou eigenlijk vorig jaar december al dienen, maar toen werd de rechter gewraakt door de advocaat van een van de verdachten, meldt RTV Utrecht. Dat gebeurde nadat de rechter een mail naar de advocaat had gestuurd die bedoeld was voor zijn collega's. Daarin maakte hij een opmerking over een van de verdachten.
20/09 14u15  Kinderoppas en handlanger vast voor misbruik zeven jonge meisjesEen vrouw en een man uit Noord-Limburg zitten vast in een onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen. Ze werden al in juni opgepakt, maar het Openbaar Ministerie heeft de zaak vandaag pas bekendgemaakt. Zeven jonge meisjes in de regio Eindhoven zouden zijn misbruikt. De zaak kwam in juni aan het licht toen de ouders van een 2-jarig meisje ontdekten dat hun kind was misbruikt door de oppas, de 52-jarige vrouw die nu is opgepakt. Dat zagen ze achteraf op beelden uit de kinderkamer. De politie pakte de vrouw nog diezelfde nacht op en doorzocht haar huis. Hier werden verschillende gegevensdragers in beslag genomen.Uit de beelden uit de slaapkamer van het meisje was verder gebleken dat de oppas tijdens het seksueel misbruik met iemand videobelde. Dit bleek een 58-jarige man te zijn, die vervolgens ook werd aangehouden. Ook in zijn huis, in een andere plaats in Noord-Limburg, zijn gegevensdragers in beslag genomen. De man en de vrouw zijn volgens het OM bekenden van elkaar, maar geen bekenden van de politie. Tussen 1 en 6 jaar Uit onderzoek werd duidelijk dat de vrouw sinds 2019 haar diensten als oppasser aanbood op verschillende oppassites. Bij zes gezinnen waar de vrouw heeft opgepast zijn volgens het OM in totaal zeven meisjes misbruikt, tussen de 1 en 6 jaar oud. De vrouw filmde het misbruik zelf en stuurde de beelden door naar de 58-jarige man. Er zijn volgens het OM geen aanwijzingen dat de beelden naar anderen zijn gestuurd of bijvoorbeeld op het dark web zijn geplaatst. Er zijn ook geen aanwijzingen dat het misbruik bij meer dan de zeven kinderen is gebeurd. De getroffen gezinnen hebben van Slachtofferhulp psychische hulpverlening en begeleiding aangeboden gekregen. Beide verdachten zitten sinds hun aanhouding op 13 juni in voorlopige hechtenis. De eerste pro-formazitting in de zaak is volgende week maandag.
20/09 14u15  Ruim 15 jaar cel voor 'Balie-Syriër' Aziz A. voor rol in terreurorganisatieDe Syriër Aziz A, ook wel bekend als de 'Balie-Syriër', is door de rechtbank in Rotterdam veroordeeld tot 15 jaar en 9 maanden gevangenisstraf. Hij is schuldig bevonden aan onder meer het deelnemen aan een terroristische organisatie. Aziz Z. had tussen 2011 en 2014 een hoge positie in terreurorganisatie Jabhat al-Nusra. De straf valt een stuk lager uit dan de 23 jaar die was geëist door de officier van justitie. De rechtbank hield er rekening mee dat de man in Syrië gevangen heeft gezeten en daar is gemarteld. Volgens de advocaat van A. gaat zijn cliënt in hoger beroep tegen de uitspraak. Aziz A. kwam naar Nederland en begon in Amsterdam een nieuw leven. In 2017 werd hij gezien in debatcentrum De Balie in Amsterdam, waar hij door omstanders werd herkend als jihadistisch strijder. A. was aanwezig bij de vertoning van een documentaire over de Syrische stad Raqqa in het Amsterdamse debatcentrum. Journalist Zelf zei A. eerder dat 'de zaak groter is gemaakt'. Aziz was naar eigen zeggen bij de bijeenkomst op advies van de AIVD, waarvoor hij juist informant zou zijn geweest. Aziz A. is ook de ex-vriend van de Nederlandse journalist Ans Boersma, die in 2019 Turkije uit werd gezet vanwege haar connectie met de verdachte. Afgelopen juni oordeelde de rechtbank in Rotterdam dat Boersma in 2014 heeft gelogen over een visumaanvraag voor A. Boersma kreeg hiervoor geen straf opgelegd, vanwege de schade die ze heeft geleden door de zaak. Zo raakte ze door de zaak haar correspondentschap in Turkije kwijt. Ook werd ermee rekening gehouden dat Boersma nooit eerder veroordeeld is voor strafbare feiten.
20/09 13u15  64 Afrikaanse pinguïns komen om door bijenstekenBij Kaapstad in Zuid-Afrika zijn zeker 64 dode zwartvoetpinguïns gevonden. De lokale natuurbeschermingsautoriteit SANParks vermoedt dat de dieren zijn omgekomen door bijensteken en spreekt van een 'tragisch en ongewoon ongeluk'. De vogels werden vrijdag aangetroffen op het strand van Boulders, een populaire bestemming voor toeristen ten zuiden van Kaapstad. Uit autopsie bleek dat de dieren niet ziek of vergiftigd waren maar wel dat ze stuk voor stuk bijensteken hadden. Er waren pinguïns bij die meer dan twintig keer waren gestoken. Waarom de pinguïns werden aangevallen door de bijen is niet duidelijk. De natuurbeschermers hopen de toedracht in de nabijgelegen bijenkasten te kunnen vinden. De zwartvoetpinguïn staat op de lijst met beschermde diersoorten van de Internationale organisatie voor Natuurbehoud (IUCN). De 64 dieren maakten deel uit van een beschermde kolonie in een natuurreservaat. In 2019 werd een speciale spermabank opgezet om de pinguïns te redden.
20/09 13u15  Nog lang niet genoeg vrouwen bij Defensie, streefcijfers in de maakDefensie werkt aan een plan met streefcijfers en een voorkeursbeleid om meer vrouwen te werven. Het ministerie van Defensie bevestigt een artikel van NRC daarover. Op dit moment bestaat zo'n 15 procent van de krijgsmacht uit vrouwen en Defensie mikt al een tijdje op minimaal 30 procent. Het ministerie is al jaren bezig met specifiek vrouwen werven, maar tot nu toe levert dat niet genoeg op. Het actieplan moet ergens volgende maand klaar zijn en dus is nog niet alles rond, zegt een woordvoerder. 'Er komt meer druk op het werven van vrouwen, maar het is bijvoorbeeld nog de vraag of er ook dwang komt.' In het plan moeten streefcijfers per onderdeel binnen de krijgsmacht komen te staan, maar hoe hoog die cijfers precies worden, is nog niet bekend. Om die vast te stellen is nog overleg nodig met de verschillende onderdelen landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee. Sociale veiligheid Volgens defensie leidt meer inclusiviteit en diversiteit op de werkvloer tot betere prestaties en meer sociale veiligheid. Dat laatste thema kwam deze zomer aan bod, ook in een publicatie van NRC, toen bleek dat vrouwelijke studenten zich onveilig voelen op de Koninklijke Militaire Academie, als gevolg van 'machocultuur, grensoverschrijdend gedrag en sociaal onveilige situaties'. Dat er meer gezocht gaat worden naar vrouwen, betekent overigens niet dat mannen niet meer hoeven te solliciteren. Defensie heeft grote personeelstekorten en 'iedereen die geschikt is, blijft welkom', benadrukt de woordvoerder.
20/09 13u15  Meer vaste banen en 100 euro extra voor alle werkenden, eist FNVNiet alleen een loonsverhoging, maar ook 'flink meer' vaste banen. Dat is de inzet van vakbond FNV voor de cao-onderhandelingen van volgend jaar. FNV wil een einde aan wat de vakbond noemt 'de wildgroei aan flexconstructies'. Werknemers hebben daardoor minder zeggenschap op hun werk en ook minder invloed op hun cao. Volgens FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha zijn er al afspraken gemaakt, maar is dat niet genoeg. 'We eisen nu daden, flink meer contracten voor onbepaalde tijd voor al het structurele werk dat er is. En niet het bijna symbolische handjevol waar werkgevers nu vaak mee komen. Een eerlijke arbeidsmarkt begint bij goede cao's.' Volgens de bond hebben vooral jongeren, vrouwen en mensen met een migratieachtergrond laagbetaald en flexwerk terwijl zij onmisbaar en cruciaal werk doen. Werk in bijvoorbeeld distributiecentra en supermarkten moet beter worden gewaardeerd, zegt de FNV. 100 euro extra per maand Die waardering moet volgens FNV komen in de vorm van 100 euro bruto per maand voor iedere werknemer. Zo verklein je loonverschillen', zegt Boufangacha. 'Om het werk van laagbetaalde mensen met een cruciaal beroep aantrekkelijker te maken, hebben zij meer loon en nieuwe collega's nodig.' Ook moeten lonen volgens de bond automatisch gecompenseerd worden voor inflatie zodat niemand in koopkracht erop achteruitgaat. Met een inflatie van 2 procent en 100 euro extra per maand zou dat neerkomen op een loonstijging van 7,9 procent voor iemand met het minimumloon. Voor werknemers met een modaal inkomen zou het gaan om een loonsverhoging van 5,5 procent. Ieder jaar maakt FNV een dag voor Prinsjesdag de looneis bekend waarmee de vakbond de onderhandelingen voor nieuwe cao's ingaat. Vorig jaar zette FNV in op een looneis van 5 procent voor vitale beroepen en sectoren waar het ondanks corona goed ging. Ook zet de vakbond al jaren in op een minimumloon van 14 euro per uur.
20/09 12u15  Schijf van Vijf krijgt plantaardig alternatief: 'Voedingscentrum doet krampachtig'De Schijf van Vijf, het bekende voedingsadvies opgesteld door het Voedingscentrum, is ouderwets en bovendien schadelijk voor het milieu. Dat zegt een groep Nederlandse diëtisten. Daarom hebben ze een alternatief bedacht: de Schijf for Life, een volledig plantaardig voedingsadvies met oog voor de gezondheid, maar ook voor het klimaat. Diëtiste Lobke Faasen is een van de opstellers van de Schijf for Life Volgens haar doet het Voedingscentrum 'krampachtig en spastisch' over plantaardig eten en staan er nog te veel dierlijke producten in de Schijf van Vijf. 'En als je op de website van het Voedingscentrum zoekt naar hoe je gezond plantaardig moet eten dan lees je vooral over de risico's en waar je op moet letten', zei Faasen in het NOS Radio 1 Journaal. Faasen besloot daarom een ander geluid te laten horen. 'In de Schijf for Life staat welke voedingsmiddelen geïntegreerd moeten worden in het voedingspatroon. Hierbij hebben we het model van de Schijf van Vijf gebruikt waarmee mensen goed kunnen zien wat ze iedere dag nodig hebben.' 'Enorme gedragsverandering' Houdt iemand zich nauwkeurig aan het plantaardige voedingsadvies, dan zijn er volgens Faasen weinig aanvullende supplementen nodig. 'Wel vitamine D, maar ik denk dat het voor heel Nederland goed is om dat meer te nemen.' Ook vitamine B12 moet aan een plantaardig dieet worden toegevoegd, zegt Faasen. 'Maar wat veel mensen niet weten is dat, wanneer je minder dierlijke producten eet, je ook B12 nodig hebt. Dat geldt dus voor vegetariërs en flexitariërs. Mensen met een volledig veganistisch dieet zijn hier juist vaak meer van op de hoogte.' Het Voedingscentrum zegt in een reactie in Trouw dat het de komende jaren ook meer gaat inzetten op plantaardig eten. Het initiatief van Faasen wordt dan ook niet als aanval gezien maar als 'hulpmiddel', Wel wijst het Voedingscentrum erop dat een volledig veganistisch voedingspatroon een 'enorme gedragsverandering' zou betekenen voor veel Nederlanders. 'Maar dat is precies het probleem', zegt diëtiste Faasen. 'Geef gewoon een optimaal advies in lijn met de duurzaamheidsdoelstellingen waar we voor staan. Wat haalbaar is, mag de burger lekker zelf bepalen.'
20/09 12u15  Syrische jongen (13) alleen gevonden op station TilburgEen 13-jarige jongen uit Syrië is gisteren gevonden op het centrale treinstation van Tilburg. Hij was daar alleen en legde contact met een aantal beveiligers. 'We stonden bij de Albert Heijn To Go toen hij naar ons toe kwam gelopen', schrijft een van hen in een bericht op sociale media. 'Hij begon tegen de arm van een van ons te huilen.' De beveiligers vroegen de jongen wat er aan de hand was, maar hij sprak geen Nederlands. 'Gelukkig kwam er op dat moment een vrouw langsgelopen die de Arabische taal machtig is. Via die mevrouw begrepen wij dat de jongen 13 jaar oud is en helemaal alleen vanuit Syrië naar Nederland was gekomen.' Politiebureau Nadat ze de politie en de marechaussee hadden ingelicht, gaven de beveiligers de jongen wat eten. 'Hij kon ons namelijk niet vertellen wanneer de laatste keer was dat hij wat had gegeten of gedronken.' De jongen is meegenomen naar het politiebureau. Daar gaf hij aan asiel te willen aanvragen, meldt Omroep Brabant. Uit een controle bleek dat hij dat nog niet eerder had gedaan, zegt een woordvoerder van de politie. De aanvraag is daarop gestart en hij is overgebracht naar een asielzoekerscentrum. Eind juli was er een soortgelijke gebeurtenis op Utrecht Centraal. Toen strandde daar een Syrisch meisje van 11. Ook zij sprak geen Nederlands of Engels. Onlangs werden ook twee jonge kinderen uit Syrië gevonden bij politiebureaus in Rotterdam en Hoofddorp.
20/09 11u15  Student opent vuur op universiteit Rusland: zeker 8 dodenBij een schietincident op het terrein van een universiteit in de Russische stad Perm zijn zeker acht mensen om het leven gekomen. Ook raakten meerdere mensen gewond, het precieze aantal is nog onduidelijk. Dit zijn de eerste beelden vanuit Perm, een stad op ruim 1100 kilometer ten oosten van Moskou: Volgens de universiteit is de schutter zelf ook gedood. In een eerdere verklaring van een onderzoekscommissie van het ministerie van Binnenlandse Zaken stond dat hij was aangehouden en gewond was geraakt. Het gaat om een student van de universiteit. Volgens Russische media was de schutter 18 jaar. Op sociale media gaan beelden van hem rond. Te zien is dat hij met een wapen het universiteitsterrein op loopt. Ook onderstaande beelden worden veel gedeeld, waarop te zien is dat studenten en docenten uit het raam springen: Er is nog niets bekendgemaakt over het motief van de schutter. Volgens het Russische Telegram-kanaal 112 heeft hij voor zijn daad een schriftelijke verklaring geplaatst op het berichtenplatform, vanuit een account dat inmiddels is verwijderd. In de tekst staat onder meer dat hij al heel lang bezig was met de voorbereiding van de aanval. 'Ik heb hier lang over nagedacht, jarenlang, en ik realiseerde me dat het tijd was om te doen waar ik van droomde.' In de tekst staat dat de jongen aanvankelijk een voormalige school had uitgekozen als doelwit, maar dat hij zijn plan eind maart heeft veranderd. Toen kwam de universiteit in beeld. 'Woede overweldigt me, ik wil alles op mijn pad vernietigen, zo veel mogelijk pijn in deze wereld achterlaten', staat in het bericht van de student, naar eigen zeggen geen lid van een extremistische organisatie. Ook zou hij niet religieus zijn geweest. Bekijk hieronder een screenshot van de vermeende verklaring van de schutter:
20/09 10u15  Nederland pleit voor cash-limiet van 5000 euro in EUBinnen de Europese Unie moet een maximum van 5000 euro komen op bedragen die je contant mag afrekenen. Daarvoor pleiten Nederland, België, Frankrijk, Italië en Spanje bij de Europese Commissie, schrijft demissionair minister Hoekstra van Financiën aan de Tweede Kamer. De Telegraaf schreef daar vanmorgen over. Nederland is al langer bezig met een cash-limiet van 3000 euro, maar voor die grens was bij andere EU-lidstaten niet genoeg draagvlak, schrijft Hoekstra. Daarom pleiten de landen voor een limiet van 5000 euro, met ruimte voor landen zelf om een lagere grens in te voeren. Witwassen en financieren van terrorisme Het zijn maatregelen bedoeld om de georganiseerde misdaad en witwassen tegen te gaan. Cash vormt een groot risico, schrijven de landen. Het is anoniem en niet traceerbaar en wordt daarom gebruikt voor onder meer witwassen, het financieren van terrorisme., drugs-en mensenhandel en belastingontduiking. Ook het biljet van 500 euro vormt een risico, en de landen willen dat de Europese Commissie samen met de Europese Centrale Bank (ECB) gaat overwegen om afscheid te nemen van dat biljet. De ECB produceert al ruim twee jaar geen 500-eurobiljetten meer, vanwege zorgen over 'illegale praktijken', maar de biljetten zijn nog wel in omloop. 200 miljard euro Begin 2019, toen de productie van 500-eurobiljetten stopte, waren er zo'n 516 miljoen biljetten in omloop. Eerder dit jaar bleek dat het er nog 400 miljoen waren, met een waarde van 200 miljard euro. Er wordt al langer gepleit voor het afschaffen van het 500-eurobiljet. De Nederlandse Financial Intelligence Unit (FIU), onderdeel van de politie dat zich richt op witwassen, zei in 2019 dat het biljet nagenoeg alleen gebruikt wordt door drugscriminelen.
20/09 09u15  Partij van Poetin behoudt meerderheid parlement, communisten winnen terreinVerenigd Rusland heeft de parlementaire meerderheid behouden in de verkiezingen, zo blijkt uit de voorlopige resultaten. De partij, gelieerd aan president Poetin, heeft met bijna 74 procent van de stemmen geteld bijna 49 procent van de stemmen behaald. De Communistische Partij volgt met ongeveer 20 procent van de stemmen. Vergeleken met de laatste parlementsverkiezingen in 2016 lijken de uitslagen wat slechter uit te pakken voor Verenigd Rusland. Toen haalde de partij ruim 54 procent van de stemmen binnen. Maar volgens critici zou het de partij nog slechter zijn vergaan als er geen fraude was gepleegd. 'Sommige waarnemers spreken van de ernstigst vervalste verkiezingen in lange tijd', zegt correspondent Geert Groot Koerkamp. 'Al zullen de statistieken dat nog moeten uitwijzen.' De opzet van de verkiezingen was sowieso in het voordeel van Verenigd Rusland, zegt Groot Koerkamp. 'Ze waren uitgesmeerd over drie dagen. Drie dagen stemmen betekent dat het veel moeilijker is waar te nemen. Waarnemers kunnen niet drie dagen dag en nacht alles volgen. Daarnaast is een deel van de stemmen elektronisch uitgebracht. Dat biedt ook ruimte voor fraude.' Proteststemmen naar Communistische Partij Het afgelopen jaar werden kritische organisaties vrijwel buitenspel gezet. Bondgenoten van oppositieleider Navalny, die een straf van tweeënhalf jaar uitzit in een strafkamp, konden bijvoorbeeld niet meedoen aan de verkiezingen nadat de rechter Navalny's beweging in juni als 'extremistisch' had bestempeld. De beweging van de oppositieleider had voorafgaand aan de verkiezingen kiezers aangemoedigd tactisch te stemmen tegen Verenigd Rusland. Het kwam erop neer dat ze moesten stemmen op de kandidaat die de meeste kans maakte de kandidaat van Verenigd Rusland te verslaan in een bepaald kiesdistrict. Tten opzichte van de vorige verkiezingen behaalde de Communistische Partij relatief veel winst. 'Dat zal niet direct leiden tot een andere situatie in het parlement, maar het geeft wel aan dat een deel van de proteststemmen naar dat soort partijen gaat', zegt Groot Koerkamp. Directe gevolgen van de voorlopige verkiezingsuitslag zijn er volgens Groot Koerkamp overigens niet. 'Het is een soort stoelendans. Het parlement zal niet veranderen en zal gewoon de wetten gaan aannemen die het moet aannemen van de president. Verenigd Rusland zal misschien wat minder zetels hebben, maar de constitutionele meerderheid komt niet in gevaar.'
20/09 09u15  VS vliegt eerste migranten terug naar Haïti, grens afgeslotenDe Verenigde Staten zijn begonnen met het terugsturen van Haïtiaanse migranten die zich hadden verzameld onder een brug in Texas. De afgelopen dag zijn er drie vluchten geweest van San Antonio naar Port-au-Prince, de hoofdstad van Haïti. Daarmee zijn 320 mensen teruggevlogen. Vandaag en morgen vertrekken er ook vliegtuigen en vanaf woensdag staan er dagelijks zeven vluchten gepland, vier naar Port-au-Prince en drie naar Cap-Haïtien. De afgelopen dagen kwamen naar schatting 12.000 mensen samen onder een brug in de Amerikaanse grensplaats Del Rio. De meeste zijn afkomstig uit Haïti, maar er zijn ook migranten uit Mexico, Guatemala, Honduras en El Salvador. De migranten bereikten de VS door vanuit de Mexicaanse plaats Ciudad Acuña de grensrivier over te steken. Het water staat daar zo laag, dat de rivier doorwaadbaar is. Bekijk hier hoe de migranten de grensrivier overstaken: De Verenigde Staten deden aanvankelijk weinig om de stroom mensen tegen te houden, maar dat is inmiddels anders. Amerikaanse functionarissen proberen aan de oever te voorkomen dat mensen de rivier nog oversteken. Geen asiel Geprobeerd wordt om de vluchtelingen onder te brengen in opvangkampen, maar daar is veel te weinig capaciteit. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid kondigde eerder al aan mensen die geen toestemming krijgen om in de VS te blijven snel te willen uitzetten. Mensenrechtenadvocaten hebben kritiek op de versnelde procedure, omdat vluchtelingen niet in staat worden gesteld om asiel aan te vragen. Vluchtelingen uit Midden-Amerikaanse landen die niet mogen blijven, worden naar Mexico uitgezet. Met Haïtianen kan dat niet omdat Mexico hen niet toelaat. Haïti is het armste land van het Amerikaanse continent en wordt geregeld getroffen door natuurgeweld. Vorige maand was er een zware aardbeving, waarbij zeker 2200 mensen om het leven kwamen. Grote aantallen mensen werden dakloos.
20/09 08u15  Veel schade en geld op straat door plofkraak in Amsterdam-NoordBij een plofkraak vanochtend in Amsterdam-Noord zijn meerdere panden beschadigd. Er is nog niemand aangehouden. Na de kraak op de geldautomaat aan de Sperwerlaan lag er geld op straat. Dat is meegenomen door agenten. Twee verdachten zijn weggerend. In eerste instantie zouden ze hebben willen vluchten op een scooter, maar die startte niet. Het is onbekend of de twee geld hebben buitgemaakt. Meerdere ramen van omliggende huizen zijn gesneuveld. Ook zijn dakpannen naar beneden gekomen door de klap. De omgeving is afgezet voor politieonderzoek.
20/09 08u15  Oxfam: rijke landen schieten ernstig tekort qua klimaatfinancieringOntwikkelde landen komen een eerdere belofte om jaarlijks 100 miljard dollar aan klimaatfinanciering voor armere landen beschikbaar te stellen niet na. Daardoor lopen die landen structureel miljarden mis waarmee ze klimaatmaatregelen zouden moeten treffen. Dat stelt Oxfam Novib op basis van nieuwe berekeningen. Volgens de ontwikkelingsorganisatie gaat het om een bedrag van 68 tot 75 miljard dollar dat de armere landen samen mislopen. In 2009 zegden rijke landen toe om van 2020 tot en met 2025 jaarlijks 100 miljard dollar vrij te maken. Het geld is bedoeld voor armere landen om de gevolgen van de klimaatcrisis aan te pakken. Uit vorige week gepubliceerde cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) blijkt volgens Oxfam Novib dat er in 2019, dus een jaar voor ingang van het doel, 'maar' 80 miljard aan klimaatfinanciering beschikbaar werd gesteld. En ook de komende jaren wordt 100 miljard niet gehaald, zegt Oxfam Novib. De ontwikkelingsorganisatie baseert zich dan onder meer op toezeggingen die diverse landen al hebben gedaan. In 2025 zou het bedrag hooguit zijn opgekrikt tot 95 miljard. Maar dat betekent, concludeert Oxfam, dat de armere landen tientallen miljarden mislopen in de zes jaren waarin het doelbedrag niet wordt behaald. Het gaat om ontwikkelingslanden die kwetsbaar zijn voor de effecten van klimaatverandering. VN weer bij elkaar De berichtgeving van Oxfam komt aan de vooravond van de jaarlijkse Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Belangrijke thema's dit jaar zijn de coronacrisis, maar ook klimaatverandering. Het onderwerp staat hoog op de agenda, ook met het oog op de klimaatconferentie COP26 die vanaf eind volgende maand in Glasgow wordt gehouden. De publicatie van het klimaatrapport van VN-panel IPCC, afgelopen augustus, leidde wereldwijd tot bezorgde en geschrokken reacties. Uit het rapport bleek onder meer dat het klimaat ongekend snel verandert en dat de mens daarvan de oorzaak is. De klimaatverandering, die het gevolg is van het broeikaseffect, zal ontwikkelingslanden onevenredig zwaar treffen, concludeerden onderzoekers.
20/09 08u15  Man in gezicht gestoken in trein tussen Dordrecht en Den HaagEen treinpassagier is vanochtend vroeg in zijn gezicht gestoken door een andere man. Het gebeurde in een trein van Dordrecht naar Den Haag Centraal. De trein stopte bij station Blaak in Rotterdam, waar het slachtoffer uit de trein is gehaald. Hij was aanspreekbaar en is naar het ziekenhuis gebracht. De politie is op zoek naar de dader. Het is onduidelijk wat de aanleiding was voor de steekpartij, schrijft Rijnmond.
20/09 08u15  Wekdienst 20/9: Grote rechtszaak milieufraude van start • Canada naar de stembusGoedemorgen! Vandaag begint de inhoudelijke zitting van een grote milieufraudezaak. Miljoenen kilo's vervuilde mest werden jarenlang op Nederlandse en Duitse akkers gedumpt. En de Canadezen gaan vandaag naar de stembus. Maar eerst het weer: Vandaag is het wisselend bewolkt. Het blijft droog en bij weinig wind wordt het 17 tot 20 graden. Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Duizenden inwoners en toeristen op La Palma zijn geëvacueerd na een vulkaanuitbarsting op het Spaanse eiland. De eruptie begon gisterochtend met een reeks aardbevingen. Lava uit de vulkaan heeft inmiddels zeker acht huizen verwoest. Ongeveer tweehonderd Nederlanders die via reisorganisatie TUI op het eiland vakantie vieren, zouden niet in gevaar zijn, laat de organisatie weten. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: De Netflix-serie The Crown heeft elf Emmy's gewonnen bij de prijsuitreiking in Los Angeles. Actrices Olivia Colman en Gillian Anderson wonnen de belangrijkste tv-prijs voor hun rollen als koningin Elizabeth en Margaret Thatcher. Ook de acteurs die prins Phillip en zijn zoon Charles speelden vielen in de prijzen. The Crown won bovendien de prijs voor Beste Dramaserie, een primeur voor Netflix. The Queen's Gambit, een andere titel van de streamingdienst, won in de categorie Beste Miniserie. Fijne maandag!
20/09 08u15  Lava, vuur en rook: vulkaanuitbarsting La Palma nog steeds in volle gangOp het Canarische eiland La Palma heeft lava van een vulkaanuitbarsting de eerste huizen op zijn pad bereikt. In de buurt van de plaatsjes Alcalá en El Paraíso zouden zeker acht gebouwen zijn verwoest. Er wordt rekening mee gehouden dat ook de dorpskernen zelf niet veilig zijn. De vulkaan barstte gistermiddag uit, voor het eerst in 50 jaar. Uit zeker vijf scheuren in de aarde vloeit lava in een tientallen meters wijde stroom de hellingen af. 'Het vuurwerk is nog steeds in volle gang', zegt correspondent Rop Zoutberg in het NOS Radio 1 Journaal. 'Het is een enorm spektakel van lava, vuur en rook.' De eruptie is te zien via onder meer deze livestream van de Spaanse krant El País. Lava, puin en rook worden tientallen meters de lucht in gespoten: De lokale autoriteiten maakten gisteravond bekend dat zo'n 5000 mensen uit het gebied zijn geëvacueerd, onder wie circa 500 toeristen. Zij verbleven in hotels aan de kust. De meeste evacués hebben plek gevonden bij familie of vrienden, voor de andere is opvang geregeld in een kazerne. Eén ding moet hierbij wel worden benadrukt, zegt correspondent Zoutberg: 'Dit gebeurt in een heel dunbevolkt gebied van het eiland, een natuurgebied. In die zin valt het mee.' Maar de lavastromen verplaatsen zich nu langzaam naar de kust en komen daarbij mogelijk langs dorpen. 'Als je experts erover hoort: deze stroom kan nog weken aanhouden, zo niet twee maanden.' Op de kaart in de tweet zijn de mogelijke routes van de lavastromen te zien: De autoriteiten raden eilandenbewoners aan niet naar buiten te gaan als dat niet nodig is. De uitgestoten as kan luchtwegklachten of huidirritatie veroorzaken. Ook wordt expliciet opgeroepen niet te gaan kijken bij de lavastromen: de evacuaties verliepen soms moeilijk doordat de wegen volliepen met ramptoeristen. Reisorganisatie TUI laat weten dat er via hen circa 200 Nederlanders op het eiland vakantie vieren. Zij zouden niet in gevaar zijn. Het luchtverkeer met het eiland is ook nog niet verstoord door de uitbarsting. Wekenlang onrustig De vulkaan kwam gistermiddag tot leven na een aardbeving met een kracht van 3,8. Seismologen hadden al rekening gehouden met een uitbarsting omdat de grond er al weken trilt. De Nederlandse Conny Stelbrink, die al 36 jaar op La Palma woont, zegt in het NOS Radio 1 Journaal dat niet zozeer de vraag was of de vulkaan zou uitbarsten, maar wáár. 'Ik heb de hele voorloop meegekregen: de aarde heeft getrild, bij vrienden van mij rinkelden de glazen, bij buren scheurde het glas. En de grote onzekerheid: waar zou 'ie uitbarsten?' Zelf woont Stelbrink aan de andere kant van het eiland, op een afstand van zo'n 20 kilometer hemelsbreed. 'Gisteren voor de uitbarsting heb ik duidelijk gerommel gehoord, dat was ook hier te voelen en te merken. Tegen de avond zag je grote rookpluimen opkomen, de gloed van de uitbarsting. Het is heel indrukwekkend geweest en ook heel beangstigend in het begin, omdat niemand wist waar de vulkaan zou uitbarsten.' Hoelang de vulkaan actief blijft is niet te voorspellen. Toen de vulkaan in 1971 tot uitbarsting kwam, duurde het drie weken voordat de rust weer terugkeerde.
20/09 07u15  Streaming oppermachtig bij Emmy's: The Crown haalt 11 prijzen binnenDe makers van The Crown waren de koning te rijk vannacht bij de uitreiking van de Emmy's. In Los Angeles haalde de Netflix-serie de belangrijkste tv-prijs in elf categorieën binnen, met als hoofdprijs Beste Dramaserie. Gillian Anderson won de prijs voor haar vertolking van Margaret Thatcher en ook de vertolkers van prins Charles en zijn vader Philip werden gelauwerd. Voor de hoofdrol van koningin Elizabeth werden zelfs twee actrices onderscheiden: Olivia Colman als vaste kracht dit seizoen en Claire Foy, die in een gastrol even terugkeerde als de jongere queen. In totaal was The Crown 24 keer genomineerd. Dat die kansen niet allemaal verzilverd konden worden, was van tevoren al duidelijk, omdat in sommige gevallen de serie het tegen zichzelf moest opnemen: zo waren in de categorie Beste Bijrol naast Anderson ook Helena Bonham Carter en Emerald Fennell genomineerd, als respectievelijk prinses Margaret en Camilla Parker Bowles. Ted Lasso Netflix werd ook nog onderscheiden voor The Queen's Gambit als Beste Miniserie. Daarnaast waren er Emmy's voor Kate Winslet en Ewan McGregor voor hun hoofdrollen in de miniseries Mare of Easttown en Halston. Bij de komedies haalde Ted Lasso de meeste prijzen binnen, waaronder de belangrijkste voor Beste Komedie. De serie over een American football-coach die plompverloren een Brits voetbalteam moet leiden won ook drie acteursprijzen, onder meer voor bedenker Jason Sudeikis. De Apple TV-serie groeide het afgelopen jaar uit tot een publiekslieveling vanwege zijn goedhartige hoofdpersoon, gespeeld door Sudeikis. In totaal sleepte de serie zeven prijzen in de wacht. Streaming oppermachtig Dat de prijs voor zowel Komedie, Miniserie als Drama naar een programma van een streamingdienst ging was een primeur. Omroepen als ABC, NBC of CBS moesten het de afgelopen jaren al vaak afleggen tegen kabelzenders als HBO, maar dat nu Netflix en Apple TV oppermachtig waren wordt gezien als een belangrijke ontwikkeling voor televisie: in korte tijd hebben deze zenders zich commercieel én artistiek bewezen. Vanwege de pandemie werd de Emmy-ceremonie vorig jaar nog grotendeels online gehouden, waarbij medewerkers in beschermingspakken bij alle mogelijke winnaars met de beeldjes voor de deur stonden. Dit jaar was er gekozen voor een bijeenkomst in een tent, met verplichte vaccinaties en tests.
20/09 07u15  Kerstkaarten mogelijk 25 procent duurder vanwege 'pulp friction'Consumenten en bedrijven gaan de tekorten op de papiermarkt in de portemonnee voelen. Zo wordt een deel van de kerstkaarten mogelijk 25 procent duurder en ook kalenders en ander drukwerk stijgt in prijs. Daarvoor waarschuwen drukkerijen en papierproducenten nu de tekorten op de papiermarkt aanhouden. 'De papiermarkt is aan het veranderen, onder meer door tekort aan papierpulp', zegt Wouter Haan van drukkerij Reclameland. 'Papier is voor ons 15 procent duurder geworden. Energie is duurder geworden, de mensen, inkt, het vervoer uit China. Als dit zo doorzet kom je snel uit op een prijsstijging van 20 tot 25 procent.' Door problemen met transport en de grote vraag naar karton vanwege het webwinkelen is er een tekort aan papierpulp. Dat wordt gebruikt in bijvoorbeeld luiers, wc-papier en wenskaarten. Het tekort aan pulp veroorzaakte al problemen met de levering van schoolboeken. Ook worden er minder leesboeken gedrukt vanwege het tekort. Pulp friction 'Op dit moment is er sprake van pulp friction', zegt Wouter Haan, wijzend op de aanhoudende tekorten. Hij heeft afgelopen zomer extra papier ingeslagen om later dit jaar niet te kort te komen. 'Op een gegeven moment moet vraag en aanbod weer in balans moeten komen, zodat we weer op een normaal tarief uitkomen.' Papierproducent Sappi is de afgelopen maanden de prijzen aan het verhogen en gaat daar de komende tijd mee door. 'We zijn afhankelijk van grondstoffen die sinds februari in korte tijd met 50 procent in prijs zijn gestegen', zegt Marco Eikelenboom van Sappi. 'Ook energie is in korte tijd duurder geworden. Dat is lastig voor ons door te berekenen aan onze klanten vanwege langetermijncontracten. Vanaf april zijn we in stappen onze prijzen aan het verhogen en daar gaan we de komende kwartalen mee door.' Zijn klanten rekenen die hogere prijzen vervolgens weer door. 'De consument die magazines, kerstkaarten en kalenders koopt gaat daar iets van voelen. Dat is onvermijdelijk.' Duurder vervoer Ook het bedrijf Touché Cards zegt dat een deel van hun kerstkaarten duurder wordt. 'Onze inkoopprijzen zijn dit jaar (deels) gestegen door hogere papierprijzen en duurdere verpakkingsmaterialen, maar met name door de extreme stijgingen in het (container)vervoer', zegt Hans Duran van het bedrijf. Volgens hem blijft de prijsstijging beperkt tot kaarten uit China. 'De in Nederland of Europa geproduceerde kerstkaarten zullen wij dit jaar niet in prijs verhogen.'
20/09 07u15  Texaanse arts biecht abortus op om rechtszaak uit te lokken over strenge wetEen Amerikaanse arts heeft opgebiecht dat hij een nieuwe strenge abortuswet in de staat Texas moedwillig heeft overtreden. Met zijn bekentenis in The Washington Post hoopt Alan Braid een proefproces uit te lokken. Het is de eerste keer dat iemand toegeeft deze wet te hebben overtreden. Braid schrijft dat hij in de ochtend van 6 september een abortus heeft uitgevoerd bij een zwangerschap waar al een hartslag was waar te nemen, wat meestal zo rond de zes weken gebeurt. De nieuwe wet in Texas verbiedt abortus in dat geval. 'Ik handelde omdat het mijn plicht was om voor deze patiënt te zorgen, zoals ik bij alle patiënten doe, en omdat ze een fundamenteel recht op deze zorg heeft', lichtte Braid zijn besluit toe. 'Ik begrijp dat er juridische gevolgen kunnen zijn, maar ik wil er zeker van zijn dat Texas niet met zo'n overduidelijk ongrondwettelijke wet kan wegkomen zonder dat die getoetst wordt.' 10.000 dollar De abortuswet die Texas begin deze maand aannam is strenger dan het land ooit heeft gezien sinds het Hooggerechtshof in 1973 vaststelde dat abortus een grondrecht is voor vrouwen. Niet alleen werd het verboden een zwangerschap af te breken als er een hartslag is waar te nemen, het werd ook verboden vrouwen daarbij te helpen, in de ruimste zin van het woord . Bovendien maakte de wet het voor iedereen mogelijk om helpers aan te klagen. Wie schuldig wordt bevonden aan illegale hulp, moet de aangever 10.000 dollar en een vergoeding van de proceskosten betalen. Critici spraken er schande van dat er zo een prijs op het hoofd van artsen en andere betrokkenen kwam te staan. In zijn verklaring in de krant schrijft Braid dat hij zich nog kan herinneren hoe wanhopig vrouwen waren voordat abortussen legaal werden. 'In het jaar dat ik als arts begon, heb ik drie tieners zien sterven door illegale abortussen.' Braid beschrijft de schrijnende situaties die nu hij tegenkomt als hij moet vaststellen of er al een hartslag waarneembaar is. 'De spanning is ondraaglijk als vrouwen daar moeten liggen wachten wat hun lot is. Als ik een hartslag merk, moeten we hulp voor hen in een andere staat zoeken.' 'Ik kan niet achteloos toekijken hoe we terugkeren naar 1972', redeneert hij. 'Ik neem een persoonlijk risico, maar ik geloof hier volledig in.' 'Juridische stunt' Omdat de nieuwe wet moet worden gehandhaafd door burgers die de 10.000 dollar willen opstrijken, is het nu afwachten of iemand Braid voor de rechter wil brengen. De belangrijkste anti-abortusorganisatie in de staat is dat vooralsnog niet van plan. 'We onderzoeken het, maar het kan ook gewoon een juridische stunt zijn', zegt een woordvoerder van Texas Right to Life. 'De abortusindustrie heeft al zestien keer geprobeerd te voorkomen dat er levens worden gered en dit is de zoveelste poging.'
20/09 06u15  Herrie valt meer op na coronarust: minder vliegtuigen, meer klachtenOmwonenden klagen meer over lawaai door vliegverkeer dan voor de pandemie. Hoewel het aantal vluchten nog altijd achterblijft in vergelijking tot 2019, is het aantal klachten rond grote luchthavens in Nederland juist gestegen, schrijft het AD. Afgelopen maand werd door omwonenden van Schiphol 21.049 keer geklaagd over overlast, tegen 18.988 in 2019. Het aantal vluchten was in diezelfde periode opvallend genoeg gedaald van 45,122 naar 32.000. 'Het lijkt aannemelijk dat een periode van bijzonder weinig vliegverkeer ervoor heeft gezorgd dat de toename extra opviel', redeneert een woordvoerder van Schiphol. Normaal Dezelfde trend ontdekte de krant bij Rotterdam The Hague Airport, Maastricht Aachen Airport en de vliegbewegingen van de luchtmacht. 'Mensen beléven blijkbaar meer overlast', is de reactie uit Rotterdam. Alfred Blokhuizen van de Bewoners tegen Vliegtuigoverlast denkt dat omwonenden door de coronarust nu pas doorhadden hoe groot de overlast anders was. 'Pas toen ze opeens weer vogels hoorden, een strakblauwe schone lucht zagen en hun tuinmeubels niet meer elke week hoefden te poetsen, dachten ze: hé, dit hoort normaal te zijn.'
20/09 04u15  Lava bereikt eerste huizen op La Palma, duizenden geëvacueerdOp het Canarische eiland La Palma heeft lava van een vulkaanuitbarsting de eerste huizen op zijn pad bereikt. In de buurt van de plaatsjes Alcalá en El Paraíso zouden zeker acht gebouwen zijn verwoest. Er wordt rekening mee gehouden dat ook de dorpskernen zelf niet veilig zijn. De vulkaan barste gistermiddag uit, voor het eerst in 50 jaar. Uit zeker vijf scheuren in de aarde vloeit lava in een tientallen meters wijde stroom de hellingen af. Ook worden lava, puin en rook tientallen meters de lucht in gespoten. De lokale autoriteiten maakten gisteravond bekend dat er zo'n 5000 mensen uit het gebied zijn geëvacueerd, onder wie circa 500 toeristen. De meeste evacuees hebben plek gevonden bij familie of vrienden, voor de anderen is opvang geregeld in een kazerne. Nederlanders veilig De autoriteiten raden eilandenbewoners aan niet naar buiten te gaan als dat niet nodig is. De uitgestoten as kan luchtwegklachten of huidirritatie veroorzaken. Ook wordt expliciet opgeroepen niet te gaan kijken bij de lavastromen: de evacuaties verliepen soms moeilijk doordat de wegen volliepen met ramptoeristen. Reisorganisatie TUI laat weten dat er via hen circa 200 Nederlanders op het eiland vakantie vieren. Zij zouden niet in gevaar zijn. Het luchtverkeer met het eiland is ook nog niet verstoord door de uitbarsting. Wekenlang onrustig De vulkaan kwam zondagmiddag tot leven na een aardbeving met een kracht van 3,8. Seismologen hadden al rekening gehouden met een uitbarsting omdat de grond er al weken trilt. Hoelang de vulkaan actief blijft is niet te voorspellen. Toen de vulkaan in 1971 tot uitbarsting kwam, duurde het drie weken voordat de rust weer terugkeerde.
20/09 03u15  Dode migranten gevonden in grensgebied Polen-Wit-RuslandIn het grensgebied tussen Polen en Wit-Rusland zijn zondag vier dode lichamen gevonden van migranten die probeerden de EU binnen te komen. Het gaat om drie personen die aan de Poolse kant van de grens werden gevonden en een vrouw die aan Wit-Russische zijde werd aangetroffen. Het is nog niet duidelijk hoe de vier zijn omgekomen. De Poolse politie is een onderzoek begonnen. De Poolse premier Morawiecki legt in een verklaring een verband met de immigratiepolitiek van Wit-Rusland. Als vergelding voor sancties die de EU tegen president Loekasjenko instelde legt het land sinds afgelopen mei migranten geen strobreed meer in de weg op weg naar de buitengrens van de EU. Morawiecki noemde dat beleid een provocatie. De vondst van de lichamen typeerde hij een tragische gebeurtenis. Irakees Het is nog niet duidelijk waar de vier omgekomen personen vandaan komen. Een lokale politiefunctionaris zegt dat het in een geval om een Iraakse migrant ging die door de plaatselijke bevolking dood in een bos werd gevonden. Twee mannen die bij hem waren zijn opgepakt en overgebracht naar een ziekenhuis voor medische verzorging. De overleden vrouw werd aangetroffen met vijf anderen personen, onder wie drie kinderen.
20/09 02u15  Texaanse arts biecht abortus op om rechtszaak uit de lokken over strenge wetEen Amerikaanse arts heeft opgebiecht dat hij een nieuwe strenge abortuswet in de staat Texas moedwillig heeft overtreden. Met zijn bekentenis in The Washington Post hoopt Alan Braid een proefproces uit te lokken. Het is de eerste keer dat iemand toegeeft deze wet te hebben overtreden. Braid schrijft dat hij in de ochtend van 6 september een abortus heeft uitgevoerd bij een zwangerschap waar al een hartslag was waar te nemen, wat meestal zo rond de zes weken gebeurt. De nieuwe wet in Texas verbiedt abortus in dat geval. 'Ik handelde omdat het mijn plicht was om voor deze patiënt te zorgen, zoals ik bij alle patiënten doe, en omdat ze een fundamenteel recht op deze zorg heeft', lichtte Briad zijn besluit toe. 'Ik begrijp dat er juridische gevolgen kunnen zijn, maar ik wil er zeker van zijn dat Texas niet met zo'n overduidelijk ongrondwettelijke wet kan wegkomen zonder dat die getoetst wordt.' 10.000 dollar De abortuswet die Texas begin deze maand aannam is strenger dan het land ooit heeft gezien sinds het Hooggerechtshof in 1973 vaststelde dat abortus een grondrecht is voor vrouwen. Niet alleen werd het verboden een zwangerschap af te breken als er een hartslag is waar te nemen, het werd ook verboden vrouwen in de ruimste zin van het woord daarbij te helpen. Bovendien maakte de wet het voor iedereen mogelijk om helpers aan te klagen. Wie schuldig wordt bevonden aan illegale hulp, moet de aangever 10.000 dollar en een vergoeding van de proceskosten betalen. Critici spraken er schande van dat er zo een prijs op het hoofd van artsen en andere betrokkenen kwam te staan. In zijn verklaring in de krant schrijft Braid dat hij zich nog kan herinneren hoe wanhopig vrouwen waren voordat abortussen legaal werden. 'In het jaar dat ik als arts begon, heb ik drie tieners zien sterven door illegale abortussen.' Braid beschrijft de schrijnende situaties die nu hij tegenkomt als hij moet vaststellen of er al een hartslag waarneembaar is. 'De spanning is ondraaglijk als vrouwen daar moeten liggen wachten wat hun lot is. Als ik een hartslag merk, moeten we hulp voor hen in een andere staat zoeken.' 'Ik kan niet achteloos toekijken hoe we terugkeren naar 1972', redeneert hij. 'Ik neem een persoonlijk risico, maar ik geloof hier volledig in.' 'Juridische stunt' Omdat de nieuwe wet moet worden gehandhaafd door burgers die de 10.000 dollar willen opstrijken, is het nu afwachten of iemand Braid voor de rechter wil brengen. De belangrijkste anti-abortusorganisatie in de staat is dat vooralsnog niet van plan. 'We onderzoeken het, maar het kan ook gewoon een juridische stunt zijn', zegt een woordvoerder van Texas Right to Life. 'De abortusindustrie heeft al zestien keer geprobeerd te voorkomen dat er levens worden gered en dit is de zoveelste poging.'
20/09 01u15  Lichaam gevonden in zoektocht die VS al dagen bezighoudtEen zaak die de VS al dagen in zijn greep houdt lijkt een tragisch einde te krijgen: bij de zoektocht naar Gabby Petito heeft de politie in een nationaal park in Wyoming een lichaam gevonden. De FBI gaat ervan uit dat het om de 22-jarige blogger gaat, hoewel er nog een officiële identificatie moet plaatsvinden. Ook is er nog niks bekend over de doodsoorzaak. Petito was sinds afgelopen juni met haar verloofde Brian Laundrie bezig aan een rondreis door de VS. Omdat het haar ambitie was reisschrijver te worden, beschreef ze het verloop van de trip via sociale media. In oktober zouden ze hun reis van de oostkust naar het westen in de staat Oregon afronden. Op 25 augustus gaf Petito voor het laatste een update over de reis. Enkele dagen later kwam Laundrie in zijn eentje met hun auto terug in zijn woonplaats in Florida. Ondanks aandringen van haar ouders weigerde hij te zeggen waar Petito was gebleven. Op 11 september gaven haar ouders haar als vermist op. Tijdens het politieonderzoek werd duidelijk dat Petito en Laundrie anderhalve week voor haar verdwijning na een ruzie waren gestopt door agenten in de staat Utah. De twee waren uit elkaar gehaald om af te koelen maar mochten daarna verder reizen. Vriend verdwenen De verdwijning van Petito en het zwijgen van Laundrie hield het Amerikaanse publiek in de ban. Er werd niet alleen druk gespeculeerd over wat er gebeurd kon zijn, er kwamen ook betogers bij het huis van Laundrie openheid van zaken eisen. De politie benadrukte ondertussen dat de man vooralsnog geen verdachte was en alleen als getuige gehoord zou worden. De spanning liep nog eens op toen gisteren bleek dat Laundrie ook al drie dagen geen contact meer had gehad met zijn familie. Behalve een zoektocht in het bos in Wyoming waar Petito het laatst was gezien, opende agenten nu ook een klopjacht in een natuurpark in Florida, waar Laundrie volgens familie naartoe was gegaan. Hoewel agenten het gebied ter grootte van de stad Utrecht al uren lang hebben uitgekamd, is er voorlopig nog geen spoor van Laundrie gevonden. De politie spreekt in zijn geval nog steeds van een vermissing, maar de familie van Petito is ervan overtuigd dat hij zich schuilhoudt.
20/09 01u15  Evacuatie na brand in migrantenkamp SamosOp het Griekse eiland Samos is een migrantenkamp ontruimd nadat er brand was uitgebroken. Hoewel het kamp binnenkort zou worden gesloten, waren er nog zo'n 550 mensen aanwezig. Er zijn voor zover bekend geen gewonden gevallen. De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Het vuur zou zijn begonnen in een paar leegstaande gebouwen op het terrein. Op foto's is te zien dat vooral tenten van het kamp verloren zijn gegaan. Het kamp was ooit de opvangplek voor 7500 migranten, die er onder erbarmelijke omstandigheden verbleven. De meeste van hen waren al overgebracht naar een nieuw kamp, dat gisteren op het Griekse eiland werd geopend. De verhuizing zouden woensdag moeten zijn afgerond. Na de brand verzamelden de achtergebleven bewoners zich op een open plek in de buurt van het kamp. Tien alleenstaande jongeren zijn alvast naar het nieuwe kamp overgebracht.
20/09 00u15  Eerste druk van 'Frankenstein' brengt meer dan 1 miljoen dollar opEen eerste druk van de beroemde historische roman Frankenstein is op een veiling in New York gekocht voor 1,17 miljoen dollar. Volgens Fine Books Magazine, gespecialiseerd in zeldzame boeken, gaat het om het hoogste bedrag dat ooit voor een geprint werk van een vrouwelijke auteur is neergeteld. Het boek van de Engelse schijfster Mary Shelley is een van de vijfhonderd exemplaren van de eerste druk uit 1818. Veilinghuis Christie's verwachtte aanvankelijk dat het tussen de 200.000 en 300.000 dollar zou opbrengen, maar dat bedrag viel veel hoger uit. Het werk bestaat uit drie delen in hun originele kaft. Het werk bevat een voorwoord van de dichter Percy Shelley, de echtgenoot van de auteur, en een opdracht aan haar vader, schrijver en filosoof William Godwin. Het werk werd destijds anoniem door de uitgever gepubliceerd. Het verhaalt over een wetenschapper, doctor Frankenstein, die met het materiaal van diverse lijken een nieuw wezen creëert dat zich onttrekt aan de wil van de maker. Het geldt als een van de belangrijkste werken in de Engelse literatuur.
19/09 23u15  Eerste druk van ‘Frankenstein’ brengt meer dan 1 miljoen dollar opEen eerste druk van de beroemde historische roman Frankenstein is op een veiling in New York gekocht voor 1,17 miljoen dollar. Volgens Fine Books Magazine, gespecialiseerd in zeldzame boeken, gaat het om het hoogste bedrag dat ooit voor een geprint werk van een vrouwelijke auteur is neergeteld. Het boek van de Engelse schijfster Mary Shelley is een van de vijfhonderd exemplaren van de eerste druk uit 1818. Veilinghuis Christie's verwachtte aanvankelijk dat het tussen de 200.000 en 300.000 dollar zou opbrengen, maar dat bedrag viel veel hoger uit. Het werk bestaat uit drie delen in hun originele kaft. Het werk bevat een voorwoord van de dichter Percy Shelley, de echtgenoot van de auteur, en een opdracht aan haar vader, schrijver en filosoof William Godwin. Het werk werd destijds anoniem door de uitgever gepubliceerd. Het verhaalt over een wetenschapper, doctor Frankenstein, die met het materiaal van diverse lijken een nieuw wezen creëert dat zich onttrekt aan de wil van de maker. Het geldt als een van de belangrijkste werken in de Engelse literatuur.
19/09 23u15  21 mensen van Nederlandse evacuatielijst op vlucht van Kabul naar DohaEen groep van 21 mensen die op de Nederlandse evacuatielijst staan, is vanavond vanuit de Afghaanse hoofdstad Kabul aangekomen in Doha. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het gaat om de vierde evacuatievlucht vanuit Kabul sinds de sluiting van het vliegveld. Na een negatieve coronatest mogen de evacués verder reizen naar Nederland. De ambassade in Doha helpt hen daarbij, zegt het ministerie. Op de voorgaande drie vluchten zaten in totaal 49 mensen van de Nederlandse evacuatielijst. Een hoge functionaris van het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat deze vlucht ruim 230 evacués telde. Ze komen onder meer uit Afghanistan, Nederland, Duitsland, België, de VS en het VK. Het gaat om de grootste evacuatievlucht sinds Amerikaanse militairen eind augustus vertrokken uit Afghanistan en het vliegveld van Kabul werd overgenomen door de Taliban. Honderden Nederlanders en Afghanen die in aanmerking komen voor evacuatie naar Nederland, bleven achter. Om hoeveel mensen het precies gaat, is niet bekend. Aftreden Kaag en Bijleveld In Nederland kwam zware kritiek op de aanpak van de evacuatie-operatie door de verantwoordelijke ministers Kaag van Buitenlandse Zaken en Bijleveld van Defensie. Donderdag steunde een Kamermeerderheid een motie van afkeuring tegen hen, waarop Kaag besloot haar ontslag in te dienen. Een dag later stapte ook Bijleveld op. In de laatste twee weken van augustus ontstond een enorme chaos rond het vliegveld toen Afghanen en buitenlanders het land snel wilde ontvluchten nadat de Taliban onverwacht snel de Afghaanse hoofdstad hadden ingenomen.
19/09 23u15  Internationale veroordeling van executie Jemenieten door Houthi-rebellenDe Verenigde Naties, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben de executie van negen mensen door Houthi-rebellen in Jemen, gisteren, veroordeeld. Volgens VN-secretaris-generaal António Guterres heeft de groep Jemenieten geen eerlijk proces gekregen. De negen werden ten overstaan van honderden mensen op een plein in hoofdstad Sanaa doodgeschoten. De Houthi-rebellen, die worden gesteund door Iran, hielden de groep verantwoordelijk voor de fatale aanslag op een Houthi-leider, drie jaar geleden. Ze zouden gespioneerd hebben voor de internationale coalitie die onder leiding van Saoedi-Arabië tegen de Houthi's vecht. Mensenrechtenactivisten en juristen riepen de rebellen tevergeefs op om de executies niet te laten doorgaan. In totaal worden zestig mensen beschuldigd van betrokkenheid bij de aanval op Saleh al-Samad. Hij werd in april 2018 gedood bij een luchtaanval in de kuststad Hodeida. Volgens persbureau AP houden de Houthi's ook voormalig president Trump verantwoordelijk, evenals hooggeplaatste functionarissen uit het westen, Israël en de Golfregio. 'Onmenselijk behandeld' Al-Samad was een van de belangrijkste leiders van de rebellen. Kort na de aanslag werden de negen opgepakt en vastgezet, waarna zij volgens een van hun raadslieden 'onmenselijk' zouden zijn behandeld. De executies hebben in het door oorlog verscheurde Jemen tot veel onrust geleid. Jemen is al jaren verwikkeld in een bloedige burgeroorlog waarbij naar schatting 130.000 slachtoffers zijn gevallen. Het conflict begon toen Houthi-rebellen eind 2014 de regering uit de hoofdstad Sanaa verdreven. Een internationale coalitie probeert sindsdien de Houthi's te verdrijven, onder meer met luchtaanvallen. De oorlog heeft geleid tot een ongekende humanitaire crisis in het land.
19/09 23u15  Poetin-gezinde regeringspartij de grootste bij voorlopige uitslagenOp basis van de eerste, voorlopige uitslagen van de Russische parlementsverkiezingen lijkt de partij die gelieerd is aan president Poetin zoals verwacht als winnaar uit de bus te komen. Volgens de exitpolls kan Verenigd Rusland op zo'n 45 procent van de stemmen rekenen. Daarna volgt de Communistische Partij, met 21 procent van de stemmen. Ook de Centrale Kiescommissie zet Verenigd Rusland voorop, met ongeveer 13 procent van de stemmen geteld. De partij staat op 40 procent van de stemmen. Verenigd Rusland bezet nu 343 van de 450 zetels in het lagerhuis en mogelijk krijgt de partij in de Doema straks opnieuw de meerderheid van de zetels in handen. Vooraf zei Poetin daar al op te hopen. Het parlement dat nu is gekozen, zit er nog als Poetin in 2024 een nieuwe termijn als president wil binnenhalen. Critici buitenspel Rond 20.00 uur (Nederlandse tijd) sloot het laatste stembureau in Kaliningrad, in de meest westelijke regio van het land, de deuren. De bureaus in het oosten van het land waren toen al uren dicht na drie dagen stemmen. In de aanloop naar de parlementsverkiezingen zetten de autoriteiten met een reeks van maatregelen kritische organisaties vrijwel buitenspel. Zo mochten bondgenoten van oppositieleider Aleksej Navalny, die een straf van tweeënhalf jaar uitzit in een strafkamp, niet meedoen nadat Navalny's beweging in juni als 'extremistisch' werd verboden door de rechter. Veel Kremlin-critici verlieten het land en analisten spraken van de 'minst vrije verkiezingen sinds Poetin in 2000 aan de macht kwam'. Verder waren er vooraf al twijfels over een eerlijk verloop van de verkiezingen. Er verschenen meerdere berichten over geplande fraude of manipulatie van de uitslag. Ook waren er voor het eerst vrijwel geen onafhankelijke waarnemers aanwezig, officieel vanwege beperkingen door de coronapandemie. Fraudemeldingen En sinds de eerste stemdag, op vrijdag, regende het fraudemeldingen. Zo sprak de leider van de Communistische Partij gisteren van wijdverspreide verkiezingsfraude. De onafhankelijke waarnemersorganisatie Golos zag verschillende vormen van fraude. Zo zouden mensen vaker dan één keer een stem uitbrengen en vonden waarnemers in Moskou in een stembureau een pen met verdwijnende inkt. Op sociale media circuleerden verschillende video's waarop de vermeende fraude is te zien: Het Kremlin benadrukte in aanloop naar de verkiezingen dat critici van de regering uitsluitend zijn vervolgd omdat ze de wet overtraden.
19/09 22u15  Poetin-gezinde regeringspartij de grootste bij exitpoll Russische verkiezingenOp basis van de eerste, voorlopige uitslagen van de Russische parlementsverkiezingen lijkt de partij die gelieerd is aan president Poetin zoals verwacht als winnaar uit de bus te komen. De staatstelevisie meldt na de eerste exitpoll dat Verenigd Rusland op zo'n 45 procent van de stemmen kan rekenen. Daarna volgt de Communistische Partij, met 21 procent van de stemmen. Ook de Centrale Kiescommissie zet Verenigd Rusland op winst, met ongeveer 9 procent van de stemmen geteld. De partij staat op 38,5 procent van de stemmen. Mogelijk krijgt Verenigd Rusland in de Doema straks opnieuw de meerderheid van de zetels in handen. De partij bezet nu 343 van de 450 zetels in het lagerhuis. Vooraf zei Poetin al te hopen op zo'n meerderheid. Het parlement dat nu is gekozen, zit er nog als Poetin in 2024 een nieuwe termijn als president wil binnenhalen. Critici buitenspel Rond 20.00 uur (Nederlandse tijd) sloot het laatste stembureau in Kaliningrad, in de meest westelijke regio van het land, de deuren. De bureaus in het oosten van het land waren toen al uren dicht na drie dagen stemmen. In de aanloop naar de parlementsverkiezingen zetten de autoriteiten met een reeks van maatregelen kritische organisaties vrijwel buitenspel. Zo mochten bondgenoten van oppositieleider Aleksej Navalny, die een straf van tweeënhalf jaar uitzit in een strafkamp, niet meedoen nadat Navalny's beweging in juni als 'extremistisch' werd verboden door de rechter. Veel Kremlin-critici verlieten het land en analisten spraken van de 'minst vrije verkiezingen sinds Poetin in 2000 aan de macht kwam'. Verder waren er vooraf al twijfels over een eerlijk verloop van de verkiezingen. Er verschenen meerdere berichten over geplande fraude of manipulatie van de uitslag. Ook waren er voor het eerst vrijwel geen onafhankelijke waarnemers aanwezig, officieel vanwege beperkingen door de coronapandemie. Fraudemeldingen En sinds de eerste stemdag, op vrijdag, regende het fraudemeldingen. Zo sprak de leider van de Communistische Partij gisteren van wijdverspreide verkiezingsfraude. De onafhankelijke waarnemersorganisatie Golos zag verschillende vormen van fraude. Zo zouden mensen vaker dan één keer een stem uitbrengen en vonden waarnemers in Moskou in een stembureau een pen met verdwijnende inkt. Op sociale media circuleerden verschillende video's waarop de vermeende fraude is te zien: Het Kremlin benadrukte in aanloop naar de verkiezingen dat critici van de regering uitsluitend zijn vervolgd omdat ze de wet overtraden.
19/09 20u15  Conducteurs van NS Internationaal staken woensdag voor hoger loonDe conducteurs van NS Internationaal die werken op de Intercity Brussel leggen komende woensdag de hele dag hun werk neer. Hiermee hopen ze samen met de vakbonden FNV Spoor en de Vakbond voor Rijdend Personeel (VVMC) meer salaris af te dwingen. De staking staat gepland vanaf de nacht van dinsdag op woensdag. Er rijden dan 24 uur lang geen treinen vanuit Amsterdam naar Brussel. De conducteurs zijn ontevreden omdat ze minder betaald krijgen dan hun collega's bij de andere internationale treinen, waaronder de Eurostar naar Londen en de Nightjet naar Wenen. Zo krijgen ze onder meer een lagere toeslag voor extra kennis van buitenlandse wet- en regelgeving. Onderhandelingen met NS Internationaal en de vakbonden, die in 2018 werden gestart, zijn op niets uitgelopen. Volgens FNV Spoor hebben conducteurs van NS Internationaal een 'veeleisend takenpakket', maar is dat niet terug te zien op hun loonstrookjes. Ook zegt hij dat er bij machinisten van verschillende internationale treinen geen verschil is in beloning en dat dit conducteurs 'extra boos' maakt.
19/09 20u15  Vulkaan barst uit op Canarisch eiland La Palma, evacuaties in volle gangEen vulkaan op het Canarische eiland La Palma is voor het eerst in vijftig jaar weer uitgebarsten. Bewoners en toeristen zagen vanmiddag dikke, zwarte rook die af en toe rood kleurde door de hete lava, uit verschillende kraters komen. De directe omgeving van de vulkaan is dunbevolkt, slechts enkele afgelegen huizen zijn getroffen door een lavastroom. Meer dan duizend bewoners en 500 toeristen zijn inmiddels geëvacueerd. Ook de toegangswegen tot het gebied zijn afgesloten. Op La Palma wonen zo'n 85.000 mensen. De eruptie volgde op een aardbeving, vanmorgen, met een kracht van 3,8. Daarna stootte de vulkaan as en lava uit, schrijven Spaanse media. De uitbarsting begon iets na 15.00 uur, meldde radiostation Canarias Radio. Deze Spaanse verslaggeefster voelde de eerste schokken: De Spaanse luchtvaartautoriteit raadt luchtvaartmaatschappijen af om nog te vliegen op La Palma, maar er geldt geen verbod. Seismologen hielden de vulkaanketen op het eiland, de Cumbre Vieja, al meer dan een week in de gaten vanwege verhoogde activiteit. Er werden meer trillingen gemeten en er kwam magma omhoog. 'Uitbarsting kan weken of maanden duren' In 1971 barstte er voor het laatst een vulkaan uit in de Cumbre Vieja. Het is niet duidelijk hoe lang de uitbarsting op La Palma kan duren, zei Itahiza Dominguez, hoofdseismoloog van het Spaanse geologie-instituut, tegen een lokale tv-zender. 'Maar eerdere uitbarstingen op de Canarische Eilanden duurden weken of soms zelfs maanden.' De meest recente uitbarsting op de Canarische Eilanden vond in 2011 onder water plaats, nabij het eiland El Hierro. Die uitbarsting duurde vijf maanden.
19/09 19u15  Nieuwe burgemeester Kabul draagt vrouwelijke ambtenaren op thuis te blijvenDe nieuwe burgemeester van Kabul heeft vrouwelijke ambtenaren opgedragen om thuis te blijven en niet naar hun werk te komen, tenzij hun taken niet door een mannelijke collega kunnen worden uitgevoerd. De interim-burgemeester van de hoofdstad behoort tot de Taliban, de extremistische groepering die Afghanistan vorige maand veroverde. Volgens burgemeester Hamdullah Noman is het 'noodzakelijk dat vrouwen tijdelijk niet aan het werk gaan'. De stad telt ongeveer drieduizend vrouwelijk stadsmedewerkers. Sommige vrouwen mogen volgens Noman wel aan het werk blijven, bijvoorbeeld schoonmakers die vrouwentoiletten in Kabul reinigen. Het bevel betekent dat de Taliban Afghaanse vrouwen opnieuw een restrictie opleggen, ondanks eerdere beloftes om hun vrijheden en rechten 'binnen de wet van de islam' te respecteren. Gisteren werd duidelijk dat de groepering ook het departement voor vrouwenzaken in Kabul heeft gesloten. In het pand is nu een ministerie van Deugdzaamheid gehuisvest. Vrouwelijke werknemers zouden de afgelopen weken naar huis zijn gestuurd. Opnieuw demonstratie Tientallen vrouwen protesteerden vandaag bij het gebouw van het ministerie. Zij eisen dat vrouwen mogen deelnemen aan het publieke leven. 'Een maatschappij waaraan vrouwen niet deelnemen, is een dode maatschappij', was op hun protestborden te lezen. De demonstratie duurde tien minuten en voltrok zich onder toeziend oog van de Taliban. Het is het niet de eerste keer sinds de machtsovername dat Afghaanse vrouwen de straat op gaan. De demonstraties worden veelal met harde hand neergeslagen. Toch blijven vrouwen demonstreren - zij zijn woedend over het restrictieve beleid dat de groepering oplegt ten aanzien van vrouwenrechten. Onderwijs verboden Eerder deze week werd meisjes in het middelbaar onderwijs verboden om voorlopig terug naar school te gaan, terwijl mannelijke klasgenoten wel terug mochten. Vrouwelijke studentes krijgen nog wel les, maar in aparte klaslokalen en met verplichte gezichtsbedekkende kleding. Toen de Taliban in de jaren 90 de macht hadden, verboden zij meisjes en vrouwen om onderwijs te volgen. Daarnaast mochten vrouwen niet buitenshuis werken. Vrouwenrechtenactivisten vrezen dat de groepering opnieuw zo'n beleid zal voeren.
19/09 19u15  Vulkaan barst uit op Canarisch eiland La Palma, honderden geëvacueerdOp het Canarische eiland La Palma is een vulkaan uitgebarsten. Direct na de uitbarsting was er dikke, zwarte rook te zien, dat zo af en toe rood kleurde door lava dat uit de vulkaan spuwde. Inmiddels stroomt er lava van de flanken, waardoor enkele afgelegen huizen worden bedreigd. Honderden mensen zijn geëvacueerd. Ook zijn er toegangswegen afgesloten. Op het eiland wonen zo'n 85.000 mensen. De eruptie volgde op een aardbeving, vanmorgen, met een kracht van 3,8. Daarna stootte de vulkaan as en lava uit, schrijven Spaanse media. De uitbarsting begon iets na 15.00 uur, meldde radiostation Canarias Radio. Deze Spaanse verslaggeefster voelde de eerste schokken: Seismologen hielden de vulkaanketen op het eiland - de Cumbre Vieja - al meer dan een week in de gaten vanwege verhoogde activiteit. Er werden meer trillingen gemeten en er kwam magma omhoog. Het gebied rondom de keten is dunbevolkt. In 1971 barstte er voor het laatst een vulkaan uit in de Cumbre Vieja. Het is niet duidelijk hoe lang de uitbarsting op La Palma kan duren, zei Itahiza Dominguez, hoofdseismoloog van het Spaanse geologie-instituut, tegen een lokale tv-zender. 'Maar eerdere uitbarstingen op de Canarische Eilanden duurden weken of soms zelfs maanden.' De meest recente uitbarsting op de Canarische Eilanden vond in 2011 onder water plaats, nabij het eiland El Hierro. Die uitbarsting duurde vijf maanden.
19/09 18u15  Nederland stuurt 100.000 sneltesten naar SurinameNederland heeft vandaag 100.000 antigeen-sneltesten naar Suriname gestuurd. De ambassadeur van Suriname in Nederland, Rajendre Khargi, schrijft op het zakelijke netwerk LinkedIn dat de levering 'een direct uitvloeisel' is van het recente bezoek van de Surinaamse president Santokhi aan Nederland. De Surinaamse minister van Volksgezondheid Ramadhin tekende tijdens dat bezoek een schenkingsovereenkomst met zijn Nederlandse ambtgenoot De Jonge. Daarmee is Suriname een jaar lang verzekerd van beschermingsmiddelen tegen het coronavirus. Het land zit momenteel midden in een vierde coronagolf. Naast testen gaat het in de overeenkomst ook om de levering van onder meer handschoenen en schorten. Ramadhin heeft verder gevraagd om vaccins van verschillende merken. Volgens hem heeft Nederland daar positief op gereageerd. Vaccins In juni stuurde Nederland al 250.000 vaccins naar Suriname. Uiteindelijk is het de bedoeling om 500.000 tot 750.000 vaccins aan Suriname te doneren, afhankelijk van de beschikbare voorraad in Nederland en de vraag in Suriname. De coronasituatie in het land is nog altijd ernstig. De testkits zijn vanochtend meegestuurd met de lijnvlucht van de Surinaamse luchtvaartmaatschappij SLM tussen Amsterdam en Paramaribo.
19/09 18u15  Nieuwe burgemeester Kabul draagt vrouwelijke stadsmedewerkers op thuis te blijvenDe nieuwe burgemeester van Kabul heeft vrouwelijke stadsmedewerkers opgedragen om thuis te blijven en niet naar hun werk te komen, tenzij hun taken niet door een mannelijke collega kunnen worden uitgevoerd. De interim-burgemeester van de hoofdstad behoort tot de Taliban, de extremistische groepering die Afghanistan vorige maand veroverde. Volgens burgemeester Hamdullah Noman is het 'noodzakelijk dat vrouwen tijdelijk niet aan het werk gaan'. De stad telt ongeveer drieduizend vrouwelijk stadsmedewerkers. Sommige vrouwen mogen volgens Noman wel aan het werk blijven, bijvoorbeeld schoonmakers die vrouwentoiletten in Kabul reinigen. Het bevel betekent dat de Taliban Afghaanse vrouwen opnieuw een restrictie opleggen, ondanks eerdere beloftes om hun vrijheden en rechten 'binnen de wet van de islam' te respecteren. Gisteren werd duidelijk dat de groepering ook het departement voor vrouwenzaken in Kabul heeft gesloten. In het pand is nu een ministerie van Deugdzaamheid gehuisvest. Vrouwelijke werknemers zouden de afgelopen weken naar huis zijn gestuurd. Opnieuw demonstratie Tientallen vrouwen protesteerden vandaag bij het gebouw van het ministerie. Zij eisen dat vrouwen mogen deelnemen aan het publieke leven. 'Een maatschappij waaraan vrouwen niet deelnemen, is een dode maatschappij', was op hun protestborden te lezen. De demonstratie duurde tien minuten en voltrok zich onder toeziend oog van de Taliban. Het is het niet de eerste keer sinds de machtsovername dat Afghaanse vrouwen de straat op gaan. De demonstraties worden veelal met harde hand neergeslagen. Toch blijven vrouwen demonstreren - zij zijn woedend over het restrictieve beleid dat de groepering oplegt ten aanzien van vrouwenrechten. Onderwijs verboden Eerder deze week werd meisjes in het middelbaar onderwijs verboden om voorlopig terug naar school te gaan, terwijl mannelijke klasgenoten wel terug mochten. Vrouwelijke studentes krijgen nog wel les, maar in aparte klaslokalen en met verplichte gezichtsbedekkende kleding. Toen de Taliban in de jaren 90 de macht hadden, verboden zij meisjes en vrouwen om onderwijs te volgen. Daarnaast mochten vrouwen niet buitenshuis werken. Vrouwenrechtenactivisten vrezen dat de groepering opnieuw zo'n beleid zal voeren.
19/09 18u15  Duizenden Oekraïners bij mars voor lhbti-rechten in KievDuizenden mensen hebben meegelopen met een mars voor lhbti-rechten in de Oekraïense hoofdstad Kiev. De optocht maakte onderdeel uit van de Gay Pride in de stad. Er was veel politie op de been om de demonstratieve tocht vreedzaam te laten verlopen. Honderden anti-lhbti-demonstranten hadden zich in Kiev verzameld om tegen de mars te protesteren, maar ongeregeldheden bleven uit. De organisatie meldt dat er zo'n 7000 mensen meeliepen met de mars. In 2019 waren dat er 8000, de grootste opkomst sinds de Gay Pride in Kiev plaatsvindt. Vorig jaar werd het evenement, net als in Nederland, niet gehouden vanwege het coronavirus. Afkeuring homoseksualiteit In 2013 werd er voor het eerst een mars voor homorechten georganiseerd in Kiev, in weerwil van protesten van religieuze en nationalistische groeperingen in het land. In de afgelopen jaren werd de optocht meerdere keren verstoord door rechts-radicale groeperingen. Homoseksualiteit wordt breed afgekeurd in Oekraïne. Uit een recente enquête van de Oekraïense opiniepeiler Rating bleek dat 47 procent van de respondenten een negatief beeld heeft van de lhbti-gemeenschap. Discriminatie wegens seksuele geaardheid op de werkvloer is verboden, maar het homohuwelijk is niet toegestaan en homokoppels mogen ook geen kinderen adopteren.
19/09 18u15  Arrestatieteam haalt man uit trein bij Apeldoorn na bommeldingBij het station van Apeldoorn heeft een arrestatieteam van de politie een man uit een trein gehaald. De politie greep in nadat hij een bommelding had gedaan. Het gaat om een 44-jarige Rotterdammer. De trein, die onderweg was van Den Haag naar Enschede, werd na de waarschuwing stilgezet en op een rangeerterrein geplaatst. De helft van de inzittenden werd daar uit de trein gehaald, de andere helft moest op verzoek van de politie blijven zitten. Uit voorzorg werd ook het station van Apeldoorn ontruimd. Het treinverkeer rond de stad raakte daardoor ontregeld. Na de aanhouding van de man werden de treinpassagiers weggebracht in bussen en vervolgens opgevangen. De trein is doorzocht met behulp van politiehonden. Dat leverde niets op, twitterde de politie. Inmiddels is het treinverkeer weer op gang gekomen.
19/09 17u15  Arrestatieteam haalt persoon uit trein bij Apeldoorn na bommeldingBij het station van Apeldoorn heeft een arrestatieteam van de politie een persoon uit een trein gehaald. De politie greep in nadat de persoon een bommelding had gedaan. De trein, die onderweg was van Den Haag naar Enschede, werd na de waarschuwing stilgezet en op een rangeerterrein geplaatst. Een woordvoerder van de NS laat weten dat helft van de inzittenden daar uit de trein werd gehaald. De andere helft moest op verzoek van de politie blijven zitten. Vanwege de situatie is het station van Apeldoorn ontruimd; het treinverkeer rond de stad is ontregeld. De NS schrijft op de website dat er tot zeker 18.30 uur geen treinen rijden tussen Apeldoorn en Zutphen. De politie laat via Twitter weten dat de trein momenteel nog wordt doorzocht met politiehonden.
19/09 17u15  Vulkaan barst uit op Canarisch eiland La PalmaOp het Canarische eiland La Palma is een vulkaan uitgebarsten. Het begon vanmorgen met een aardbeving met een kracht van 4,2. Daarna stootte de vulkaan as en lava uit, schrijven Spaanse media. De uitbarsting begon iets na 15.00 uur, meldt radiostation Canarias Radio. Deskundigen hielden de vulkaanketen op het eiland - de Cumbre Vieja - al een tijd in de gaten vanwege verhoogde seismologische activiteit. Er werden meer trillingen gemeten en er kwam magma omhoog. De autoriteiten zijn vanochtend begonnen met de evacuatie van zo'n vijftig kwetsbare en minder mobiele mensen in de gevarenzone rond de vulkaan. Alle toegangswegen zijn afgesloten. Op videobeelden die circuleren op Twitter is te zien dat er zwarte rook uitstijgt boven het eiland:
19/09 17u15  Actievoerders lopen door afgesloten gebied Kroondomein Het LooActievoerders zijn vanmiddag het afgesloten Kroondomein Het Loo bij Apeldoorn ingegaan. Ze protesteerden tegen de jaarlijkse sluiting van een deel van het natuurgebied. De aanwezigen, republikeinen en natuurbeschermers, negeerden het publieksverbod, maar dit bleef zonder gevolgen. Sinds 15 september is ook dit jaar het grootste deel van het park op de Veluwe weer voor drie maanden dicht voor het publiek. 'De koning ontvangt 4,7 miljoen euro openstellingssubsidie, terwijl hij het natuurgebied gesloten houdt', zegt Floris Müller, voorzitter van vereniging Republiek, tegen Omroep Gelderland. Voorwaarde bij die subsidie is dat het bos publiekelijk toegankelijk blijft. Müller stelt dat de koning de rijksbijdrage onterecht ontvangt. 'Als jij subsidie ontvangt, moet je je aan de regels voor die subsidie houden', zegt hij. 'Wat voor alle Nederlanders geldt, geldt in het bijzonder ook voor de koning.' Protest rustig verlopen Demissionair minister van Landbouw Carola Schouten besloot vorige week dat de koning het natuurgebied vanaf volgend jaar alle maanden open moet houden, als hij tenminste de huidige subsidie wil houden voor het natuurgebied. Voor de koning gaan in 2022 namelijk dezelfde regels gelden als voor andere subsidieaanvragers van natuurgebieden. De actievoerders hielden eerst een picknick en liepen daarna een rondje over het terrein. Volgens een verslaggever van Omroep Gelderland waren er tientallen demonstranten. De vereniging Republiek liet weten dat er 100 mensen meededen aan het protest. Medewerkers van het natuurgebied probeerden aanvankelijk de demonstranten tegen te houden toen ze op verboden terrein kwamen. Maar die maakten hun ronde af en trokken zich daarna terug naar de rand van het domein waar ze wel mochten komen. Voor zover bekend zijn er geen boetes uitgedeeld. Het park op de Veluwe is jaarlijks van 15 september tot 25 december gesloten. Natuurbeschermers zeggen dat de koninklijke familie in die maanden jaagt op wild.
19/09 16u15  Overheid in actie tegen betalen van losgeld aan ransomware-criminelenDe overheid zit in zijn maag met bedrijven die losgeld betalen aan ransomware-criminelen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoekt onder meer de mogelijkheden om verzekeraars te verbieden om losgeld te vergoeden. Dat melden bronnen aan de NOS. Als een bedrijf wordt platgelegd door een ransomeware-aanval, kan een verzekeraar er nu voor kiezen om het losgeld te vergoeden zodat de ondernemer snel weer aan de slag kan. Dat is in veel gevallen goedkoper dan wanneer een bedrijf een paar weken stil ligt en de verzekeraar die kosten moet vergoeden. Eerder zei minister Grapperhaus liever niet te zien dat verzekeraars losgeld betalen. 'We onderzoeken hoe we losgeldbetalingen kunnen verminderen', bevestigt een woordvoerder van het ministerie. 'Daarover hebben we nog geen besluit genomen.' Waarom alleen betalingen door verzekeraars aan banden zouden worden gelegd, en niet alle losgeldbetalingen, is onduidelijk; het ministerie heeft vragen daarover niet beantwoord. Yasin Chalabi van verzekeraar Hiscox, die ook cybercrime-verzekeringen aanbiedt, vindt die keuze vreemd. 'Verbied losgeldbetalingen dan voor alle bedrijven, want de meeste bedrijven hebben geen verzekering.' Het Verbond van Verzekeraars is ook kritisch: 'We snappen het politieke sentiment, maar men moet niet over één nacht ijs gaan.' Niet mogen betalen kan namelijk grote gevolgen hebben en kan bedrijven in gevaar brengen. Criminele ecosysteem Bij een ransomware-aanval wordt een bedrijf platgelegd totdat er geld wordt betaald aan de aanvallers. Daarbij gaan ze geniepig te werk: ook back-ups worden vaak uit de lucht gehaald, waardoor herstel moeilijk of zelfs bijna onmogelijk is. Als geen enkel bedrijf losgeld zou betalen, zou het voor criminelen niet zinvol zijn om bedrijven aan te vallen, is de gedachte. 'De betalingen houden het criminele ecosysteem in stand', zegt hoofdofficier van justitie Michiel Zwinkels. Hoe werkt een ransomware-aanval eigenlijk? In deze video leggen we het je uit: Ook kunnen de criminelen het geld dat ze verdienen gebruiken voor nieuwe aanvallen. 'Wij zien in onderzoeken dat het geld dat door het ene slachtoffer wordt betaald, direct wordt geïnvesteerd in infrastructuur en middelen', zegt Matthijs Japsers van de ransomware-taskforce van de politie. 'We zouden graag zien dat verzekeraars het losgeld niet vergoeden, maar we zien dat het soms toch gebeurt, omdat het goedkoper is dan alle herstelwerkzaamheden.' Betalen Hoe vaak bedrijven betalen, is niet bekend. Beveiligingsexpert Frank Groenewegen van Deloitte, die gehackte bedrijven bijstaat, zegt dat het in zijn ervaring in zes op de tien de gevallen gebeurt. Uit onderzoek van verzekeraar Hiscox blijkt ook dat 58 procent van de succesvol aangevallen bedrijven betaalt. Dat onderzoek ging onder meer over Nederland; specifieke cijfers over de Nederlandse situatie zijn niet bekend. Ook de politie heeft geen exacte cijfers. 'We zien alleen het topje van de ijsberg, omdat bedrijven uit angst voor reputatieschade vaak geen aangifte doen.' Ondernemers of instellingen die het losgeld betalen, willen vaak niet in de publiciteit, uit angst voor diezelfde reputatieschade of om opnieuw doelwit te worden. Een van de weinige bekende Nederlandse gevallen is de Universiteit Maastricht, die de aanvallers 200.000 euro betaalde. Een van de bekendste voorbeelden is de Braziliaanse vleesverwerker JBS, die de aanvallers 11 miljoen dollar betaalde. 'Soms hebben ze geen andere keuze', zegt Groenewegen. 'In de meeste gevallen die ik zie, zien ondernemers echt geen andere optie.' De gevallen waarbij losgeld wordt betaald uit een zakelijke afweging - herstel is wel mogelijk, maar duurder - zijn volgens hem zeldzamer. 'Ik heb veel bedrijven bijgestaan waar echt alle data weg was. Die hebben dan de keuze: betalen, of weken tot maanden bezig zijn met herstellen en soms zelfs failliet gaan.' Bestanden gelekt Intussen zetten aanvallers steeds meer druk op bedrijven om wél te betalen. Niet alleen de bedrijfsnetwerken worden versleuteld, de aanvallers stelen ook gegevens van medewerkers en klanten. Die publiceren ze vervolgens als bedrijven weigeren te betalen. Het overkwam ROC Mondriaan, een MBO-scholengemeenschap in de regio Den Haag met 25.000 studenten. Op internet zijn nu interne documenten te zien, zoals de personeelsdossiers van leraren, gemelde klachten en financiële stukken. 'De aanvallers eisen vier miljoen euro', zegt Hans Schutte, de voorzitter van de raad van bestuur. 'Dat is natuurlijk absurd veel geld.' Ondanks de gelekte documenten heeft de organisatie ervoor gekozen om niet te betalen. 'We hebben nooit betaling overwogen. Principieel hebben we gezegd: wij betalen niet.'
19/09 16u15  1694 nieuwe coronabesmettingen, gemiddelde daling houdt aanBij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 1694 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 338 minder dan gisteren. Gemiddeld daalt het aantal positieve coronatests ook: in de afgelopen zeven dagen werden gemiddeld 2015 positieve tests per dag geregistreerd. Dat is 16 procent minder dan de zeven dagen daarvoor. Na weken van stabiele coronacijfers lijkt er nu een daling ingezet: In de ziekenhuizen nam de bezetting licht toe. Er liggen nu 559 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 551), van wie 195 op de IC (gisteren: 192), meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). De ziekenhuisbezetting nam iets toe: Bij het RIVM werden 3 overleden covidpatiënten gemeld. De afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM gemiddeld 6 doden per dag, tegen 5 doden per dag een week eerder. In het weekend worden minder sterfgevallen doorgegeven aan het RIVM. Daardoor zijn op zondag en maandag deze cijfers vrijwel altijd lager dan in de rest van de week.
19/09 15u15  Kijk mee: het Holocaust Namenmonument in 360 graden 102.000 Joden en 220 Roma en Sinti uit Nederland overleefden de vervolging en de massamoord door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog niet. Hun namen zijn, 76 jaar na de oorlog, vereeuwigd in het Nationaal Holocaust Namenmonument dat vandaag is onthuld door koning Willem-Alexander. 'Ruim 102.000 mensen, die vermoord zijn om wie ze waren. Het is een getal waar je je nauwelijks iets bij voor kunt stellen', zegt Jacques Grishaver, voorzitter van het Auschwitz Comité en initiatiefnemer van het monument. 'Maar in dit Namenmonument zie je in volle omvang hoeveel dat is.' In de special hieronder kun je digitaal rondwandelen door een 360 graden-weergave van het monument en een deel van alle namen op de stenen bekijken. Bekijk ook de persoonlijke verhalen achter twintig namen. Zoals dat van de 13-jarige Alida Lopes Dias, die mee moest met het kindertransport naar vernietigingskamp Sobibor of het artiestenduo Johnny & Jones, dat tot in kamp Westerbork liedjes bleef maken.
19/09 13u15  90.000 stuks afval opgeruimd op World Cleanup Day, veel minder plastic flesjesRuim 40.000 vrijwilligers hebben gisteren zo'n 90.000 stuks zwerfafval opgeruimd in het kader van World Cleanup Day. Opvallend volgens de organisatie was dat het aandeel plastic flesjes in het gevonden afval sterk is afgenomen. De deelnemers vonden 37 procent minder plastic flesjes. Volgens organisator Plastic Soup Foundation heeft dat te maken met het instellen van statiegeld op alle plastic flesjes. De regeling ging op 1 juli van dit jaar in. Plastic is en blijft wel het meest gevonden materiaal. 71 procent van het aangetroffen zwerfafval betrof een plastic object, 14 procent was papier en 12 procent metaal. Peuken Er deden ruim 41.000 mensen mee aan de opruimactie, op 1574 verschillende plekken. Filters van sigaretten staan op 1 in de top tien van gevonden zwerfvuil. Daarna volgen blikjes en snoepwinkels. Marlboro voert de lijst van merken aan, ook afval van Red Bull en McDonalds wordt regelmatig aangetroffen. De organisatie verwacht dat volgend jaar het laatste jaar is dat blikjes vaak worden gevonden. Vanaf 31 december 2022 wordt er ook statiegeld gerekend op blikjes. Dat zou moeten leiden tot minder weggooide blikjes.
19/09 13u15  Remkes: gesprekken over acht dagen verder, afgelopen week werkt complicerendDe gesprekken tussen informateur Remkes en VVD, D66 en CDA gaan volgende week maandag verder. Dat zei informateur Remkes na overleg in Hilversum met de leiders van VVD, D66, en CDA. Volgens Remkes waren er dit weekeinde goede gesprekken, maar hebben de gebeurtenissen van de afgelopen week 'complicerend' gewerkt. Hij doelde daarmee op de aangenomen moties van afkeuring in de Kamer en het aftreden van de ministers Bijleveld en Kaag in de nasleep van de slecht verlopen evacuaties uit Afghanistan. Volgens hem heeft dat 'veel politieke pijn' veroorzaakt. Remkes denkt nog steeds dat de drie partijen vruchtbaar met elkaar kunnen samenwerken, maar hij maakt zich wel zorgen over de situatie. Er is in elk geval nog geen doorbraak bereikt. 'Als ik vol overtuiging was dat dit allemaal zou gaan vliegen, had ik hier iets anders gestaan. Ik vind dat het te lang duurt.' Kijk hier naar de toelichting van Remkes: Remkes wilde dit weekend 'vanuit de inhoud' verkennen of VVD, D66 en CDA vruchtbaar kunnen samenwerken. Hij had daarvoor het landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum uitgekozen, zodat de partijleiders Rutte, Kaag en Hoekstra en hun secondanten in een rustige omgeving, ongestoord, wat langer met elkaar konden praten. De opdracht van de Tweede Kamer aan Remkes is om te onderzoeken of er een minderheidskabinet kan komen uit een combinatie van VVD, D66 en CDA. Druk neemt toe De verkiezingen zijn inmiddels al meer dan een half jaar geleden en van alle kanten neemt de druk toe dat er nu toch echt snel een nieuw kabinet moet komen. De politieke situatie rond het al sinds januari demissionaire kabinet werd deze week nog precairder na het aftreden van de ministers Kaag (donderdag) en Bijleveld (vrijdag). Dat de gesprekken pas over een week verdergaan, heeft er ook mee te maken dat het volgende week Prinsjesdag is en dan ook de Algemene Beschouwingen in de Kamer worden gehouden. Ook met Rutte als premier volgende week nog naar Verenigde Naties in New York. Heftige week VVD-leider Rutte zei dat het 'heel heftig is wat er afgelopen week is gebeurd'. Volgens hem heeft dat geen directe gevolgen voor de samenwerking tussen VVD, D66 en CDA, en hebben de drie de wil om er uit te komen, maar is het niet gelukt om nu al concrete afspraken te maken. Kijk hier naar de toelichting van Rutte: Ook D66-leider Kaag gebruikte het woord heftig, maar volgens haar hebben de gesprekken van dit weekeind een goede basis gelegd. 'We moeten nu verder. Het demissionaire kabinet begint een duiventil te worden'. CDA-leider Hoekstra sprak van een lastige week, die ook iets met de 'persoonlijke dynamiek' heeft gedaan. Maar hij gaat 'gematigd optimistisch' naar huis. 'We zijn nog niet klaar, maar er blijven weinig smaken meer over.' De komende week zullen, los van de formatie, onder leiding van VVD-fractievoorzitter Hermans gesprekken gevoerd worden met andere partijen in de Tweede Kamer over mogelijke aanpassingen in de begroting voor volgend jaar. Die begroting wordt dinsdag, Prinsjesdag, ingediend.
19/09 13u15  Verdachte kruisboogschutter Almelo ligt niet aanspreekbaar in ziekenhuisDe man die afgelopen vrijdag met een kruisboog schoot vanaf een balkon in Almelo ligt niet aanspreekbaar in het ziekenhuis. De 28-jarige verdachte ligt volgens Tubantia op de intensive care aan de beademing. Ook zijn advocaat bevestigt aan de NOS dat de man niet aanspreekbaar is, maar wil er verder niets over zeggen omdat hij niet kan overleggen met zijn cliënt. De man, die Kenzo K. wordt genoemd, werd vrijdag door een arrestatieteam aangehouden. De politie heeft daarbij geschoten en de verdachte raakte daarbij gewond. Volgens de regionale krant is hij in de borst getroffen. De Dienst Speciale Interventies zou geschoten hebben toen de man ook de politie vanaf zijn balkon bedreigde met een kruisboog. Eerder had hij op omstanders geschoten met de kruisboog. Medici noemen de situatie van K. tegenover Tubantia stabiel, maar weten niet of hij op korte termijn verhoord kan worden. Verpleegkundige gewond De politie was die ochtend afgekomen op een melding over een steekincident. Toen de politie aankwam stond de verdachte met zijn kruisboog op het balkon van zijn woning. Bij het steekincident kwamen twee vrouwen uit Amelo van 70 en 52 jaar oud om het leven. Een vrouw van 33 uit de gemeente Rijssen raakte gewond. Er is nog altijd niets bekend over de toedracht en over de precieze doodsoorzaak van de twee. Volgens Tubantia wordt Kenzo K. verdacht van het doodsteken van de vrouwen. De 70-jarige vrouw is zijn onderbuurvrouw en het 52-jarige slachtoffer is haar nicht. De gewonde vrouw zou een verpleegkundige zijn die de 70-jarige vrouw verzorgde, ze kon volgens de krant via het balkon ontsnappen. De man is op onderstaande beelden te zien:
19/09 12u15  Zes arrestaties na onrustige nacht in Katwijk, agenten bekogeld met flesjes en stenenIn het centrum van Katwijk (ZH) heeft de politie vannacht zes mensen opgepakt na ongeregeldheden. Zo'n 100 à 200 jongeren veroorzaakten volgens de politie na middernacht tumult toen de horeca vanwege de coronaregels om 00.00 uur moest sluiten. Volgens een politiewoordvoerder werd de sfeer grimmig toen de jongeren niet van plan waren naar huis te gaan, ondanks meerdere oproepen daartoe. Ze blokkeerden volgens de politie enkele wegen in het centrum en gooiden voorwerpen naar agenten, zoals stenen, bierflesjes en bierblikken. Een agent werd geraakt, maar diegene is wel weer aan het werk. Na ongeveer anderhalf uur was de rust in de plaats weer terug. Zeker een van de arrestanten is gebeten door een politiehond. Ook is een van de aangehouden jongeren minderjarig.
19/09 12u15  Joodse organisaties: Kamer moet zich uitspreken tegen vergelijking Holocaust en coronaVijf Joodse organisaties willen dat Tweede Kamerfracties zich expliciet uitspreken tegen het gebruik van Holocaustvergelijkingen in het coronadebat. Ze hebben een brief gestuurd naar alle politieke partijen in het parlement, schrijft het Nieuw Israëlietisch Weekblad, dat zelf een van de ondertekenaars is. Ook het Centraal Joods Overleg (CJO), het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), het Nederlands Auschwitz Comité en het Nationaal Holocaustmuseum hebben de brief ondertekend. Tijdens demonstraties tegen coronamaatregelen worden regelmatig Jodensterren gedragen door demonstranten. Daarmee willen ze aangeven dat ongevaccineerde Nederlanders nu op een zelfde manier behandeld worden als Joden in de Tweede Wereldoorlog. Veel politici, zoals de Amsterdamse burgemeester Halsema, en organisaties als het CIDI, hebben zich daar fel over uitgelaten. De vijf Joodse organisaties constateren in hun brief dat dergelijke vergelijkingen ook in de Tweede Kamer worden gemaakt. Kamerleden van Forum voor Democratie (FVD) hebben de afgelopen tijd vergelijking met de Jodenvervolging gemaakt, maar FVD wordt in de brief niet expliciet genoemd. Wel staat er in de brief dat politici een voorbeeldfunctie hebben: 'Wij verzoeken u met klem uw verantwoordelijkheid te nemen.' Debat FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren zei in een debat op 9 september dat de invoering van het coronatoegangsbewijs betekent dat het 'voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zo is dat mensen aan de hand van een pasje moeten bewijzen dat ze wel of niet toegang krijgen tot het sociaal-maatschappelijk leven'. Van Meijeren werd op z'n vingers getikt door Kamervoorzitter Vera Bergkamp en uiteindelijk werd de microfoon van Van Meijeren uitgezet. Ook Van Meijerens partijgenoot Pepijn van Houwelingen maakte in de Kamer een Holocaustvergelijking. In een debat eind april over een quarantaineplicht na terugkomst van een reis zei Van Houwelingen over de opmerking dat je niet op reis hoeft: 'Zo ver hoeven we niet in de geschiedenis terug om het gevoel van een bepaalde bevolkingsgroep terug te halen van 'je hoeft toch niet op een bankje in het park te zitten'.' Een verwijzing naar het nazi-besluit om Joden in 1941 de toegang tot parken te verbieden. FVD-partijleider Thierry Baudet heeft ook meerdere keren vergelijkingen gemaakt met de Jodenvervolging. Lessen trekken In de brief stellen de Joodse organisaties dat vergelijkingen met de Holocaust 'niet alleen buitengewoon kwetsend [zijn], ook worden de lessen die uit die zwartste periode van de twintigste eeuw moeten worden getrokken, hierdoor inflatoir.' De vergelijking gaat volledig mank, schrijven de organisaties: 'Wij benadrukken alleen al het feit dat mensen die in alle vrijheid een keuze maken zich niet te laten vaccineren, worden vergeleken met bevolkingsgroepen die destijds helemaal geen keuze hadden. Zij werden vermoord. Enkel en alleen om wie ze waren.'
19/09 10u15  Australië: 'Altijd eerlijk geweest tegen Frankrijk over onderzeedeal'Australië had al jarenlang twijfels over de aankoop van een onderzeevloot van Frankrijk. Daar is het land altijd eerlijk over geweest, zegt de Australische minister van Defensie in een interview met Sky News Australië. Peter Dutton reageerde op de diplomatieke rel die is ontstaan met Frankijk. Afgelopen week kondigde Australië aan de aankoop van gewone onderzeeërs uit Frankrijk voor tientallen miljarden euro's te annuleren. In plaats daarvan schaft het acht nucleaire onderzeeboten aan van Amerikaanse en Britse makelij. Onder de noemer AUKUS sloten de drie landen een defensiepact, bedoeld om sterker te staan tegen China. Dat pact schoot bij Frankrijk in het verkeerde keelgat. President Macron besloot om z'n ambassadeurs terug te trekken uit de VS en Australië. De Franse minister Le Drian van Buitenlandse Zaken repte van 'huichelarij, minachting en leugens'. Twee weken terug zou Australië nog hebben uitgesproken van plan te zijn de deal met Frankrijk door te zetten. De ambassadeur van Frankrijk heeft Australië verlaten: Maar volgens Australië is daar geen sprake van: 'De suggestie dat onze bedenkingen niet geuit zijn door de Australische overheid is eerlijk gezegd in tegenspraak met wat er publiekelijk bekend is en wat we al langere periode publiekelijk hebben geuit', aldus Peter Dutton. Australië was onder meer bang dat de kosten van de deal ver boven de afgesproken 40 miljard dollar uit zouden komen. Eerder zei premier Morrison van Australië al in juni zijn zorgen over te hebben gebracht aan de Franse president Macron. Australië 'moet handelen in zijn eigen nationale belang', zei Morrison destijds. Die woorden herhaalde Morrison zondag in een persconferentie, maar 'natuurlijk is het een grote teleurstelling voor de Franse regering, dat begrijp ik'.
19/09 10u15  'Verdachte kruisboogschutter Almelo ligt niet aanspreekbaar in ziekenhuis'De politie kan de man die afgelopen vrijdag met een kruisboog schoot vanaf een balkon in Almelo niet verhoren. Dat meldt Tubantia. Volgens de regionale krant ligt de 28-jarige verdachte op de intensive care aan de beademing en is hij niet aanspreekbaar. De man, die Kenzo K. wordt genoemd, werd vrijdag door een arrestatieteam aangehouden. De politie heeft daarbij geschoten en de verdachte raakte daarbij gewond. Volgens de regionale krant is hij in de borst getroffen. De Dienst Speciale Interventies zou geschoten hebben toen de man ook de politie vanaf zijn balkon bedreigde met een kruisboog. Eerder had hij op omstanders geschoten met de kruisboog. Medici noemen de situatie van K. tegenover Tubantia stabiel, maar weten niet of hij op korte termijn verhoord kan worden. Verpleegkundige gewond De politie was die ochtend afgekomen op een melding over een steekincident. Toen de politie aankwam stond de verdachte met zijn kruisboog op het balkon van zijn woning. Bij het steekincident kwamen twee vrouwen uit Amelo van 70 en 52 jaar oud om het leven. Een vrouw van 33 uit de gemeente Rijssen raakte gewond. Er is nog altijd niets bekend over de toedracht en over de precieze doodsoorzaak van de twee. Volgens Tubantia wordt Kenzo K. verdacht van het doodsteken van de vrouwen. De 70-jarige vrouw is zijn onderbuurvrouw en het 52-jarige slachtoffers is haar nicht. De gewonde vrouw zou een verpleegkundige zijn die de 70-jarige vrouw verzorgde, ze kon volgens de krant via het balkon ontsnappen. De man is op onderstaande beelden te zien:
19/09 10u15  Israël pakt laatste voortvluchtige Palestijnse militanten opHet Israëlische leger heeft de laatste twee Palestijnen opgepakt die bijna twee weken geleden uit een zwaarbeveiligde gevangenis ontsnapten. De twee werden bij een inval in hun woonplaats Jenin aangehouden. Ze gaven zich zonder geweld over. Zes gevangenen ontsnapten begin deze maand uit hun gevangenis in het noorden van Israël. Het ging om vijf leden van terreurgroep Islamitische Jihad en een voormalige commandant van de Al-Aqsa Martelarenbrigades. Vier van hen zaten levenslange gevangenisstraffen uit. De Israëlische autoriteiten werden ernstig in verlegenheid gebracht toen de zes mannen via een tunnel uit hun cel wisten te ontsnappen. Het land zette daarom een grote zoekactie op touw. In de Palestijnse gebieden werden de mannen als helden gezien. Zo droegen demonstranten tijdens protesten hun portretten bij zich. Vier dagen na de ontsnapping werden al twee voortvluchtigen opgepakt in het noorden van het land. Enkele uren later volgden twee anderen in dezelfde regio.
19/09 08u15  Wekdienst 19/9: Tweede onderhandelingsdag Hilversum • Nationaal Holocaust Namenmonument onthuldGoedemorgen! Vandaag wordt het Nationaal Holocasust Namenmonument geopend. En de komende uren spreken de onderhandelaars in de formatie verder op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum. Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Sinds de invoering van de mondkapjesplicht in het openbaar vervoer zijn 11.600 boetes uitgedeeld voor het niet dragen ervan. De plicht ging in op 1 juni vorig jaar en blijft ondanks versoepelingen op 25 september nog altijd gelden. Ook zijn er bijna 5600 incidenten met boze reizigers gemeld. Het gaat bijvoorbeeld om scheldende of spugende passagiers. Dat blijkt allemaal uit documenten die de NOS heeft gekregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Daaruit blijkt ook dat er binnen de overheid veel discussie was over wie de mondkapjesplicht moest gaan handhaven. De politie weigerde dat te doen, omdat boa's nu eenmaal verantwoordelijk voor de handhaving in het ov. Uiteindelijk werd een compromis gesloten: boa's zouden gaan handhaven, en de politie zou alleen komen als de situatie zou escaleren. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Een droom die uitkomt, noemt koorddanser Nathan Paulin zijn wandeling op 70 meter hoogte vanaf de Eiffeltoren over de Seine. De 27-jarige Fransman trok er een half uurtje voor uit en deed onderweg wat kunstjes. Het koord van 2,5 centimeter breed was gespannen van de eerste verdieping van de Eiffeltoren naar het dak van het Palais de Chaillot, aan de overkant van de rivier. Duizenden mensen keken toe hoe hij de oversteek maakte. Fijne zondag!
19/09 07u15  Staatsschuld blijft ondanks corona onder EU-maximum, maar is dat wel nodig?De Nederlandse staatsschuld is tijdens de coronacrisis minder gestegen dan eerder gedacht. Dinsdag is het Prinsjesdag en zal het ongetwijfeld gaan over het huishoudboekje van de overheid en wat te doen. Moet Nederland zijn schuld gaan verlagen om zo een goed uitgangspunt te hebben voor als er weer een crisis aankomt? Of kunnen we de staatsschuld laten oplopen? Daarover verschillen de meningen onder economen. Bekijk eerst deze video over hoe de staatsschuld zich afgelopen tijd heeft ontwikkeld: De staatsschuld is dus onder de EU-grens van 60 procent van het bruto binnenlands product gebleven. 'Het is goed nieuws dat we daaronder bleven ondanks al die grote uitgaven', zegt Lex Hoogduin, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'We hadden financieel de ruimte om daaronder te blijven, doordat in de jaren hiervoor de begroting op orde was. Daarom is het ook belangrijk om in de toekomst verstandig begrotingsbeleid te blijven voeren. We hoeven ook niet veel in te grijpen om weer ruimte onder die 60 procent op te bouwen voor een volgende crisis.' 'Geen argumenten voor minder dan 60 procent' Volgens Marieke Blom, hoofdeconoom van ING, is het fijn dat de staatsschuld niet hard opliep, maar dat die onder die magische 60 procent bleef maakt niet veel uit. 'Dat is een politiek afgesproken grens. Er zijn geen sterke economische argumenten om eronder te blijven. De meeste economen denken dat schulden tot 90 procent van het bbp niet echt een probleem zijn.' Coen Teulings, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en voormalig directeur van het Centraal Planbureau, is het daarmee eens. 'Bijna alle eurolanden, inclusief Duitsland, hebben langdurige staatsschulden van hoger dan 60 procent. Het is een publiek geheim dat die grens moet worden aangepast, omdat die geen enkele praktische betekenis meer heeft.' Blom vindt dat de overheid gemiddeld meer mag uitgeven dan er binnenkomt. 'Nederland zou met jaarlijks een klein gat op de begroting nog altijd de schuldquote (de schuld ten opzichte van de economie) kunnen stabiliseren. We kunnen ons dus een iets ruimere begroting permitteren.' 'Meer dan genoeg bestedingsruimte' 'Overheidsuitgaven waarvan je zeker weet dat er rendement tegenover staat, die moet je echt doen', zegt Blom. 'Denk bijvoorbeeld aan sommige onderwijsuitgaven, die zich later uitbetalen. Ook voor sommige klimaatinvesteringen mag de overheid lenen, ook als de toekomstige generatie niet financieel profiteert maar wel profiteert van een betere leefomgeving.' Volgens Blom heeft Nederland voorlopig voldoende bestedingsruimte, ook als er weer een crisis komt. 'Sommigen zeggen: een afgebouwde schuld geeft lekker veel ruimte. Maar er is niet veel bewijs voor dat Nederland, ook met een hogere schuld, geen ruimte voor extra uitgaven zou hebben. Uiteindelijk is het vooral belangrijk dat een land een schuld kan stabiliseren, optimaal is dan waarschijnlijk iets tussen 60 en 90 procent.' Volgens Coen Teulings is een schuld van rond de 80 procent redelijk en zijn er veel dingen waar die extra bestedingsruimte voor gebruikt kan worden. 'Denk aan de arbeidsmarkt. Het inhuren van zzp'ers is zo populair omdat het voor bedrijven vaak goedkoper is. Belast mensen in loondienst minder zwaar, zodat bedrijven daar eerder voor kiezen. Investeer in onderwijs, daar gaat het niet goed mee. Maak leraar een aantrekkelijker en uitdagender beroep.' Lage rente De Europese Centrale Bank zorgt er op dit moment voor dat eurolanden relatief weinig geld kwijt zijn aan hun hoge schulden, door de rente laag te houden en door staatsobligaties, dus leningen van landen, op te kopen. Landen betalen daardoor weinig tot geen rente over hun leningen. Volgens sommigen betekent dat dat hoge staatsschulden minder problematisch zijn. 'Ik vind dat roekeloos', zegt Lex Hoogduin. 'Er is geen reden om aan te nemen dat rentes niet weer omhoog kunnen. Dus moet je niet nu beleid voeren dat ervan uitgaat dat rentes laag blijven. Het is hetzelfde als je brandverzekering stopzetten, omdat je huis al 20 jaar niet is afgebrand.' Risico voor wereldeconomie Italië wordt vaak genoemd als een EU-land met een gevaarlijk hoge staatsschuld, van 160 procent. Daarmee zou het land de kant op kunnen gaan van Griekenland, dat bijna failliet ging en door andere EU-landen gered moest worden. 'Dat is de echte zorg, niet of Nederland nou een wat hogere staatsschuld moet hebben', vindt Hoogduin. 'Italië gaat de prijs voor die hoge schuld nog wel betalen. En dat is een risico voor de hele eurozone en de wereldeconomie.'
19/09 07u15  'Het Namenmonument maakt de massaliteit van de moord op de Joden zichtbaar'Ruim 102.000 Nederlandse slachtoffers van de Holocaust kregen nooit een graf. Ze werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's vermoord in concentratie- en vernietigingskampen en na hun dood werden hun lichamen verbrand of kwamen terecht in massagraven. Nu zijn hun namen vereeuwigd in het Nationaal Holocaust Namenmonument in Amsterdam, dat vanmiddag wordt onthuld door koning Willem-Alexander. Bij de besloten ceremonie zijn behalve hoogwaardigheidsbekleders ook overlevenden van de Holocaust en nabestaanden van slachtoffers aanwezig. Ook de ontwerper van het monument, de Pools-Amerikaanse architect Daniel Libeskind, is bij de onthulling. De koning zal naar Joods gebruik een steentje leggen bij het monument. 'Dat al die namen met de komst van dit monument uit de vergetelheid zijn ontrukt, vind ik een heel groot goed', zegt Jacques Grishaver, voorzitter van het Auschwitz Comité en initiatiefnemer van het monument. 'Van bijna driekwart van de Joden die zijn vermoord, was na de oorlog helemaal geen familie over. Er werd dus nooit meer over hen gesproken. Wij brengen ook hun namen hier nu terug.' Wie het monument betreedt, dwaalt door een soort labyrint van bakstenen muren van twee meter hoog waar op elke steen de naam, de geboortedatum en de leeftijd bij overlijden van een slachtoffer te lezen is. Het zijn eindeloze rijen namen van Joden, Sinti en Roma - jong en oud - die de vervolging en massamoord door de nazi's niet hebben overleefd. De muren dragen vier grote letters in spiegelend staal die samen het Hebreeuwse woord voor 'in herinnering aan' betekenen. Volgens Grishaver is het monument bedoeld als plek om te herdenken, maar moet er daarnaast ook een waarschuwende werking van uitgaan. 'Het is prachtig geworden', zegt hij. 'De muren met de namen zijn het verleden, dat is de dood. De vier letters daarboven weerspiegelen het leven van vandaag, daar zie je de auto's rijden en de bomen waaien. Tegelijk zeggen die letters: vergeet ons niet.' Ook Grishaver vond de namen van zijn familie terug in het monument: Aan de zijkant van het monument is de Duizendnamenwand gemaakt met lange rijen lege bakstenen. De wand is bedoeld voor onbekende slachtoffers en voor namen die op een later moment nog worden aangedragen. Volgens auteur en kunsthistoricus Wim de Wagt is het Namenmonument uniek in de wereld. Hij schreef het boek 500 meter namen - De Holocaust en de pijn van de herinnering over de ontstaansgeschiedenis ervan. 'Het is een bijzonder origineel ontwerp van Libeskind. Het monument laat in één oogopslag de omvang van de moord op de Nederlandse Joden zien. 102.162 stenen met namen tonen de massaliteit van wat er is gebeurd, maar ook de individualiteit van al die slachtoffers. De verhalen van die levens moeten verteld worden, dat is de ziel van het monument.' Jacques Grishaver, die zelf een deel van zijn Joodse familie verloor in de oorlog, nam in 2006 het initiatief voor het Namenmonument. Nadat hij had gezien hoeveel belangstelling er was voor de namenwand in het Nederlandse paviljoen in het voormalige kamp Auschwitz, besloot hij zich in te zetten om in Nederland een monument te realiseren waarop alle Nederlandse slachtoffers van de Holocaust bij naam worden genoemd. Dat het vijftien jaar zou duren voordat het monument er kwam, had Grishaver toen niet voorzien. Het oorspronkelijke ontwerp van Libeskind in het Wertheimpark in Amsterdam stuitte op zo veel bezwaren van omwonenden, dat er een nieuwe locatie gezocht moest worden. Die werd gevonden aan de Weesperstraat, in de buurt waar voor de oorlog een groot deel van de Joodse bevolking woonde en waar nu diverse Joodse culturele instellingen zijn gevestigd. Hoewel het Auschwitz Comité in de loop van de tijd brede steun kreeg voor het monument, leidden ook hier bezwaren uit de buurt - te groot, te veel drukte, bezwaren tegen de bomenkap - tot jarenlange vertraging. Binnen de Joodse gemeenschap was er ook verdeeldheid. Sommigen vonden dat het geld aan andere doelen besteed zou moeten worden, anderen vonden het een angstig idee dat de familienamen in het openbaar zichtbaar zouden zijn. Na langdurige procedures, tot aan de Raad van State, werd er in 2019 groen licht gegeven voor de bouw van het monument. De eerste steen werd in september vorig jaar gelegd door een vriendin van Anne Frank, de inmiddels 91-jarige Jacqueline van Maarsen.
19/09 07u15  11.600 boetes voor niet dragen mondkapje, veel discussie over handhavingSinds de invoering van de mondkapjesplicht in het openbaar vervoer zijn 11.600 boetes uitgedeeld voor het niet dragen ervan. De plicht ging in op 1 juni vorig jaar en blijft ondanks versoepelingen op 25 september nog altijd gelden. Ook zijn er bijna 5600 incidenten met boze reizigers gemeld. Het gaat bijvoorbeeld om scheldende of spugende passagiers. Dat blijkt allemaal uit documenten die de NOS heeft gekregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Voorafgaand aan de mondkapjesplicht is achter de schermen een flinke discussie gevoerd over wie er moest handhaven. De politie weigerde op te treden tegen mensen die geen mondneusmasker zouden dragen in het ov. Over wie moest handhaven en op welke manier dat moest gebeuren, was binnen de overheid wekenlang onenigheid. Juristen waren het niet eens in welke wet de mondkapjesplicht moest worden opgenomen: de Wet Personenvervoer of in de corona-noodverordeningen (en later -noodwet). Dit bepaalde in hoeverre er opgetreden kon worden en of niet alleen buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's), maar ook agenten zouden kunnen handhaven. Uit de documenten blijkt dat ambtenaren van de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid in de clinch lagen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De laatste meende dat het beschermen van de volksgezondheid geen geldige reden was om op basis van de Wet Personenvervoer te kunnen bekeuren. Daartegenover stonden de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid, die stelden dat boa's nu eenmaal verantwoordelijk zijn voor de handhaving in het openbaar vervoer, en dus ook voor de mondkapjesplicht. De politie wees er ook op dat boetes voor het niet naleven van de huisregels van de vervoerders lager zouden uitvallen dan voor het niet naleven van de noodverordening. 'Dat is ook beter voor de handhaving omdat een lagere boete naar verwachting tot minder weerstand leidt', schreef een juridisch adviseur van de politie. Zelf handhaven Op 14 mei 2020, de dag dat het kabinet de Tweede Kamer informeerde over de mondkapjesplicht, was nog altijd niet helder wie er moest gaan handhaven. Toch had justitieminister Grapperhaus achter de schermen al duidelijk gemaakt dat de politie hiervoor niet hoefde op te draven. Een ambtenaar schreef: 'Minister JenV wil koste wat kost voorkomen dat er discussie ontstaat over de vraag of de politie dit moet gaan handhaven. OV moet zelf handhaven.' Partijen waren ook aan het harrewarren over wanneer boa's de politie om hulp konden vragen, blijkt uit de documenten. De politie wilde alleen proces-verbaal opmaken na een aangifte. 'Er dient dus daadwerkelijk een strafbaar feit gepleegd te zijn en niet een scheldpartij', is te lezen in een intern memo. Compromis Na wekenlang gebakkelei werd halverwege mei een compromis gesloten: de mondkapjesplicht valt formeel onder de corona-noodverordening, maar het zijn de boa's die handhaven of de coronaregels van de vervoerders worden opgevolgd. In definitieve afspraken is vastgelegd dat zij een beroep kunnen doen op de politie als de boel dreigt te escaleren. Volgens de politie was dit aan het begin van de mondkapjesplicht een aantal keer nodig, al kan de politie niet zeggen hoe vaak precies. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat laat in een reactie weten dat het overleg onder hoge tijdsdruk stond maar 'open en resultaatgericht' was. Volgens de ov-bedrijven was de discussie over de mondkapjesplicht nodig 'om helder te krijgen wat de rolverdeling zou worden'.
19/09 06u15  Fred Dakota, aanjager van indianencasino's, overledenOp zoek naar een manier om de kost voor zijn gezin te verdienen, legde Fred Dakota de basis voor een miljoenenindustrie. Hij redeneerde dat een maas in de Amerikaanse wet hem als indiaan het recht gaf een casino te openen. Dakota, op 84-jarige leeftijd overleden, zette daarmee een ongekende ontwikkeling in gang. Dakota was begin jaren 80 werkeloos en had door de recessie geen kans snel een baan te vinden, zeker niet als lid van een achtergestelde bevolkingsgroep. Toen herinnerde hij zich dat de leiders van de Keweenaw Bay Indian Community waar hij toe behoorde zonder veel ruchtbaarheid de regels voor gokken had opgerekt. In de jaren 70 waren in steeds meer indianenreservaten bingohallen opgezet. Dat mocht omdat het Amerikaanse Hooggerechtshof had bepaald dat de jurisdictie van individuele staten sterk werd beperkt door de historische verdragen met indianenstammen. Als iets niet ronduit was verboden, mochten de verschillende stammen dat zelf reguleren, zoals bijvoorbeeld alcoholverkoop. Of gokken. De gemeenschap van Keweenaw Bay had ook regels voor bingo ingevoerd, om geld te verdienen voor gemeenschapsprojecten. In een opwelling was besloten daar regels voor casino's aan toe te voegen. Daar maakte niemand gebruik van, totdat Dakota als eerste in de VS zo'n casinovergunning aanvroeg. De stamraad moest lachen om het verzoek, maar stemde er moeiteloos mee in. Garage Met een lening van 10.000 dollar bouwde Dakota de garage van zijn zwager om tot casino. Blackjacktafels maakte hij zelf met groen vilt, spelkaarten en fiches kocht hij bij een warenhuis en met zijn vrouw leerde Dakota zelf dealen uit een boekje. 'Als je vijf kinderen te voeden heb, word je vanzelf creatief', zei hij later over het project. Het initiatief sloeg aan: de eerste avond kwamen tientallen mensen langs en al snel moest hij meer croupiers aannemen en extra speltafels in de garage proppen. Al binnen een half jaar kon hij een eigen gebouw laten bouwen, The Pines. Met de nieuwe gelegenheid begonnen echter ook de juridische problemen. De rechtsgeldigheid van zijn vergunning werd in twijfel getrokken. Een rechter oordeelde uiteindelijk dat Dakota inderdaad geen casino mocht runnen: gokken was in zijn staat Michigan alleen toegestaan voor non-profitorganisaties, niet voor individuen. Miljarden Hoewel Dakota daarmee zijn casino verloor, konden indiaanse non-profitorganisaties wel degelijk van deze maas in de wet gebruikmaken. Daarmee werd een lucratieve bron van inkomsten aangeboord voor een bevolkingsgroep die tot dan toe voornamelijk was vervolgd, verwaarloosd of genegeerd. De stammen konden de miljarden uit het 'Native American gambling' steken in onderwijs, volksgezondheid, verbetering van de infrastructuur en behoud van tradities. Jaarlijks halen zo'n 250 stammen zo ongeveer 30 miljard binnen. Hoewel Dakota uiteindelijk geen geld aan zijn avontuur overhield, kijkt hij er trots op terug. Het was voor hem namelijk ook een manier om de soevereiniteit van zijn volk te onderstrepen. 'Niemand wil ooit praten wat ons is aangedaan, hoe we zijn afgeslacht en onze cultuur is afgenomen', zei hij in 2012 in een interview. 'Maar wij zijn de enige echte inheemse bevolking van Amerika. En ik zal niet toestaan dat men dat vergeet.'
19/09 04u15  Israël pakt laatste voorvluchtige Palestijnse militanten opHet Israëlische leger heeft de laatste twee Palestijnen opgepakt die bijna twee weken geleden uit een zwaarbeveiligde gevangenis ontsnapten. De twee werden bij een inval in hun woonplaats Jenin aangehouden. Ze gaven zich zonder geweld over. Zes gevangenen ontsnapten begin deze maand uit hun gevangenis in het noorden van Israël. Het ging om vijf leden van terreurgroep Islamitische Jihad en een voormalige commandant van de Al-Aqsa Martelarenbrigades. Vier van hen zaten levenslange gevangenisstraffen uit. De Israëlische autoriteiten werden ernstig in verlegenheid gebracht toen de zes mannen via een tunnel uit hun cel wisten te ontsnappen. Het land zette daarom een grote zoekactie op touw. In de Palestijnse gebieden werden de mannen als helden gezien. Zo droegen demonstranten tijdens protesten hun portretten bij zich. Vier dagen na de ontsnapping werden al twee voortvluchtigen opgepakt in het noorden van het land. Enkele uren later volgden twee anderen in dezelfde regio.
19/09 03u15  Koorddanser steekt Seine over vanaf de EiffeltorenEen droom die uitkomt, noemt koorddanser Nathan Paulin zijn wandeling op 70 meter hoogte vanaf de Eiffeltoren over de Seine. De 27-jarige Fransman trok er een half uurtje voor uit en deed onderweg wat kunstjes. Het koord van 2,5 centimeter breed was gespannen van de eerste verdieping van de Eiffeltoren naar het dak van het Palais de Chaillot, aan de overkant van de rivier. Duizenden mensen keken toe hoe hij de oversteek maakte 'Het was prachtig', zei Paulin na afloop. 'Het was een prachtig uitzicht over Parijs, maar ik moest me ook blijven concentreren op waar ik mee bezig was.' Paulin, die met een veiligheidslijn was gezekerd, ging halverwege zijn tocht nog zitten en liggen op het koord voordat hij verderliep. Later vandaag maakt hij de oversteek, onderdeel van een cultureel festival, nog een keer. Volgens de organisatie is het de langste afstand die een koorddanser ooit in een stedelijke omgeving heeft afgelegd.
19/09 03u15  VS wil Haïtianen onder Texaanse brug naar huis vliegenDe Amerikaanse regering wil een grote groep migranten die zich onder een brug in Texas heeft verzameld versneld uitzetten. Vanaf morgen moeten ze per vliegtuig worden teruggestuurd naar hun landen van herkomst. Het gaat voornamelijk om Haïtianen, maar er zijn ook mensen uit Zuid-Amerika bij. De afgelopen dagen overspoelde de grote groep migranten het Texaanse dorpje Del Rio. Omdat het plaatsje de grote massa niet aankan, bivakkeren zo'n 12,000 personen onder een brug over de Rio Grande. De omstandigheden zijn er erbarmelijk: het is er heet, sanitaire voorzieningen zijn nauwelijks aanwezig en de migranten moeten hun eigen water en voedsel zien te regelen. Inmiddels zijn er zo'n 400 ambtenaren naar de brug gestuurd om de de mensenmassa te verwerken. Circa 2000 personen zijn al naar opvangkampen gebracht. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid zegt mensen die geen toestemming krijgen om de VS te blijven snel te willen uitzetten. 'Onze grenzen zijn niet open', benadrukte een woordvoerder. 'Mensen moeten deze gevaarlijke reis niet maken.' Aanzuigende werking Mensenrechtenadvocaten hebben kritiek op de versnelde procedure. Het zou mensen onmogelijk gemaakt worden om asiel aan te vragen. Haïti werd vorige maand getroffen door een aardbeving en een zware orkaan en na een moordaanslag op de president heerst er politieke onrust. Het zou daarom inhumaan zijn mensen terug te vliegen. De vluchtelingencrisis aan de grens ligt politiek gevoelig voor president Biden. Hij bekritiseerde zijn voorganger Trump om diens strenge beleid, maar zijn eigen aanpak lijkt een aanzuigende werking te hebben. Hoeveel mensen er daadwerkelijk kunnen worden teruggevlogen, hangt ook af van de bereidwilligheid van hun geboortelanden om mensen terug te nemen. Daarover lijken nog geen concrete afspraken te zijn gemaakt.
19/09 02u15  Toeristenvlucht SpaceX terug op aardeDe capsule van de eerste toeristenvlucht door ruimtevaartbedrijf SpaceX is teruggekeerd naar de aarde. De Inspiration4 met vier inzittenden plonsde rond 01.00 uur Nederlandse tijd voor de kust van Florida in de Atlantische Oceaan. Rond middernacht werd de Resilience-capsule met stuwrakketen richting de aarde gedraaid. Een uur daarna werd de landing ingezet, waarbij de buitenkant van de capsule door de wrijving met de atmosfeer verhitte tot 2000 graden Celsius. Op ruim 5 kilometer hoogte gingen de parachutes open om de capsule af te remmen. Om 01.07 uur was op livebeelden te zien hoe de Resilience in het water terechtkwam voor de splashdown. De bemanning werd daarop via een radioverbinding welkom terug geheten op aarde. 'Het was me het ritje wel', reageerde miljardair Jared Isaacman, die de ruimtevlucht had betaald. Een klein uur later was de drijvende capsule op een schip getakeld en kon de bemanning uitstappen. Voor de landing hoefde geen van de vier inzittenden iets te doen, de missie werd volledig geleid door de automatische piloot en de vluchtleiding op aarde. Vlak voor de terugkeer was al te zien dat de bemanning volledig op zijn gemak was: op beelden uit Resilience was te zien dat een van hen nog de komedie Spaceballs zat te kijken. De vlucht vertrok afgelopen woensdag vanaf NASA's Kennedy Space Center. Twee enorme Falcon 9-raketten brachten de capsule in een baan om de aarde van 585 kilometer hoog. Dat is ruim 100 kilometer hoger dan ruimtestation ISS en hoger dan welke astronaut ook sinds het einde van de maanmissies eind de jaren 70. Miljardair Isaacman heeft naar verluidt 200 miljoen dollar neergeteld voor de ruimtevlucht. Hij werd vergezeld door twee winnaars van een verloting en een arts die als kind kanker had overleefd. Isaacman wilde met de vlucht 200 miljoen dollar inzamelen tegen kinderkanker. De teller staat momenteel op zo'n 153 miljoen dollar, inclusief 100 miljoen van Isaacman zelf. Gedurende de missie deelde SpaceX af en toe wat beschrijvingen en beelden van de activiteiten die de bemanning uitvoerde in de capsule, die met 28.000 kilometer per uur door de ruimte schoot. Zo was er een gesprek met patiëntjes van het ziekenhuis waar geld voor wordt ingezameld, sloten de astronauten de beursdag op Wall Street af en belden ze met acteur Tom Cruise, die zelf van plan is een film in de ruimte op te nemen. De vlucht van de Inspiration4 gaat veel verder dan parabolische vluchten die Jeff Bezos en Richard Branson eerder dit jaar maakten. Hun ruimtereizen duurden maar enkele minuten en kwamen niet veel hoger dan net buiten de atmosfeer. Deze vlucht van Elon Musks SpaceX was aanzienlijk langer en hoger dan die korte tripjes.
18/09 22u15  Talloze meldingen van fraude bij Russische parlementsverkiezingenOp de tweede dag van de Russische parlementsverkiezingen zijn opnieuw talloze meldingen van fraude binnengekomen bij onafhankelijke verkiezingswaarnemers. Ook de leider van de Communistische partij, de tweede partij van het land, spreekt van wijdverspreide verkiezingsfraude. De organisatie Golos ziet verschillende vormen van verkiezingsbeïnvloedin. Zo zouden mensen vaker dan één keer een stem uitbrengen. Ook zouden stemmen zijn geronseld en groepen ambtenaren zijn gemobiliseerd om te gaan stemmen. Waarnemers in Moskou vonden in een stembureau een pen met verdwijnende inkt en een stembus met een verborgen achterdeurtje. Volgens een lid van de Communistische Partij is deze 'stemmer' een verkleed lid van de verkiezingscommissie: Op sociale media circuleren verschillende video's waarop de vermeende fraude is te zien. Ook zijn er veel video's waarop de stembusgang juist niet te zien valt, doordat medewerkers de bewakingscamera's afdekken. Op die manier kunnen waarnemers de verkiezingen niet controleren. Op deze beelden is te zien hoe iemand een stapel stembiljetten in de stembus gooit, terwijl een medewerker het zicht van de camera probeert te belemmeren: Gisteren, op de eerste dag van de verkiezingen, registreerde waarnemersorganisatie Golos zo'n 2000 onregelmatigheden. De organisatie werd twee weken geleden tot 'buitenlandse agent' bestempeld, waardoor medewerkers hun werk minder goed kunnen doen. Het aantal vermoedelijke fraudegevallen is dus waarschijnlijk slechts een topje van de ijsberg. De verkiezingscommissie spreekt echter van een ordentelijke stembusgang, ondanks drie cyberaanvallen vanuit het buitenland. Volgens de commissie lag de opkomst om 20.00 uur Moskouse tijd op zo'n 31,5 procent van de stemgerechtigden. Morgen is de laatste kans om een stem uit te brengen voor de Staatsdoema, het Russische lagerhuis. Op dit moment bezit regeringspartij Verenigd Rusland driekwart van de zetels, maar in peilingen staat de partij er slecht voor. De beweging van de gevangen oppositieleider Aleksej Navalny heeft kiezers opgeroepen gebruik te maken van de 'Slim Stemmen'-app. Daarmee kunnen Russen zien op welke kandidaat ze het best kunnen stemmen zodat de kandidaat van Verenigd Rusland níét gekozen wordt. Dat systeem is de afgelopen dagen meerdere gevoelige slagen toegebracht. Gisteren verwijderden Apple en Google de applicatie uit hun app-store, op verzoek van het Kremlin. Vandaag zou aan Google gevraagd zijn om drie YouTubevideo's over 'slim stemmen' te verwijderen, meldt een medewerker van Navalny's beweging. Ook Telegram heeft de optie om chatbots te gebruiken voor het 'slim stemmen'-systeem beperkt. Dat is opmerkelijk, want de chatdienst staat bekend als vrijplaats voor oppositieleden dat zich staande wist te houden ondanks bemoeienis van de Russische autoriteiten. Volgens Telegrambaas Pavel Durov worden de chatbots opgeschort omdat rond het verkiezingsproces geen campagne zou moeten worden gevoerd. Een belangrijke oorzaak voor de impopulariteit van Poetin is de slechte staat van de economie. Correspondent Iris de Graaf ging langs bij de inwoners van Troebitsjino, waar de inwoners al 20 jaar geen stromend water of gas hebben:
18/09 22u15  Frankrijk spreekt van 'diplomatieke crisis' met VS en Australië om onderzeeërsDe Franse minister van Buitenlandse Zaken heeft opnieuw flink uitgehaald naar Australië en de Verenigde Staten vanwege een afgeketste miljardendeal voor Franse onderzeeërs. In een televisie-interview beschuldigde Jean-Yves Le Drian de twee landen vanavond onder meer van liegen. Volgens Parijs is Frankrijk in een diplomatieke crisis met de VS en Australië belandt, omdat Australië afziet van een grote aankoop van Franse onderzeeboten. In plaats daarvan gaat het land met de Verenigde Staten in zee. Ook voor het Verenigd Koninkrijk, dat eveneens bij de deal betrokken is, had Le Drian geen goed woord over. De Britten beschuldigde hij van 'consequent opportunisme'. Hij wil dat de NAVO verantwoordelijkheid neemt voor de mislukte deal. Volgens de minister heeft president Macron nog geen contact gehad met zijn Amerikaanse ambtgenoot Biden. Le Drian sprak al eerder van 'onaanvaardbaar gedrag' van de drie landen. Parijs kondigde gisteren aan dat de ambassadeurs uit de VS en Australië zijn teruggeroepen voor overleg. Het is volgens de minister de eerste keer dat Frankrijk daartoe overgaat. 'Dit geeft aan hoe hoog de crisis tussen onze landen is opgelopen', zei Le Drian, verwijzend naar de VS. 'Er is sprake van huichelarij, minachting en leugens en zo kun je je in een samenwerkingsverband niet opstellen.' Bij zijn plotselinge vertrek uit Australië kon de Franse ambassadeur zijn afschuw niet verbergen: De aankoop van de onderzeeboten is onderdeel van een nieuw veiligheidspact van de VS, het VK en Australië. Onderdeel van het akkoord is dat Australië een vloot van Amerikaanse nucleaire onderzeeërs koopt en daarvoor een onderzeebootorder van tientallen miljarden euro's met Frankrijk opzegt. De onderzeeboten worden met Britse technologie vervaardigd. De drie Angelsaksische landen gaan via een nieuw samenwerkingsverband informatie delen over defensie. Het pact wordt gezien als een poging om één front te vormen tegen China. Maar Australië sloot al in 2016 een overeenkomst met de Franse scheepbouwer Naval Group om een nieuwe onderzeevloot te bouwen.
18/09 22u15  Duizenden betogers bij protestmars door AmsterdamIn Amsterdam hebben actiegroepen, waaronder United We Stand Europe en Police for Freedom, een protestmars gehouden. 'Together, we are free', schreef United We Stand Europe bij de aankondiging van de demonstratie. Volgens Police for Freedom is het 'tijd om op te staan voor de grondrechten van onze kinderen' en werd er daarom betoogd. De gemeente meldt op basis van politiecijfers dat er zo'n 7000 betogers waren. Volgens de organisatie deden er 15.000 mensen mee. De demonstranten liepen een tocht van het Westerpark door een deel van de stad en kwamen rond 15.00 uur weer aan in het park. Veel betogers hadden vlaggen bij zich en ook waren er demonstranten met borden, waarop teksten stonden als 'een injectie is niet sexy'. Deelnemers aan het protest verlieten het Westerpark voor hun mars door de stad:
18/09 20u15  Rusland verbiedt vertoning van Paul Verhoeven-film over lesbische nonRussische bioscopen mogen de nieuwe film van Paul Verhoeven niet vertonen, omdat de inhoud in strijd is met de Russische wet. De film Benedetta, waarin een non in een 17de-eeuws klooster een relatie krijgt met een vrouw, zou op 7 oktober in première gaan in Rusland, maar het ministerie van Cultuur weigert een licentie af te geven. Volgens het ministerie bevat de film een scène met provocerende inhoud, 'die wordt beschouwd als schending van de wetgeving inzake gewetens- en godsdienstvrijheid'. Om welke scène het gaat, is niet bekendgemaakt. In de film is op veel momenten naakt te zien. Ook kent een film een veelbesproken scène waarin een Mariabeeld als dildo wordt gebruikt. De trailer van Benedetta: Rusland kent strenge regels voor het vertonen van films en series, met name met betrekking tot religie en homoseksualiteit. Sinds 2013 is het verboden om 'niet-traditionele seksuele relaties te propageren'. Onlangs werd de vertoning van de Roemeense film Bad Luck Banging or Loony Porn eveneens tegengehouden, omdat de titel te provocatief zou zijn. Nadat de titel was aangepast, mocht de film alsnog worden vertoond. Desondanks zijn de meeste (westerse) films waarin lhbti-personen en -relaties aan bod komen wel te zien in Russische bioscopen en via streamingdiensten, zegt NOS-Ruslandcorrespondent Iris de Graaf. 'Maar wellicht vond het ministerie van Cultuur deze film te ver gaan, vanwege de combinatie van zowel lhbti als religie.' De macht van de Russisch-orthodoxe kerk is de afgelopen jaren groter geworden, zegt De Graaf. 'Rusland wordt conservatiever en de regels strenger. Deze film gaat daar rechtstreeks tegenin.' Politiek incorrect Bij de wereldpremière van Benedetta op het filmfestival van Cannes reageerden filmcritici verdeeld op de film van Verhoeven, onder meer omdat de seksscènes te expliciet zouden zijn. Recensenten noemden Verhoeven een 'politiek incorrecte provocateur'. De veelgeprezen regisseur liet destijds aan de Volkskrant weten nooit uit te zijn geweest op een schandaal. Bovendien is het gebruik van een Mariadildo historisch correct, zei hij, omdat vrouwen in de 17de eeuw op de brandstapel belandden wanneer er gebruik was gemaakt van 'een instrument'.
18/09 20u15  Nederlander (54) overleden op dancefestival Extrema OutdoorOp het dancefestival Extrema Outdoor Extra in het Belgische Houthalen-Helchteren is gisteren een 54-jarige Nederlander overleden. Hij had volgens persbureau ANP xtc-pillen op zak met gevaarlijke hoeveelheden mdma. De man werd op het festivalterrein 's avonds plotseling onwel en werd ter plekke gereanimeerd. Hij werd even later in kritieke toestand naar het ziekenhuis in Genk afgevoerd, waar hij rond 23.00 uur overleed. Volgens het parket in Belgisch Limburg wordt nog onderzocht of de drugs in verband staan met het overlijden van de man. De autopsie moet nog plaatsvinden. De drugs die de bezoeker bij zich had, bevatten twee keer zo veel mdma als een normale xtc-pil. De pillen waren voorzien van het logo van de modeontwerper Philipp Plein. Het parket waarschuwt op Twitter voor de levensgevaarlijke drugs: Gisteren werd op het festival een 25-jarige man gearresteerd omdat hij vermoedelijk drugs dealde. Onduidelijk is of hij de bewuste Philipp Plein-pillen verkocht. De organisator van het festival zegt tegen Vlaamse media aangeslagen te zijn door het voorval: 'Het nieuws kwam wel heel hard binnen. We waren net begonnen aan drie dagen Extrema Outdoor, drie dagen feest en dan slaat het noodlot al toe.' De organisatie zegt verder geen idee 'over de omstandigheden' van het overlijden te hebben. Extrema Outdoor Extra is met bijna 65.000 in de voorverkoop verkochte tickets dit jaar het grootste festival in België.
18/09 19u15  'Meest gezochte militant' van Indonesië gedood op SulawesiBij een vuurgevecht in de binnenlanden van Sulawesi hebben Indonesische veiligheidstroepen de leider van een islamitische militie gedood. In een verklaring spreekt het Indonesische leger van een grote overwinning in de strijd tegen terrorisme. Het gaat om Ali Kalora, die door het leger werd bestempeld tot 'de meest gezochte militant van het land'. Hij gaf sinds 2016 leiding aan de Oost-Indonesische Moedjahedien (MIT). Die extremistische groep zwoer in 2014 trouw aan terreurorganisatie Islamitische Staat. Kalora's voorganger, die eveneens als meest gezochte militant werd gezien, werd in 2016 door antiterreureenheden gedood. Sindsdien is de macht van de groep tanende. De MIT voert regelmatig aanvallen uit op Indonesische agenten en politiebureaus. Ook is de christelijke minderheid op Sulawesi doelwit van aanslagen. In mei werden vier christenen gedood door de militie. Dat was volgens de autoriteiten als vergelding voor de dood van twee MIT-militanten. De afgelopen maanden heeft het Indonesische leger het aantal operaties tegen de MIT opgevoerd, in een poging de leiders van de groep uit te schakelen. Het leger claimt ook de uitschakeling van de vooraanstaande extremist Jaka Ramadan. Naar vier andere militanten wordt nog gezocht. Zodra zij zijn uitgeschakeld, heeft de MIT geen bestaansrecht meer, denkt het Indonesische leger.
18/09 19u15  Energiemarkt slaat op hol, huishoudens dreigen in de knel te rakenDoor een unieke samenloop van omstandigheden lopen de prijzen voor elektriciteit en gas dit jaar ongekend hard op. Als de prijzen zo hoog blijven, wacht miljoenen huishoudens met variabele tarieven na 1 januari een fors hogere energierekening. Wie op dit moment een nieuw contract afsluit, betaalt ook al snel tientallen euro's per maand meer. 'We maken ons zeker zorgen', zegt Elske Thomassen van de Energiebank Rotterdam, een organisatie die mensen helpt om energie te besparen. 'Het is nu al voor veel mensen lastig om hun energierekening te betalen.' Of, hoeveel en wanneer iemand wat gaat merken van de torenhoge prijzen, hangt met name af van het soort energiecontract dat iemand heeft en van de isolatie van de woning. Allereerst is de looptijd van het contract belangrijk. Wie de prijzen voor langere tijd heeft vastgelegd, merkt om te beginnen niks. Dat geldt voor vier op de tien huishoudens. Maar wie een aflopend jaarcontract heeft en een nieuw jaarcontract wil afsluiten, is vergeleken met 2020 momenteel 500 euro per jaar duurder uit, meldt prijsvergelijker Pricewise. Ook Martien Visser, lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen, verwacht voor in dat geval een flinke prijsstijging, namelijk van zo'n 400 euro. Beide gaan daarbij uit van wat een gemiddeld huishouden verbruikt. Deze energiecoach gaat langs bij gezinnen en geeft tips om energie te besparen: Wie een aflopend contract niet verlengt of overstapt naar een andere leverancier, komt automatisch terecht in een contract voor onbepaalde tijd met variabele prijzen. Bijna de helft (44 procent) heeft zo'n contract, blijkt uit de laatste Energiemonitor van toezichthouder Autoriteit Consument en Markt. In de praktijk worden die tarieven twee keer per jaar aangepast. Per 1 juli gingen die variabele tarieven al omhoog, al was dat gemiddeld genomen nog te overzien. Sindsdien is de gasprijs, die ook grotendeels de stroomprijs bepaalt, grofweg verdubbeld. Als de prijzen zo hoog blijven als nu komt er per januari een nieuwe stijging bovenop. 'Dat kan een flinke klapper worden', zegt Tomas Bleker van Pricewise. 'Iedereen houdt z'n hart vast.' Ook isolatie is een belangrijke factor, met name voor mensen met zogeheten energiearmoede. Daaronder valt iemand die minstens 10 procent van het inkomen aan energie uitgeeft. Dat zijn in Nederland zo'n 650.000 huishoudens. Zij hebben op dit moment al niet genoeg geld voor verwarming, verlichting of koken, bleek vorig jaar uit onderzoek van TNO. 'Een groot deel van de mensen met energiearmoede woont in huizen waar de isolatie minder is', zegt Elske Thomassen van de Energiebank. 'Ze zijn van de woningcorporatie afhankelijk. Die kunnen niet alles tegelijk verduurzamen.' Een belangrijke nuance is dat de gasprijs ook snel weer kan dalen. Bijvoorbeeld als de winter zacht is of als de nieuwe gaspijpleiding Nord Stream 2 in gebruik wordt genomen. Wat is dan nu verstandig om met een aflopend of al variabel energiecontract te doen? 'Ik weet het eerlijk niet', zegt lector Martien Visser. Op dit moment gaat de markt volgens hem op de langere termijn uit van een zachte winter en de opening van Nord Stream 2. 'Als dat tegenvalt zullen de contracten nog duurder worden. Als het daarentegen meevalt en je hebt je net voor langere tijd vastgelegd, betaal je langere tijd meer dan noodzakelijk.' Productievermindering De hoge energieprijzen spelen zeker niet alleen in Nederland. In andere Europese landen leidt het al tot protesten én ingrijpen door de overheid. Ook in Nederland wordt er al geprotesteerd, maar niet op straat. Grote energieverbruikers schreven deze week een brandbrief aan het ministerie van Economische Zaken. Ze eisen dat de overheid ingrijpt. Aluminiumfabriek Aldel bevestigt na berichtgeving van RTV Noord dat het bij deze prijzen 'snel klaar is'. Kunstmestproducent Yara gaat de productie van ammoniak in Europa met 40 procent verminderen, omdat de hoge gasprijzen de winst te veel drukt. De locatie in Sluiskil (Zeeland) zal een deel van die productievermindering voor zijn rekening nemen. Na het weekend verwacht het bedrijf meer duidelijkheid te hebben over de invulling en de impact van de productievermindering op Nederland.
18/09 18u15  Overlevenden van drone-aanval VS in Afghanistan eisen gerechtigheid en geldDe nabestaanden en overlevenden van een Amerikaanse drone-aanval in Afghanistan, waarbij tien burgers om het leven kwamen, gaan niet akkoord met de excuses van het Amerikaanse leger. In gesprek met het Amerikaanse persbureau AP eist een nabestaande namens zijn familie dat de Verenigde Staten de verantwoordelijken opsporen en bestraffen. Eind augustus kwamen de tien onschuldige burgers om het leven bij de drone-aanval, die bedoeld was om een lid van terreurorganisatie IS uit te schakelen. Aanvankelijk claimde het Pentagon zelfs twee hooggeplaatste terroristen te hebben gedood. In werkelijkheid ging het om een medewerker van een Amerikaanse hulporganisatie en toevallige omstanders, onder wie zeven kinderen. Gisteren erkende de Amerikaanse generaal McKenzie de fout. Hij sprak van 'een tragische vergissing', waarvoor hij zijn de verontschuldigingen aanbood. Volgens hem werd de aanval uitgevoerd nadat het doelwit uitvoerig was bestudeerd, waarna de betrokken officieren ervan overtuigd waren dat hij een bedreiging vormde voor de Amerikaanse militairen op de luchthaven van Kabul. Financiële compensatie Die verklaring is niet geloofwaardig, volgens nabestaande Emal Ahmadi, wiens 3-jarige dochter Malika werd gedood bij de drone-aanval. Volgens hem hadden de betrokken militairen moeten kunnen zien dat er kinderen rond het doelwit liepen. 'Het is niet genoeg om sorry te zeggen', zegt Ahmadi tegen AP. 'Met excuses komt mijn dochter niet terug.' Hij wil niet alleen dat de verantwoordelijken worden vervolgd, maar vraagt ook om financiële compensatie en de evacuatie van een aantal familieleden naar een veilig land. McKenzie liet gisteren desgevraagd weten de getroffen families financieel tegemoet te willen komen, maar hij noemde geen concreet bedrag.
18/09 18u15  Nachtclubs dicht om middernacht? Dan maar 'vroeg pieken'Discotheken en nachtclubs mogen op 25 september de deuren openen, mits ze net als andere horeca om middernacht weer sluiten. 'Absurd', luidde de kritiek. 'Dan blijven clubs in feite gesloten', zei Koninklijke Horeca Nederland (KHN), want wie voor middernacht in een discotheek komt treft daar meestal een lege dansvloer - en dus geen omzet. Ook een kort geding dat de branchevereniging deze week had aangespannen veranderde niets aan de kabinetsplannen. Maar nachtclubs lijken niet voor een gat te vangen. 'Dan maar vroeg pieken', zegt programmeur Michiel Peeters van muziekcentrum TivoliVredenburg in Utrecht. 'Kan het niet na middernacht? Dan maar in de vooravond. We hebben nu al acht dansavonden van 19.30 uur tot middernacht in de agenda staan. Een aantal is al uitverkocht. Mensen hebben behoefte aan de dansvloer.' Dansen tot je voeten pijn doen, en toch op tijd in bed liggen. Demissionair minister De Jonge reageerde vrijdag na de ministerraad positief op dit nieuwe uitgaansfenomeen. 'Prima. Gewoon doen.' Wel benadrukte hij dat bezoekers een coronatoegangsbewijs nodig hebben en dat locaties tot 75 procent van hun zaalcapaciteit mogen gebruiken. Op Twitter wordt positief gereageerd op 'vroeg pieken': Door het hele land staan vanaf 25 september vroege feesten in clubs en discotheken in de agenda. In het Klokgebouw in Eindhoven, een locatie waar normaal gesproken 10.000 bezoekers kunnen feesten, wordt op 25 september een dancefeest voor 7000 mensen gehouden. Vanaf 13.00 uur 's middags. Normaal heet het evenement Nachtcollege, nu is het een Dagcollege. Organisator Joost Holthuizen: 'Op de dag van de persconferentie zagen we de kaartverkoop omhoogschieten en verkochten we binnen een paar uur 600 kaarten.' Hicham Laaboudi (23) is een van de feestgangers. Hij kan niet wachten: 'Met duizenden mensen is het toch beter dan alleen thuis met je speakertje. Een maand geleden heb ik voor het laatst gefeest, daar ben ik speciaal voor naar Berlijn gegaan. Daar hielden ze feesten voor gevaccineerden. Surrealistisch was het, als vanouds. En fijn om mensen te ontmoeten buiten je eigen kring.' Hoewel Laaboudi blij is dat feesten bijna weer kan, wil hij uiteindelijk niet altijd 'vroeg pieken'. 'De nacht associeer ik meer met vrije tijd. De dag meer met school en werk.' Blijvende trend? Toch wordt feesten bij daglicht volgens gedragspsycholoog Sabine Jansen al sinds de toenemende populariteit van festivals meer geaccepteerd. Maar of het een blijvende trend is? 'Ik denk dat de nachtcultuur nooit echt verdwijnt. Het gevoel van saamhorigheid is in een donkere club toch groter dan op een zonovergoten terras. Grenzen vervagen in het donker, zeker onder invloed van alcohol.' Mensen spreken sneller een wildvreemde aan in een club, dan in de supermarkt, zegt Jansen. 'En juist daaraan hebben we na corona veel behoefte: het leren kennen van nieuwe mensen.' Niet alleen voor het nachtleven, ook de evenementenbranche én feestliefhebbers gingen vorig weekend de straat op om te demonstreren voor heropening van de sector: Anke Straten, clubmanager van Bret in Amsterdam, vindt dagfeesten zelfs leuker dan de nacht. ''s Nachts gaan mensen indrinken. Overdag is de sfeer relaxter bij ons. Ook wij organiseren 'vroeg pieken-feestjes', en die zijn stuk voor stuk uitverkocht.' Nachtprogrammeur Peeters van Tivoli denkt dat de animo voor vroege feesten ook na corona blijft bestaan. 'Ja, er ontstaat nu meer ruimte voor avonddansen. Maar als je 18 bent of student, dan wil je niet tussen de veertigers dansen.' Dus de nacht keert terug zodra het mag van het kabinet. Peeters: 'Ja, het heeft iets magisch als jij staat te dansen, terwijl de rest van de wereld slaapt.'
18/09 18u15  Taliban vervangen vrouwenministerie door departement voor 'deugdzaamheid'De Taliban hebben in het gebouw waarin tot voor kort een departement voor vrouwenzaken gevestigd was, het nieuwe ministerie van Deugdzaamheid gehuisvest. Het ministerie in hoofdstad Kabul moet zorgen voor de 'verspreiding van deugd en voorkomen van zonde'. Internationale persbureaus schrijven dat het gebouw eerder vandaag werd ontruimd; onder meer medewerkers van de Wereldbank zouden zijn weggestuurd. Het personeel werkte aan een speciaal financieel ontwikkelingsprogramma voor vrouwen. Vrouwen werkzaam voor het ministerie meldden aan persbureau Reuters dat zij de afgelopen weken naar hun werk probeerden te gaan, maar steeds terug naar huis werden gestuurd. Meisjes niet naar school De Verenigde Naties hebben de Taliban opgeroepen de rechten van vrouwen en minderheden te respecteren. VN-organisatie Unesco heeft daarnaast gezegd dat Afghaanse meisjes snel weer onderwijs moeten kunnen volgen. Als de scholen voor meisjes gesloten blijven, zal dat 'onomkeerbare gevolgen' voor de helft van de Afghaanse bevolking hebben, waarschuwde de onderwijsorganisatie. Unesco reageerde daarmee op een eerdere aankondiging van de Taliban dat 'alle mannelijke leraren en scholieren' kunnen terugkeren naar de middelbare school, zonder melding te maken van vrouwelijke leerlingen of docenten. Toen de extremistische groepering vorige maand de macht greep in Afghanistan, beloofden zij dat vrouwen in het land basisrechten zoals de toegang tot onderwijs zouden behouden. Maar Afghaanse vrouwenactivisten wijzen erop dat de Taliban die beloftes niet nakomen. Zij vrezen dat de groepering het restrictieve beleid van de jaren 90 weer wil invoeren. Demonstraties Sinds het vertrek van de Verenigde Staten uit het land, zijn Afghaanse vrouwenrechtenactivisten meermaals de straat opgegaan. Bij die demonstraties riepen zij de Taliban onder meer op vrouwelijke ministers aan te stellen en vrouwenrechten te waarborgen. De betogingen werden met harde hand opgebroken. Toen de Taliban in de jaren 90 de macht hadden, verboden zij meisjes om onderwijs te volgen. Ook vrouwen mochten niet buitenshuis werken.
18/09 17u15  Taliban vervangen vrouwenministerie voor departement voor 'deugdzaamheid'De Taliban hebben in het gebouw waarin tot voor kort een departement voor vrouwenzaken gevestigd was, het nieuwe ministerie van Deugdzaamheid gehuisvest. Het ministerie in hoofdstad Kabul moet zorgen voor de 'verspreiding van deugd en voorkomen van zonde'. Internationale persbureaus schrijven dat het gebouw eerder vandaag werd ontruimd; onder meer medewerkers van de Wereldbank zouden zijn weggestuurd. Het personeel werkte aan een speciaal financieel ontwikkelingsprogramma voor vrouwen. Vrouwen werkzaam voor het ministerie meldden aan persbureau Reuters dat zij de afgelopen weken naar hun werk probeerden te gaan, maar steeds terug naar huis werden gestuurd. Meisjes niet naar school De Verenigde Naties hebben de Taliban opgeroepen de rechten van vrouwen en minderheden te respecteren. VN-organisatie Unesco heeft daarnaast gezegd dat Afghaanse meisjes snel weer onderwijs moeten kunnen volgen. Als de scholen voor meisjes gesloten blijven, zal dat 'onomkeerbare gevolgen' voor de helft van de Afghaanse bevolking hebben, waarschuwde de onderwijsorganisatie. Unesco reageerde daarmee op een eerdere aankondiging van de Taliban dat 'alle mannelijke leraren en scholieren' kunnen terugkeren naar de middelbare school, zonder melding te maken van vrouwelijke leerlingen of docenten. Toen de extremistische groepering vorige maand de macht greep in Afghanistan, beloofden zij dat vrouwen in het land basisrechten zoals de toegang tot onderwijs zouden behouden. Maar Afghaanse vrouwenactivisten wijzen erop dat de Taliban die beloftes niet nakomen. Zij vrezen dat de groepering het restrictieve beleid van de jaren 90 weer wil invoeren. Demonstraties Sinds het vertrek van de Verenigde Staten uit het land, zijn Afghaanse vrouwenrechtenactivisten meermaals de straat opgegaan. Bij die demonstraties riepen zij de Taliban onder meer op vrouwelijke ministers aan te stellen en vrouwenrechten te waarborgen. De betogingen werden met harde hand opgebroken. Toen de Taliban in de jaren 90 de macht hadden, verboden zij meisjes om onderwijs te volgen. Ook vrouwen mochten niet buitenshuis werken.
18/09 17u15  Duizenden demonstranten Police for Freedom in AmsterdamIn Amsterdam heeft de actiegroep Police for Freedom een protestmars gehouden. Volgens de groep is het 'tijd om op te staan voor de grondrechten van onze kinderen' en werd er daarom betoogd. De gemeente meldt op basis van politiecijfers dat er zo'n 7000 betogers waren. Volgens de organisatie deden er 15.000 mensen mee. De demonstranten liepen een tocht van het Westerpark door een deel van de stad en kwamen rond 15.00 uur weer aan in het park. Veel betogers hadden vlaggen bij zich en ook waren er demonstranten met borden, waarop teksten stonden als 'een injectie is niet sexy'. Deelnemers aan het protest verlieten het Westerpark voor hun mars door de stad: De actiegroep heeft de afgelopen maanden vaker gedemonstreerd tegen de coronamaatregelen, onder meer in Apeldoorn. Dat protest verliep rustig. Een betoging van Police for Freedom in Barneveld op 8 mei liep uit de hand.
18/09 16u15  Planbureau: lange formatie problematisch voor klimaat en energieHet Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is door de lange formatie bezorgd over de uitvoerbaarheid van klimaat- en energiebeleid. Om de klimaatdoelen voor 2030 te kunnen halen, zijn sowieso al meer inspanningen nodig en de trage formatie van een nieuw kabinet kan die doelen nog extra in gevaar brengen. Daarnaast waarschuwt het adviesorgaan voor het risico dat er te weinig (of erg duur) aardgas beschikbaar is, als er in de komende maanden onverhoopt een strenge winter komt. Er wordt in het land al volop gewerkt aan het voorbereiden van de energietransitie, zegt Pieter Boot van het PBL. Toch moeten er nog belangrijke knopen worden doorgehakt. Want om de klimaatdoelen van 2030 te halen, moet er nog veel gebeuren. Met het huidige beleid lukt dat al niet, en dan doet de Europese Unie er ook nog een schep bovenop. 'Het belangrijkste probleem zit bij elektriciteitsnetten', stelt Boot. 'Het duurt heel lang om een hoogspanningsleiding aan te leggen. En er is veel meer stroom nodig om de doelen over acht jaar te kunnen halen. Als die kabels er straks niet zijn, dan lukt dat dus niet. Daarover moeten besluiten worden genomen.' Volle vaart vooruit Niet alleen moet er snel bepaald worden waar en welke extra infrastructuur voor de energiesector nodig is, ook signaleert het PBL dat Nederland zich te weinig rekenschap geeft van waar Brussel mee bezig is. Europa gaat in volle vaart vooruit met klimaatbeleid, en trekt zich daarbij niets aan van de Nederlandse politieke situatie, stelt Boot. Maar op enig moment zal ook hier besloten moeten worden of er meer met huizen moet gebeuren of in de industrie of in de landbouw, of bij allemaal. Belangrijker nog is dat Nederland vervolgens die besluiten ook moet uitvoeren, terwijl ze nog boven op de huidige doelen komen. Het is volgens Boot overigens niet zo dat het huidige demissionaire kabinet niets doet. Komende week komt het kabinet op Prinsjesdag met veel geld om alsnog te proberen de Urgenda-doelstelling te halen. Maar met de echt grote veranderingen moet een nieuw kabinet aan de slag. Bedrijven maken op dit moment volop plannen voor de toekomst, en die willen weten waar ze aan toe zijn, zegt Boot. En gemeenten die bezig zijn met plannen voor een nieuwe toekomstige warmtevoorziening, moeten voor de uitvoering daarvan beter worden toegerust. Een ander probleem vormt de zogenoemde leveringszekerheid van aardgas, belangrijk voor vooral verwarming. De gasprijs stijgt flink, Nederland heeft vrijwel geen lange termijncontracten voor de import van gas en de gasopslagen, met gas voor de winter, zijn veel leger dan normaal. 'Ik vind het raar dat niemand zich daar zorgen over maakt. We hebben niet zo vaak een strenge winter in Nederland. Maar als die er is, heb je veel gas nodig. Wij zijn altijd verwend, want dan ging de gaskraan in Groningen een beetje verder open. Maar dat kan niet meer.' Nederland moet zich beter voorbereiden, vindt Boot. 'Andere landen hebben scenario's klaarliggen, maar voor ons is het iets nieuws. Als je er pas over gaat nadenken als het een keer min 17 wordt, ben je te laat.' Energie-expert Martien Visser (Hanzehogeschool Groningen) is het eens met het PBL. 'Het ministerie zegt altijd: de markt lost het wel op. Maar ik geloof daar toch wat minder in.' Er zijn meerdere redenen waarom er wereldwijd weinig gas beschikbaar is, en de prijs hoog. Een belangrijke reden, vermoedt Visser, is dat gasleverancier Rusland wel blij is met die hoge prijs, en de gaskraan niet verder wil openzetten. Alle gasopslagen in Nederland samen zijn nu voor 52 procent gevuld. Terwijl voor de leveringszekerheid eigenlijk 82 procent nodig is, zegt Visser. 'Nooit eerder waren ze zo leeg. Niet alleen Nederland is hiervan afhankelijk, ook België en Engeland.' Zowel Visser als Boot denkt dat deze materie in Den Haag niet als urgent wordt ervaren. 'Ik denk niet dat de informateur nu de gasproblematiek van misschien min 17 als eerste op z'n agenda heeft', zegt Boot. Dat zou dus wel op de agenda moeten, ook al is het klimaat volgens Boot nog belangrijker. 'De klimaatopgave is natuurlijk het meest urgent.'
18/09 16u15  2051 positieve tests gemeld, gemiddelde daling zet doorBij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 2051 nieuwe positieve tests gemeld. Dat zijn er 97 minder dan gisteren. Gemiddeld daalt het aantal positieve coronatests ook: in de afgelopen zeven dagen werden gemiddeld 2077 positieve tests per dag geregistreerd. Dat is 14 procent minder dan de zeven dagen daarvoor. Na weken van dezelfde coronacijfers lijkt er nu een daling ingezet: Dinsdag bleek dat scholen en kinderopvanglocaties inmiddels een grote bron van besmettingen zijn. Afgelopen week ging het om een vijfde van de herleidbare besmettingen. Dat was een week ervoor nog 12,5 procent en voor de opening van de scholen in augustus wekelijks een paar procent. Ook afname in de ziekenhuizen In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er liggen nu 551 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 566), van wie 192 op de IC (gisteren: 194), meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Bij het RIVM werden vier overleden covid-patiënten gemeld. De afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM gemiddeld zes doden per dag, tegen vijf doden per dag een week eerder.
18/09 16u15  Overlast bevers in Limburg neemt toe, fors meer dieren afgeschotenDe groeiende beverpopulatie in Limburg leidt tot toenemende schade in de provincie. Daardoor zijn er dit jaar ook meer bevers afgeschoten, meldt het waterschap Limburg. Het waren er tachtig. Vorig jaar werden nog dertig dieren afgeschoten, zegt Har Frenken, bestuurder bij het waterschap tegen 1Limburg. De beverpopulatie in Limburg wordt geschat op 1500 exemplaren. Het aantal schademeldingen, zoals bijvoorbeeld graven onder dijken, wegen of fietspaden, neemt toe. Verder leiden beverdammen vaak tot meldingen van wateroverlast. 'Geschikte leefgebieden, waar de bever niemand tot last is, zijn in Limburg bijna niet meer voor handen', zegt Frenken. 'Bevers vestigen zich dan ook steeds vaker in bebouwde omgeving. En dat leidt tot fors meer problemen.' Het kost het waterschap ook steeds meer geld om de schade te herstellen. Vorig jaar maakte het 480.000 euro vrij onder de post beverkosten. Ook Staatsbosbeheer trok 1 miljoen euro uit voor beverwerend gaas in de kades rondom Griendtsveen. Volgens het waterschap hebben de dieren daarnaast al voor tonnen schade aangericht aan een weg en fietspad in de gemeente Horst aan de Maas. Niet meteen afschieten Omdat de bever met uitsterven bedreigd was, werden in 2002 nieuwe dieren uitgezet in Limburg. De populatie van de beschermde diersoort groeide daarna explosief, en de bevers veroorzaakten daarmee ook meer problemen. In 2017 besloot de provincie om bevers die voor problemen bleven zorgen af te schieten. Het waterschap gaat niet meteen over op afschot. Eerst worden niet-dodelijke methoden ingezet zoals bijvoorbeeld het aanleggen van een buis door de dam en het dichten van oeverholen, zodat de bever zijn territorium verlaat. Soms worden dammen ook verlaagd. Pas als deze methoden niet werken, wordt de bever gedood. 'We hebben nog geprobeerd om ze uit te zetten naar Engeland, maar dat kon om veterinaire redenen niet. Afschieten is daarom het laatste redmiddel', stelt Frenken. Andere oplossingen Pascale Plusquin van de Limburgse Statenfractie van de Partij voor de Dieren is het oneens met het afschieten. 'Dat er op sommige plekke schade is, zal ik niet ontkennen. Maar afschieten is niet de oplossing. Bevers blijven terugkomen op de plekken waar ze graag verblijven.' Volgens het Statenlid gaat het waterschap te snel over op afschieten en moet de nadruk liggen op preventieve maatregelen. 'Zoals het plaatsen van roosters, beverwerend gaas en buizen op de grond. Dat zorgt ervoor dat de bevers niet terugkomen op plaatsen waar je ze niet wil hebben.' 'Bevers zorgen alleen lokaal voor overlast en daar kun je wat aan doen. Bijvoorbeeld door de dijken te versterken met draadgaas', zegt ze. Volgens Plusquin vormt de beverpopulatie dan ook geen ernstige bedreiging, maar zijn ze juist van grote waarde voor de natuur. 'Omdat ze zorgen voor biodiversiteit.'
18/09 14u15  Slachtoffers steekincident Almelo waren vrouwen van 70 en 52De twee dodelijke slachtoffers van het steekincident in Almelo van gisteren zijn twee inwoonsters van die stad. Het gaat volgens de politie om een vrouw van 70 en een vrouw van 52. Een 33-jarige vrouw uit de gemeente Rijssen raakte gewond. Ze is opgenomen in het ziekenhuis. Er wordt nog altijd onderzoek gedaan naar het incident van gisteren aan de M. Th. Steynstraat. De politie kreeg iets na 09.00 uur een melding van een steekincident. Toen politiemensen arriveerden stond de aangehouden verdachte, een man van 28 uit Almelo, met een kruisboog op het balkon. Hij schoot op omstanders. De politie zegt nog altijd op zoek te zijn naar beelden van de gebeurtenis. Gisteren zei burgemeester Gerritsen van de Overijsselse stad 'geschokt en ontdaan' te zijn door de zaak. Hij heeft gistermiddag gesproken met de nabestaanden van de slachtoffers. 'Verdachte had meerdere psychoses' Volgens RTV Oost is de verdachte Almeloër meerdere keren opgenomen geweest met psychische problematiek. De man had volgens de regionale omroep het afgelopen jaar last gehad van meerdere psychoses, waarbij hij ook naakt door de stad liep. Hij is eerder deze maand nog aangehouden in een psychose, maar de politie liet hem om onduidelijke redenen gaan. De man op het balkon is te zien in deze video:
18/09 14u15  Gemeente Den Haag wil geen vuurwerkverbod, ook vreugdevuren mogen weerDe gemeente Den Haag is dit jaar niet van plan een algeheel vuurwerkverbod in te voeren. Dat schrijft burgemeester Van Zanen in een brief aan de gemeenteraad. Wel zijn er plannen voor meer vuurwerkvrije zones in de stad. Vorig jaar gold er vanwege corona eenmalig een landelijk vuurwerkverbod. In Rotterdam mag de komende jaren ook geen vuurwerk meer worden afgestoken, net als in Amsterdam. Ook de gemeente Utrecht werkt aan een plan voor een verbod. Begin 2020 besloot het kabinet al tot een verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen. Lichter vuurwerk, zoals grondbloemen en vuurwerkfonteinen, zijn nog wel toegestaan. De gemeente Den Haag is niet van plan het voorbeeld van de andere grote steden te volgen. Uit een onderzoek onder inwoners is gebleken dat 48 procent voor een vuurwerkverbod is en 41 procent tegen, de rest stemde neutraal. Vier jaar geleden was nog 52 procent voor en 38 procent tegen. Van Zanen schrijft dat, gelet op de uitkomsten van het onderzoek, er daarom geen plannen zijn voor een stedelijk vuurwerkverbod. Een landelijk verbod is volgens Van Zanen effectiever: 'Een stedelijk verbod verbiedt het afsteken, maar niet de verkoop. Dat bemoeilijkt de handhaving van het verbod.' Ook vreugdevuren mogen weer Ook vreugdevuren moeten de komende jaarwisseling weer mogelijk zijn. Die konden de afgelopen twee jaar niet doorgaan. Er zijn nu vier vergunningsaanvragen binnen en daar staat de gemeente positief tegenover, omdat het overlast in de openbare ruimte zou voorkomen. Wel zijn de vreugdevuren gebonden aan strikte voorwaarden om de veiligheid van omstanders en omwonenden te garanderen. Dat laatste heeft alles te maken met de jaarwisseling van 2018-2019. Toen ontstond er bij Scheveningen een vonkenregen waardoor in de buurt brandjes ontstonden. Dat kwam doordat de vreugdevuren hoger waren dan toegestaan; de autoriteiten wisten daarvan maar traden niet op uit angst voor ongeregeldheden. Vuurwerkvrije zones Er worden wel flink meer vuurwerkvrije zones in de stad ingesteld. In totaal moeten dat er bij de komende jaarwisseling 53 zijn, dertig meer dan bij de jaarwisseling 2019-2020. Die zones komen vooral rond ziekenhuizen, kinderboerderijen en dierenopvanglocaties te liggen. Daarnaast kunnen bewoners op eigen initiatief een vuurwerkvrije buurt uitroepen als daar behoefte aan is, schrijft Van Zanen.
18/09 14u15  500 kilo vuurwerk aangetroffen in rijtjeshuis HarderwijkIn een rijtjeshuis in Harderwijk is de politie bezig met het weghalen van zo'n 500 kilo vuurwerk. Het vuurwerk werd per toeval gevonden door de brandweer, die was afgekomen op een melding van een keukenbrand. Het gaat volgens de politie om zowel professioneel als (illegaal) consumentenvuurwerk. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) helpt de politie bij het veilig weghalen van het vuurwerk. De bewoner van de woning aan de Leembergerhout is opgepakt.
18/09 14u15  Actiegroep Police for Freedom demonstreert in AmsterdamIn Amsterdam houdt de actiegroep Police for Freedom een protestmars. Volgens de groep is het 'tijd om op te staan voor de grondrechten van onze kinderen' en wordt er daarom betoogd. De demonstranten lopen een tocht van het Westerpark door een deel van de stad en keren daarna terug in het park. Veel betogers hebben vlaggen bij zich en ook zijn er demonstranten met borden, waarop teksten staan als 'een injectie is niet sexy'. Volgens een verslaggever ter plaatse waren er aan het begin van het protest op het veld zo'n duizend mensen en zijn er gedurende de tocht meer mensen aangesloten. AT5 spreekt van enkele duizenden deelnemers. De politie en de gemeente hebben nog geen aantallen gegeven. De actiegroep heeft de afgelopen maanden vaker gedemonstreerd, onder meer in Apeldoorn. Dat protest verliep rustig. Een betoging van Police for Freedom in Barneveld op 8 mei liep uit de hand.
18/09 14u15  Operatie Market Garden op Ginkelse Heide herdachtOp de Ginkelse Heide bij Ede is de bevrijdingsoperatie Market Garden herdacht. Normaal gesproken wordt de operatie grootscheeps herdacht, dit jaar waren er maximaal 15.000 toeschouwers welkom die alleen te voet of per fiets mochten komen. Veteranen uit het buitenland waren er niet bij. De herdenking begon met de luchtlandingen. Honderden parachutisten uit verschillende landen, waaronder Polen, de Verenigde Staten en Italië sprongen uit deels historische vliegtuigen om de Slag om Arnhem uit 1944 te herdenken, meldt Omroep Gelderland. Bekijk hier de beelden: Daarna hielden burgemeesters, wethouders, en vertegenwoordigers van verschillende Airborne-organisaties speeches. Burgemeester Verhulst van Ede benadrukte het belang van de herdenking. 'De verhalen verbinden ons en moeten we behouden. Laten we ze ook gebruiken tegen onderdrukking en tegen onrechtvaardigheid.' Tijdens de toespraken eerden verschillende commandanten niet alleen de militairen uit 1944, maar ook die van nu. Zoals de militairen 'die op het vliegveld van Kabul hun leven riskeren om dat van anderen te redden', aldus commandant Schreurs van de Luchtmobiele Brigade. De plechtigheid werd afgesloten met korte muziekoptredens, een minuut stilte en een kranslegging. Market Garden was een gewaagd plan van de geallieerden om het oosten van Nederland te bevrijden om daarna snel door te kunnen stoten naar het Ruhrgebied en uiteindelijk zelfs de Duitse hoofdstad Berlijn. Daartoe landden duizenden parachutisten ver achter de Duitse linies op de Ginkelse Heide. Zij moesten de bruggen over de Maas, Waal en Rijn heroveren op de Duitsers. Tegelijk zouden de Amerikanen vanuit het deels al bevrijde zuiden van Nederland oprukken. Het plan mislukte, vooral omdat de Duitse tegenstand veel groter was dan aanvankelijk ingeschat. Ook de communicatie tussen de verschillende geallieerde troepen was slecht. De bevolking van Arnhem en Oosterbeek kwam klem te zitten tussen de strijdende partijen. Bekijk hier een terugblik op Operatie Market Garden:
18/09 13u15  'Onderhoud tienduizenden corporatiewoningen matig tot zeer slecht'Van de ruim 2 miljoen sociale huurwoningen in Nederland zijn er zeker 80.000 matig tot zeer slecht onderhouden. Dat concludeert RTL Nieuws op basis van cijfers van de Autoriteit woningcorporaties. Sommige woningen zijn volgens RTL zelfs zo slecht onderhouden dat sloop noodzakelijk is. Corporatiewoningen worden door inspecteurs ingedeeld in een conditiecategorie van 1 tot 6. Bijna een half miljoen corporatiewoningen zijn uitstekend onderhouden (categorie 1), ruim 600.000 woningen verkeren in goede conditie (categorie 2). Bij 450.000 woningen is het onderhoud redelijk (categorie 3). 3000 zeer slecht In de overige gevallen is onderhoud hoog nodig, concludeert RTL. Zo'n 70.000 woningen zijn matig onderhouden (categorie 4), 11.000 slecht (categorie 5) en 3000 zeer slecht (categorie 6). Van ruim 450.000 corporatiewoningen is geen score bekend. Van de ruim 300 woningcorporaties in Nederland hebben er 80 hun zaakjes goed op orde. Al hun woningen hebben maximaal een conditiescore van 3. Sommige corporaties scoren beduidend slechter. De helft van de woningen van Woonstad Rotterdam valt in categorieën 4 tot en met 6. Ook Woningbedrijf Velsen en ProWonen behalen zulke percentages. In een reactie verwijst corporatiekoepel Aedes naar gebrek aan financiële middelen: 'De beschikbare financiële middelen van corporaties staan continu onder druk. Omdat je als corporatie elke euro uiteraard maar één keer kunt uitgeven, is het belangrijk om bij de beoordeling van ieder complex na te gaan of renovatie nog steeds een reële optie is, of dat wellicht sloop en nieuwbouw meer op zijn plaats is.'
18/09 13u15  Formatie verder in Hilversum, druk om nu echt stappen te zettenInformateur Remkes en de onderhandelaars van VVD, D66 en CDA zijn in Hilversum besprekingen begonnen om te kijken of die drie partijen kunnen samenwerken in een kabinet. Remkes, die vorige week werd aangesteld als informateur, voerde de afgelopen tijd al diverse gesprekken en hij heeft dit weekend uitgetrokken om 'vanuit de inhoud te verkennen' of er een vruchtbare samenwerking mogelijk is tussen de drie. Het is de bedoeling dat de hoofdrolspelers zich op het landgoed De Zwaluwenberg even onttrekken aan de Haagse 'kaasstolp' en wat langer achter elkaar met elkaar praten. Remkes erkende bij aankomst in Hilversum dat het de afgelopen dagen allemaal niet eenvoudiger is geworden. Hij doelde daarme op het aftreden van de ministers Kaag en Bijleveld. Kaag vertrok donderdag en Bijleveld vrijdag. Achter de schermen maken de partijen elkaar harde verwijten over de manier waarop dat is gegaan. Bij het overleg zijn de partijleiders Rutte, Kaag en Hoekstra aanwezig en hun secondanten (Hermans (VVD), Jetten (D66) en Heerma (CDA). Ze blijven tot morgenmiddag in Hilversum. Rutte, Kaag en Hoekstra zeiden alle drie dat er nu echt snel een kabinet moet komen. 'Laten we hopen dat dit weekeind daaraan bijdraagt', zei Rutte. Hij hoopt dat er vrij snel na het weekend een doorbraak komt. Het is inmiddels al meer dan een half jaar na de verkiezingen en door allerlei oorzaken zit er nog helemaal geen schot in de formatie. Tot echte onderhandelingen is het nog niet gekomen. Intussen neemt van alle kanten de roep toe om nu echt snel een kabinet te vormen. De opdracht van de Kamer aan Remkes is om zich te richten op een minderheidskabinet uit een combinatie van VVD, D66 en CDA. Binnen die opdracht is het dus ook mogelijk dat niet alle drie de partijen in het kabinet komen.
18/09 12u15  Parachutisten landen op Ginkelse Heide bij herdenking Market GardenOp de Ginkelse Heide bij Ede zijn honderden parachutisten uit deels historische vliegtuigen gesprongen om de Slag om Arnhem uit 1944 te herdenken. Operatie Market Garden wordt normaal grootscheeps herdacht, dit jaar zijn er maximaal 15.000 mensen welkom die alleen te voet of per fiets mogen komen. Verder is de herdenking via een livestream van Omroep Gelderland te zien. Market Garden was een gewaagd plan van de geallieerden om het oosten van Nederland te bevrijden om daarna snel door te kunnen stoten naar her Ruhrgebied en uiteindelijk zelfs de Duitse hoofdstad Berlijn. Daartoe landden duizenden parachutisten ver achter de Duitse linies op de Ginkelse Heide. Zij moesten de bruggen over de Maas, Waal en Rijn heroveren op de Duitsers. Tegelijk zouden de Amerikanen vanuit het deels al bevrijde zuiden van Nederland oprukken. Het plan mislukte, vooral omdat de Duitse tegenstand veel groter was dan aanvankelijk ingeschat. Ook de communicatie tussen de verschillende geallieerde troepen was slecht. De bevolking van Arnhem en Oosterbeek kwam klem te zitten tussen de strijdende partijen. Bekijk hier een terugblik op Operatie Market Garden:
18/09 12u15  In het nieuwe vluchtelingenkamp op Samos blijft de poort 's avonds dichtOp het Griekse eiland Samos, vlak voor de Turkse kust, gaat vandaag een nieuw vluchtelingenkamp open. Dat moet plaats bieden aan ongeveer 5000 migranten die eerder in andere Griekse kampen verbleven. Het is een afgesloten kamp; er staan hoge hekken met prikkeldraad omheen en mensen kunnen er alleen met een pasje naar binnen. Ook blijven 's nachts en 's avonds de poorten dicht. Op de nieuwe locatie staan containerwoningen in plaats van tenten, met betere voorzieningen, zoals airco en verwarming. De Griekse regering presenteert het als een 'modelkamp', veel beter dan de overvolle kampen op andere eilanden, waar vluchtelingen vaak onder erbarmelijke omstandigheden verblijven. Het moet ook plaats bieden aan nieuwe vluchtelingen die op Samos aankomen. Verzet Dat het om een gesloten kamp gaat, stuit op verzet van mensenrechtenorganisaties. Ook de VN-vluchtelingenorganisatie vindt de beperkingen te streng: 'Asielzoekers zijn geen criminelen of een risico voor de gemeenschap, het zijn mensen die hulp nodig hebben. Wij vinden dat de kampen open moeten zijn', zegt de organisatie.
18/09 10u15  Vrijwilligers ruimen zwerfafval op en gaan vermoedelijk minder plastic flesjes vindenOp honderden plekken in het land worden vandaag acties gehouden om zwerfafval op te ruimen tijdens World Cleanup Day. Het is een wereldwijde actie: ook in 180 andere landen wordt zwerfafval van de straat gehaald. Vorig jaar deden bijna 40.000 mensen in Nederland mee aan de actie. Onder meer langs de Maas worden duizenden vrijwilligers verwacht die meehelpen om de rommel langs en in de rivier op te ruimen. Bij een opruimactie vorige maand werden meer dan 150 containers aan afval uit de rivier gehaald. Plastic flesjes Vermoedelijk vinden de opruimvrijwilligers dit jaar sowieso minder plastic flesjes. 'Zwerfinator' Dirk Groot, die al jaren strijdt tegen zwerfafval, constateerde eerder deze week dat hij veel minder plastic flesjes per kilometer vindt. Het aantal ging van 8,5 per kilometer naar 4,8 per kilometer. 'De invoering van statiegeld was afgelopen juli en je ziet dat nu al terug in de data', zegt Merijn Tinga in het NOS Radio 1 Journaal. Tinga is al jaren betrokken bij de opruimactie. Per 31 december volgend jaar komt er ook 15 cent statiegeld op blikjes. Buitengebieden Volgens Tinga wordt tijdens de opruimactie relatief weinig rommel aangetroffen in het centrum van een stad of dorp. 'Maar wat mensen wel gaan zien, denk ik, is dat als je naar de buitengebieden gaat je daar heel veel zwerfafval vindt. Waar wij als zwerfafvalrapers vaak ook toe oproepen is dat je het ook moet gaan vastleggen. Dus stop met opruimen, maar start met vastleggen. Gebruik apps om dat zwerfafval vast leggen', zegt Tinga. De organisatie van de World Cleanup Day roept mensen op de 'Litterati'-app te gebruiken, waarin mensen kunnen vastleggen welke rommel ze aantreffen. 'En daarmee kunnen we druk zetten bij producenten of hen dwingen om tot andere oplossingen te komen', zegt Tinga. 'Het zwerfafval is uiteindelijk een resultaat van onze wegwerpmaatschappij. En vooral dat plastic is heel schadelijk.'
18/09 10u15  Tegenslag voor Biden: adviespanel vindt boosters nog niet nodig voor álle AmerikanenNiet alle Amerikanen, maar alleen 65-plussers, mensen met een kwetsbare gezondheid en zorgmedewerkers moeten een extra coronavaccinatie krijgen. Dat is de conclusie van een adviespanel van de Amerikaanse medicijnwaakhond FDA, dat gisteravond stemde over de goedkeuring van een derde Pfizer-dosis voor 16-plussers. Officieel is de uitkomst slechts een advies, maar de FDA neemt de adviezen van het panel meestal over. Het zou een tegenvaller betekenen voor de Amerikaanse president Biden. Hij kondigde in augustus aan alle volledig gevaccineerde Amerikanen acht maanden na hun laatste dosis een boosterprik aan te willen bieden. Dat had overmorgen moeten beginnen. Maar de FDA-commissie vindt dat er niet genoeg bewijs is dat het nu al nodig is. De meeste onderzoeken tonen aan dat de bescherming van twee doses Pfizer of Moderna, de twee meest gebruikte vaccins in de VS, tegen ziekenhuisopnames en overlijden hoog blijven, ook na een paar maanden en ook tegen de deltavariant. Stevige discussie De discussie over de boosterstrategie ging er stevig aan toe. Afgelopen week publiceerde een internationaal onderzoeksteam een overzichtsstudie in The Lancet naar de noodzaak van extra prikken. Onder hen bevonden zich ook twee onderzoekers die verbonden zijn aan de FDA. Voorafgaand aan de publicatie hadden ze al aangekondigd te vertrekken bij de FDA, naar verluidt omdat ze het oneens zijn met Bidens boosterplan. Conclusie van de overzichtsstudie was dat bescherming van de vaccins tegen ernstige ziekte nog steeds heel erg hoog ligt. Boosters zijn daarom niet nodig voor de hele bevolking. Het CDC, het Amerikaanse equivalent van het RIVM, kwam dan weer met een onderzoek waaruit zou blijken dat de bescherming van Pfizer tegen ziekenhuisopnames na vier maanden af zou nemen tot 77 procent. Kanttekening daarbij is dat de patiënten in dat onderzoek gemiddeld 68 jaar oud waren. Bij ouderen kan het immuunsysteem in het algemeen minder goed werken, dus het is de maar de vraag wat de resultaten zeggen over de noodzaak van een extra prik bij iedereen. Data uit Israël Min of meer tegelijkertijd werd er ook een Israëlische studie gepubliceerd die de effecten van een derde coronaprik lieten zien. In Israël kunnen alle 12-plussers een extra prik halen. De kans op ziekenhuisopname zou na een derde prik tot wel twintig keer lager zijn dan bij mensen die twee keer gevaccineerd waren. Maar volgens verschillende experts zegt die studie weinig over de lange termijn. Israël deelt pas sinds augustus derde prikken uit. Vanwege de Israëlische data zouden verschillende adviseurs van Biden ook hebben opgeroepen tot boostershots. Het aantal coronagevallen en ziekenhuisopnames in de VS stijgt sterk. De regering van Biden staat daarom onder druk om in te grijpen. Maar het panel van de FDA zegt dat de Israëlische en Amerikaanse situatie niet helemaal vergelijkbaar zijn. In Israël werd het grootste deel van de bevolking in een hele korte tijd ingeënt, al aan het begin van dit jaar. Bekijk ook deze video over de Israëlische boostercampagne: Ook hanteren Israëlische en Amerikaanse onderzoekers een andere definitie van ernstige ziekte, waardoor het opnamebeleid in ziekenhuizen anders kan zijn, zeiden FDA-onderzoekers. Dat zou kunnen verklaren waarom in Israël op een zeker moment de helft van alle coronapatiënten in het ziekenhuis volledig gevaccineerd was, terwijl in de VS slechts 2 procent van de ziekenpatiënten volledig gevaccineerd is. Volgens veel Amerikaanse experts toont dat aan dat het veel belangrijker is om ongevaccineerden, in Amerika en wereldwijd, te prikken dan nu al derde doses uit te delen aan de hele bevolking. Het FDA-panel volgt daarmee deels de visie van veel internationale wetenschappers. Gezondheidsraad De Wereldgezondheidsorganisatie heeft westerse landen gevraagd om voorlopig te wachten met boosters, zodat er meer geprikt kan worden in landen met een lage vaccinatiegraad. Hoe meer mensen immuniteit opbouwen tegen corona, hoe kleiner de kans dat er nog besmettelijkere varianten van het virus opduiken, of varianten die helemaal niet vatbaar zijn voor de vaccins. In Nederland heeft de Gezondheidsraad geadviseerd nog geen boosters uit te delen. Alleen mensen met een verzwakt immuunsysteem die na twee prikken geen of onvoldoende bescherming hebben opgebouwd, moeten vooralsnog in aanmerking komen voor een derde prik, zegt de Gezondheidsraad. Dat moet niet als booster gezien worden, maar als onderdeel van de primaire serie prikken. Naar schatting gaat het daarbij om 200.000 tot 400.000 Nederlanders. Er moeten wel vast voorbereiding getroffen worden om boosters uit te delen als blijkt dat de werking van de vaccins tegen ernstige ziekte na verloop van tijd afneemt, aldus de Gezondheidsraad.
18/09 09u15  Nog niemand aangehouden voor autobranden in Ede, mogelijk link met kermisruzieNa de serie autobranden van eerder deze week in Ede is nog niemand opgepakt. In de nacht van maandag op dinsdag raakten op zes verschillende plekken twintig auto's beschadigd door brand. De politie heeft veel beeldmateriaal toegestuurd gekregen en er worden nog getuigen gehoord. Volgens de brandweer zijn er stenen gevonden bij de beschadigde en uitgebrande auto's. Kermis Inwoners van de wijk Veldhuizen zouden hebben gezien dat er ruiten werden ingegooid, waarna brand werd gesticht met een brandbare vloeistof. Twee mannen op scooters zouden volgens getuigen zijn weggereden toen de auto's in vuur en vlam stonden. Omroep Gelderland schrijft dat de branden mogelijk een gevolg zijn van een conflict tussen rivaliserende groepen. Er zou ruzie zijn geweest op de kermis in Ede, waarna een van de groepen gedreigd zou hebben met represailles. De politie zegt op de hoogte te zijn van dit scenario en roept getuigen op informatie te delen.
1 2


Zoeken


Weer & Verkeer



Verkeerscentrum >

Meest gelezen

7x Problemen met kwetsbare 112-meldkamers na zes jaar nog niet opgelost23/09 12u15 - NOS.nl: De problemen met de 112-meldkamers zijn nog altijd niet opgelost omdat aanbevelingen niet worden opgepakt. Daardoor kan het afhandelen van noodmeldingen vertraging oplopen. De personele bezetting in de politiemeldkamers is 'alarmerend', er is nog steeds een tekort aan gekwalificeerd personeel. Dat concluderen de Inspectie Justitie en Veiligheid en het Agentschap Telecom in een brief aan de Nationale Politie en het Bestuurlijk Meldkamer Beraad, waar onder anderen vertegenwoordigers van ministeries (Veiligheid en Justitie en Defensie) en de politie in zitten. Al zes jaar geleden, in 2015, concludeerden de toezichthouders dat de regionale meldkamers voor 112-oproepen zeer kwetsbaar zijn, vanwege onder meer een tekort aan personeel en verouderde ict. Vier jaar later, in 2019, kwam naar voren dat er 'niet of nauwelijks invulling was gegeven' aan de aanbevelingen. En in de brief die nu is verstuurd, staat dat aanbevelingen 'nog steeds niet of zeer beperkt zijn opgevolgd'. 'Verantwoordelijkheden verbrokkeld' 'De Inspectie en het agentschap maken zich grote zorgen over het ontbreken van overzichtsinformatie aangaande het meldkamerstelsel', staat erin. Ook constateren ze dat verantwoordelijkheden verbrokkeld zijn, wat de besluitvorming belemmert. De autoriteiten beklagen zich er ook over dat ze lang hebben moeten wachten op informatie, dat veel meldkamers helemaal niets hebben verstrekt of dat de informatie dusdanig abstract is dat die niet bruikbaar is. Er zijn wel stappen gezet om de ict te verbeteren, maar er is bijvoorbeeld nog altijd geen compleet onderzoek in gang gezet naar de infrastructuur, zien de toezichthouders 'met verbazing'. De ict is nog altijd 'sterk verouderd'. Ze hebben er ook geen vertrouwen in dat er snel verbeteringen komen, 'ondanks de inspanning van veel loyale medewerkers'. Opnieuw wordt geadviseerd een onderzoek uit te voeren om het hele systeem door te lichten, inclusief de ict-infrastructuur.
6x Terug naar Duits watersnoodgebied: 'Hart van ons dorp klopt niet meer'22/09 22u15 - NOS.nl: Ruim twee maanden na de overstromingen in Duitsland die aan meer dan 180 mensen het leven kostten, is het leven in het rampgebied nog altijd verre van normaal. De vuilnisbergen van met modder besmeurde huisraad, auto's en bomen zijn grotendeels weggeruimd, de huizen gestript van muren en vloeren. Maar voordat de wederopbouw serieus kan beginnen, gaat de blik gaat naar Berlijn. 'De beloftes die in de verkiezingscampagne worden gedaan, moeten ze wel nakomen.' Op het plein voor de basisschool in Dernau komt veel samen: er is gratis middag- en avondeten voor bewoners, ook vrijwilligers en klussers zijn welkom. Je kunt er schoon drinkwater halen, douchen en sinds begin deze week... stemmen. Eigenlijk mogen de Duitsers pas zondag naar de stembus, maar op meerdere plekken in het overstromingsgebied vind je nu al ad hoc stembureaus. Een laptop, een printer, een kartonnen doos die dienst doet als stemhokje, meer is het niet. 'Mensen zijn hun stempapieren kwijtgeraakt, hebben geen tijd gehad om nieuwe te regelen of zich te registreren voor een stem per post. Hier printen we een stembiljet uit en dat kan meteen in de bus', zegt de vrolijke vrijwilligster van het bureau. Een man in klus-outfit komt aangefietst, binnen drie minuten heeft ie z'n kruisje gezet. Heeft de ramp nog invloed gehad op zijn stem? 'Nee, mijn stem stond al lang vast, maar ik was wel bang dat mijn stem misschien verloren zou gaan. Dus gelukkig kon ik hier spontaan terecht.' De verkiezingen zijn in Dernau niet het gesprek van de dag. Mensen hebben wel wat anders aan hun hoofd. Maar ze weten wel wat ze van politici verwachten: 'Geld', zegt Dernauer Udo Creuzberg overtuigd. 'Slopen, opruimen, schoonmaken, alles wat vrijwilligers konden doen, is wel gedaan. Nu hebben we professionele werklui nodig, elektriciens, verwarmingsinstallateurs, loodgieters. En die moeten we kunnen betalen.' Bakker komt niet meer terug Dernau is een van de zwaarst getroffen dorpen in het Ahrdal. Van de 650 huizen zijn er 570 beschadigd of verwoest. In de Hauptstrasse is de schade goed te zien. Hier stond het water 7 meter hoog. Zeker tien huizen zijn al gesloopt, op een paar staat een groot geel kruis: ook die zijn niet meer te redden. De bakkerij, de slager, de supermarkt de gebouwen staan er nog, maar zijn niet veel meer dan een lege huls. Burgemeester Alfred Sebastian vertelt dat de bakker niet meer van plan is terug te komen. 'Dit was het hart van ons dorp en het klopt niet meer.' Zo ziet het dorp er nu uit: Om de toekomst van zijn dorp te redden, is hij aangewezen op hulp van de deelstaat en van politiek Berlijn, zegt Sebastian. Hij maakt zich zorgen dat naarmate de tijd verstrijkt, de aandacht voor het gebied verdwijnt. Samen met andere burgemeesters uit de regio heeft hij een brief geschreven aan bondskanselier Merkel: 'Opdat ze ons niet vergeten, ook na de verkiezingen niet.' Sebastian is blij met het geld dat tot nu toe door de regering is toegezegd (30 miljard euro, red.). Vooral de belofte om ook de schade te vergoeden van de mensen die niet verzekerd zijn, is volgens hem belangrijk. Net als tempo maken: het beloofde geld moet snel worden uitgekeerd. Haast Haast is ook geboden bij het aanleggen van verwarmingen. Niet alleen omdat de herfst zich voelbaar aandient, maar ook om de overgebleven huizen te redden. 'De muren moeten droog voor het echt koud wordt', zegt installateur Danny Nürnberg. 'Als het water in de muren bevriest, zet het uit en ontstaan er minischeurtjes. En dan kun je al deze huizen in de lente alsnog platgooien'. Nürnberg legt vandaag samen met zijn team bij zestien huizen in Dernau een provisorische verwarming aan. Dat gebeurt allemaal vrijwillig en met gedoneerde materialen: opnieuw een voorbeeld van de drijvende kracht van liefdadigheid in Dernau. Een van Nürnbergs stops is Pension Sebastian. Eigenaresse Katrin Zetsche-Josten is opgelucht: 'We bivakkeren op de zolder, tot nu toe met een straalkacheltje, maar het werd echt al koud. En het is ook belangrijk voor de muren.' Ook aan haar de vraag over politiek. Hebben de overstromingen of de manier hoe de politiek ermee om is gegaan invloed op haar stem voor zondag? 'Mijn vertrouwen in de politiek heeft een knauw gekregen. Ook omdat we van tevoren niet goed zijn gewaarschuwd.' Van een volgende regering verwacht ze vooral dat ze verzekeraars zullen verplichten om mensen in hoogwatergebieden te verzekeren. 'We willen hier blijven wonen en ons huis weer opbouwen. Maar dan moet ik wel een verzekering kunnen krijgen tegen een normale premie.' Ook burgemeester Sebastian denkt na over verzekeringen en of de verzekeraars wel genoeg geld uitbetalen om huizen zo weer op te bouwen dat ze bestand zijn tegen hoogwater. Maar het meest maakt hij zich zorgen over de mentale gezondheid van zijn Dernauers. 'De huizen zijn leeg, maar de hoofden niet. Mensen staan voor hun huizen, zien het grote niets en vragen zich af hoe lang het nog gaat duren voor ze hier weer kunnen wonen. Ik hoop maar dat ze de moed erin houden.'
6x Zaak Gabby Petito en spoorloze verloofde leidt tot 'online wervelwind'22/09 22u15 - NOS.nl: De Instagram-pagina van de Amerikaanse Gabby Petito stond er wekenlang vol mee: foto's van haar en haar verloofde Brian Laundrie, poserend in spectaculaire natuurgebieden en bij fotogenieke kliffen. Maar deze maand brokkelde het beeld van een sprookjesachtige rondreis door de Verenigde Staten stukje bij beetje af. Eerst verloren de ouders van Petito het contact met hun dochter, kort daarna keerde Laundrie in zijn eentje terug naar huis. Waar zijn verloofde was, wilde hij niet zeggen. De zaak kwam in een stroomversnelling toen Petito's ouders hun dochter als vermist opgaven. Afgelopen zondag werd haar lichaam gevonden in een nationaal park in Wyoming. Laundrie is ondertussen al dagen spoorloos. De zaak houdt veel Amerikanen bezig. Persbureau AP spreekt van een 'online wervelwind' met huis-tuin-en-keukenspeurneuzen die via onder meer TikTok en Instagram allerlei eigen theorieën over de zaak delen. De FBI en de politie zeggen te zijn overspoeld met tips over de mogelijke locatie van Laundrie. Naar hem wordt nu gezocht in een natuurreservaat in Florida, onder meer met duikteams. Swipe door de afbeeldingen voor een tijdlijn: Dat deze individuele kwestie de gemoederen zo bezighoudt is opvallend, vindt communicatiewetenschapper Mark Boukes van de Universiteit van Amsterdam. 'In de VS worden iedere dag mensen vermoord.' Volgens Boukes spelen twee factoren een rol bij de aandacht die de zaak-Petito krijgt. Allereerst voldoet het verhaal in sterke mate aan de criteria die journalisten gebruiken om een zaak tot nieuws te verheffen, zegt hij. 'Zo is er veel beeldmateriaal beschikbaar van haar en haar verloofde.' Bekijk hieronder een overzicht in video: Petito en Laundrie deelden foto's en video's van hun roadtrip via sociale media. Ook zijn er bodycambeelden gemaakt toen agenten het stel medio augustus aanspraken na een ruzie. 'Met zulk beeldmateriaal kun je een aantrekkelijk verhaal maken', zegt Boukes. Het tweede element dat volgens hem van belang is, is het gegeven dat er steeds nieuwe wendingen zijn in het verhaal. 'Die kunnen steeds weer als nieuws worden gebracht. Het verhaal volgt bovendien het plot zoals we dat kennen uit films: er zijn honderden roadtrip-horrorfilms gemaakt. Het is herkenbaar.' In de Verenigde Staten klinkt ook kritiek op de vele aandacht voor de zaak. Meerdere media schrijven over het zogeheten missing white woman syndrome, een begrip dat al jaren wordt gebruikt door mensen die vinden dat vermissingen van witte vrouwen meer media-aandacht krijgen dan soortgelijke zaken met niet-witte vrouwen of mannen. Volgens cultuur- en mediawetenschapper Dan Hassler-Forest van de Universiteit Utrecht kent dit fenomeen een lange geschiedenis in de Verenigde Staten. 'Het schrijnende is dat in Utah en in andere staten tientallen native American-vrouwen vermist zijn geraakt en dat daar weinig aandacht aan wordt besteed. Dat geldt eveneens voor vermiste Afro-Amerikaanse jonge vrouwen.' True crime Los daarvan speelt volgens Hassler-Forest ook mee dat verhalen over criminaliteit in het lokale Amerikaanse nieuws vrij populair zijn. 'Af en toe breekt er eentje door naar nationaal niveau.' Sociale media spelen daar een steeds grotere rol in, zegt de wetenschapper. 'In dit geval komt de verdwijning ook op een moment dat complottheorieën wild circuleren en er tegelijkertijd een grote groep true crime-fans actief is die zulke zaken wil oplossen.' Daarmee willen ze de politiemacht versterken, verklaart Hassler-Forest. 'Die groep heeft op sociale media heel veel verschillende theorieën geponeerd, die de zaak levendig houden. Er zitten ook veel verhalen tussen die niet blijken te kloppen, maar die zorgen er wel voor dat er informatie circuleert waar de media weer op kunnen inhaken. Zo blijft dit verhaal leven.'
6x Op de valreep toch licentieverlenging voor kritische Poolse nieuwszender22/09 23u15 - NOS.nl: De kritische nieuwszender TVN24 mag toch blijven uitzenden in Polen. Eerder werd er rekening mee gehouden dat de vergunning zou worden ingetrokken vanwege een omstreden mediawet, maar de Poolse toezichthouder heeft de licentie nu toch verlengd. Komende zondag zou de uitzendlicentie aflopen. Die was in gevaar gekomen nadat het lagerhuis vorige maand een omstreden aanpassing van de mediawet had aangenomen. In de wet staat dat niet-Europese bedrijven geen meerderheidsbelang mogen hebben in Poolse media. TVN24 is grotendeels in handen van het Amerikaanse Discovery, Volgens de regering moet de wet buitenlandse beïnvloeding via de media voorkomen, maar critici stelden dat de wetsaanpassing bedoeld was om de persvrijheid in het land verder in te perken. Dagelijks kijken miljoenen mensen naar de onafhankelijke nieuwszender. Nederlandse licentie Het Poolse hogerhuis keerde zich echter enkele weken geleden tegen de mediawet. Daarop kondigde regeringspartij PiS aan om er in het lagerhuis opnieuw over te gaan stemmen, wat de beslissing van het hogerhuis zou kunnen overrulen. Ook president Duda moet zijn goedkeuring nog geven. Overigens kreeg TVN24 onlangs een uitzendlicentie in Nederland, waardoor de zender in principe toch al kon blijven uitzenden in Polen en de rest van de Europese Unie.
6x Algerije sluit luchtruim voor Marokko om diplomatieke onenigheid23/09 01u15 - NOS.nl: Algerije sluit het luchtruim voor alle militaire vliegtuigen en burgertoestellen uit Marokko. De Algerijnse autoriteiten kondigen die maatregel aan vanwege de 'aanhoudende provocaties en vijandelijke praktijken' van het buurland. Vorige maand verbrak Algerije al de diplomatieke banden met Marokko. De Marokkaanse regering in Rabat heeft formeel nog niet gereageerd. Een bron bij Royal Air Maroc, de nationale luchtvaartmaatschappij van Marokko, heeft gezegd dat de sluiting van het luchtruim geen grote gevolgen heeft. Ongeveer vijftien vluchten per week zouden nu moeten worden omgeleid over de Middellandse Zee. Twistpunten De relatie tussen de Noord-Afrikaanse landen is al tientallen jaren slecht. Dat heeft onder meer te maken met de Westelijke Sahara. Het gebied werd in de jaren 70 door Marokko geannexeerd en Rabat beschouwt het als Marokkaans. In de Westelijke Sahara is ook de onafhankelijkheidsbeweging Polisario Front actief, die strijdt voor onafhankelijkheid. De beweging krijgt steun vanuit Algiers en hun leider, Brahim Ghali, verblijft in Algerije. Omgekeerd beschuldigt Algerije Marokko van het steunen van de separatistenbeweging MAK, die autonomie wil in de regio Kabylië (in het noorden van Algerije). Algerije heeft de beweging aangemerkt als terroristische organisatie. In juli haalde Algerije zijn ambassadeur in Marokko al terug vanwege de steun van de Marokkaanse VN-ambassadeur aan het MAK. De grenzen tussen de landen zijn sinds 1994 gesloten, maar sinds eind jaren 80 waren er wel diplomatieke banden.
6x Kamerdebat over Prinsjesdagstukken levert nog weinig concreets op23/09 01u15 - NOS.nl: Het Kamerdebat over de Prinsjesdagstukken, de Algemene Politieke Beschouwingen, hebben nog weinig verandering in de politieke verhoudingen laten zien. De VVD ging rond met een miljard euro om te besteden aan plannen van de Tweede Kamer. Het was bedoeld als een gebaar naar de oppositiepartijen, maar nog weinig partijen hebben erop ingetekend met concrete plannen. Over de afschaffing van de verhuurderheffing werd de Kamer het wel min of meer eens. Maar er zijn nog geen knopen doorgehakt over hoe snel die wordt afgeschaft en wat dat mag kosten.. Morgen zullen de partijen proberen meerderheden te vinden voor hun plannen, bijvoorbeeld meer geld voor het klimaat. Schermutselingen Ook in de verbale schermutselingen waren geen grote veranderingen te zien. Wilders viel D66-leider Kaag aan omdat zij 's ochtends niet meteen bij het debat aanwezig was. In de wandelgangen zei Kaag op haar beurt dat Wilders een dokter nodig had. En later op de avond keerde een groot deel van de Kamer zich tegen FvD-leider Baudet die de Holocaust in verband had gebracht met de coronavaccinaties en het coronabewijs. Minister De Jonge ging weer met zijn rug naar Baudet toe zitten. Die nam zijn woorden niet terug. De dag debatteren werd na middernacht afgesloten door Kamerlid Omtzigt. Hij deed voorstellen voor een eerlijker belastingplan. Morgenochtend gaat het debat om 10.15 uur weer verder.
6x Helmut Oberlander (97), laatste nazi van Canada, overleden23/09 08u15 - NOS.nl: Een oud-nazi die op het punt stond Canada uit gezet te worden, is vlak voor een definitief besluit daarover overleden. Helmut Oberlander werd 97 jaar. Oberlander maakte in de Tweede Wereldoorlog deel uit van een Einsatzkommando, een groep die in Oost-Europa tienduizenden Joden, communisten, partizanen, intellectuelen en zigeuners om het leven bracht. Hij zou vertaler zijn geweest. De geboren Oekraïner emigreerde in 1954 naar Canada en werd in 1960 staatsburger. Bij beide gelegenheden had hij verzwegen dat hij lid was geweest van zo'n Einsatzkommando. 'Gedwongen' Canada probeerde hem sinds 1995 het land uit te zetten, maar de rechter hield dat meerdere malen tegen. Canadese media zeggen dat een nieuwe poging dit jaar bijna leek te slagen. Oberlander heeft altijd gezegd dat hij op zijn zeventiende door de nazi's is gedwongen in dienst te gaan. Hij is nooit aangeklaagd voor een concreet misdrijf. Hij stond wel op een lijst van de meest gezochte nazi-oorlogsmisdadigers van het Simon Wiesenthal Center, een Joodse mensenrechtenorganisatie.
6x Economie veert nog sneller op uit coronacrisis dan gedacht23/09 09u15 - NOS.nl: Het afgelopen kwartaal is de economie harder gegroeid dan eerder was verwacht. Ging het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) er in augustus nog van uit dat de groei zou uitkomen op 3,1 procent, inmiddels is dit bijgesteld naar 3,8 procent. Dat is forse bijstelling. Het betekent dat de Nederlandse economie nóg sneller uit de coronacrisis opveert. Inmiddels is het bijna terug op het niveau van eind 2019. De verbetering komt doordat er meer handel is gedreven en door een stijging van consumptie bij consumenten en de overheid, zegt het CBS. De afgelopen vijf jaar was de bijstelling gemiddeld slechts 0,04 procentpunt; die is nu dus 0,7 procentpunt. Uit coronadip De groei in vergelijking met het tweede kwartaal vorig jaar is enorm: 10,4 procent. Ook de hoeveelheid banen steeg in de nieuwe berekening: er kwamen er 153.000 bij, dit zijn er 20.000 meer dan eerder gedacht. Bij de eerste berekening, in augustus, bleek al dat Nederland uit de twee coronadip was gekropen. Dat werd toen deels toegeschreven aan de heropening van horeca en winkels. Ook blijken huishoudens in het tweede kwartaal meer inkomen beschikbaar te hebben dan vorig jaar in dezelfde periode. De groei kwam uit op 3,1 en is daarmee de sterkste stijging sinds 2002. Volgens het CBS komt dit vooral door dat werknemers meer werden beloond. De winst van niet-financiële onderneming viel ook hoger uit dan in dezelfde periode vorig jaar.
6x Edelhert Hubertus, icoon van de Hoge Veluwe, wordt verwerkt tot biefstuk23/09 10u15 - NOS.nl: Het beroemde edelhert Hubertus, dat leefde op de Hoge Veluwe, wordt geserveerd in het restaurant van het nationale park. De kop wordt opgezet en tentoongesteld. Het 10-jarige hert vond afgelopen dinsdag de dood tijdens de bronst. Hubertus werd aangevallen door een rivaal waarbij hij werd gevorkeld in zijn lies; doorboord door het gewei van het andere hert. Daarbij raakten meerdere organen beschadigd. Beheerders van het park verlosten hem vervolgens uit zijn lijden. Het edelhert was erg populair onder bezoekers van het park. Het dier was in vergelijking met andere herten vrij benaderbaar en liet zich makkelijk fotograferen. Ook had hij een imposant gewei. Dat komt in een van de gebouwen op het nationale park te hangen. Net als al het andere vlees van gestorven of geschoten wild in het park, worden de voor consumptie geschikte delen van Hubertus verwerkt tot bijvoorbeeld biefstuk en hertenworstjes. Alternatief zou zijn dat het hert wordt opgegeten door andere dieren in het park, of wordt opgehaald door een overheidsinstantie die het kadaver vernietigd. Volgens parkdirecteur Seger van Voorst tot Voorst duurt het nog wel even totdat eerste stukken van het edelhert worden geserveerd. 'Een geschoten dier moet eerst tot rust komen. Dat duurt enkele dagen en komt de smaak ten goede. Daarna gaat de slager het dier slachten en verwerken', zegt hij tegen Omroep Gelderland. Wolf Op de Hoge Veluwe wordt gejaagd op edelherten, wilde zwijnen en moeflons, omdat ze in het park geen natuurlijke vijanden hebben en de populatie anders te groot wordt. Beheerders schieten enkele tientallen dieren per jaar. Al het vlees wordt verwerkt voor consumptie. In het nationale park worden steeds vaker wolven gespot. Beheerders proberen het roofdier buiten te houden, maar dat lukt - ondanks een groot hek om het park - niet altijd;
6x Gemeenteraad Nijmegen wil dat asfaltcentrale die 'vuile lucht' uitstoot vertrekt23/09 11u15 - NOS.nl: Een omstreden asfaltcentrale in Nijmegen moet weg, als het aan de gemeenteraad ligt. Een meerderheid stelt dat als er een juridische basis voor is, de fabriek zo snel mogelijk moet sluiten. Die juridische basis is er nu nog niet. Bewoners klagen al decennia over stank, afkomstig van asfaltcentrale APN. Vorige maand bleek bij een onaangekondigde controle dat de asfaltcentrale veel meer gevaarlijke stoffen uitstootte dan mag. Het bedrijf zei eerder dat de Omgevingsdienst, de instantie die de controle namens de gemeente uitvoert, op de verkeerde manier heeft gemeten. APN zei ook te beschikken over de juiste (milieu)vergunningen. 'Gevaarlijk voor gezondheid' De bewoners, maar ook een meerderheid in de raad is er nog altijd van overtuigd dat de stoffen die de fabriek uitstoot, gevaarlijk zijn voor de gezondheid. De uitstoot van de fabriek slaat ze op de keel en longen. Veel omwonenden vrezen zelfs een verband met kankergevallen in de directe omgeving van de asfaltproducent. Honderden inwoners van het westen van Nijmegen hebben gisteravond kaarsjes voor de deur van de fabriek gelegd. Voor de hekken van APN riepen ze: 'Wij worden doodziek van die vieze stinkfabriek'. Het zal naar verwachting nog wel even duren voor de fabriek ook echt weg kan zijn, als het al gebeurt. Er zijn vooralsnog geen juridische middelen om sluiting af te dwingen, schrijft Omroep Gelderland. Daarom moet landelijke wetgeving veranderen, vinden de Nijmeegse politici. 'Dit bedrijf deugt niet', zegt fractievoorzitter Hans van Hooft van de SP. 'Dit bedrijf is al jaren bezig mensen in Nijmegen-West gewoon te vergassen met hun vuile lucht. En nu moeten wij constateren dat we niet eens juridische middelen hebben om ze aan te pakken.' De gemeenteraad wil nu onder meer dat er permanent gemeten gaat worden. Daarnaast moeten alle mogelijke juridische middelen die er wél zijn uit de kast worden getrokken - om uiteindelijk over te kunnen gaan tot sluiting van de fabriek, als die zich blijvend niet aan de regels houdt. APN moet ook opdraaien voor de kosten van de metingen. Buurtbewoners reageren voorzichtig positief. 'Ik vind gewoon dat die tent moet sluiten. Het gaat nog heel lang duren. Veel langer dan dat wij zouden willen. Maar ik denk wel dat vanavond de eerste stappen zijn gezet naar het einde van APN', zegt Roel van Tiel van Vereniging Dorpsbelang Hees. Aanpassing productieproces APN Een woordvoerder van APN laat weten dat er aanpassingen in het productieproces zijn aangekondigd. Het bedrijf hoopt dat de maatregel een positief effect heeft op de uitstoot. 'We begrijpen de zorgen van de gemeenteraad en de omwonenden.' Deze week wordt getest wat het effect is van die aanpassingen. Ook gaat het bedrijf meer metingen uitvoeren. Daarnaast wordt gekeken naar het eventueel gebruik van secundair asfalt, oftewel het hergebruiken van asfalt. Het bedrijf zegt in gesprek te zijn met de gemeente.

Statistieken

Artikels:
28253
Gelezen:
53881
Aantal lezers nu:
78






Contact  - Sitemap  - RSS  - Twitter  - Disclaimer   Hoofdpunten.be © 2005-2021 Naar boven